Không sôi động như Lễ hội đầu xuân, Hội đền Cửa Ông tháng 8 âm lịch mang một vẻ trầm lắng, thành kính rất riêng. Giữa tiếng trống, tiếng chiêng ngân trong không gian cổ kính, làn khói hương bảng lảng và những lớp nghi lễ truyền thống nối tiếp, du khách có dịp khám phá sâu hơn câu chuyện về lễ hội.

Những tiếng chỉ luồn qua mặt vải, tiếng cười nói rộn ràng tại nhiều nhà văn hóa ở khu vực dân tộc miền núi của Quảng Ninh. Thay vì chỉ vui chơi các trò chơi hiện đại, hàng trăm em nhỏ người Dao đang kiên nhẫn học từng đường kim, mũi chỉ để gìn giữ nghề thêu truyền thống của dân tộc mình. 

Giữa nhịp đổi thay của đời sống hiện đại, xã miền núi, biên giới Lục Hồn vẫn gìn giữ được nhiều giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc. Từ tiếng Tày, hát then, đàn tính, đến nếp nhà, lễ hội... những giá trị ấy đang từng bước mở thêm cơ hội sinh kế, góp phần xây dựng nông thôn mới giàu bản sắc tại địa phương.

Nằm bình yên bên dòng sông Hà Cối hiền hòa, đền Trần Hưng Đạo không chỉ là nơi sinh hoạt văn hóa tâm linh của người dân bản địa, mà còn là minh chứng cho đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” và ý chí bảo vệ biên cương của dân tộc.

Sáng 13/9 (tức mùng 3/8 năm Bính Ngọ), tại Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Đền Cửa Ông (phường Cửa Ông), Lễ hội Đền Cửa Ông tháng 8 năm Bính Ngọ 2026 chính thức khai mạc, thu hút đông đảo nhân dân và du khách về dâng hương, tham dự các nghi lễ truyền thống.

Chùa Long Tiên nằm dưới chân núi Bài Thơ, được xây dựng vào khoảng những năm 40 của thế kỷ 20. Tới nay, chùa còn giữ được nhiều hiện vật quý.

Trong dòng chảy lịch sử dân tộc, triều Trần là một trong những triều đại để lại dấu ấn sâu đậm về tinh thần dựng nước, giữ nước và những đóng góp quan trọng cho nền văn hóa Đại Việt. Gần hai thế kỷ tồn tại (1225-1400), vương triều Trần đã trải qua nhiều biến động lớn, đồng thời lập nên những chiến công vang dội trong các cuộc kháng chiến chống quân Nguyên - Mông. Hào khí ấy không chỉ được khắc ghi trong sử sách mà còn được lưu dấu qua hệ thống di tích, kiến trúc, lăng mộ và những giá trị văn hóa được gìn giữ đến ngày nay.

Quảng Ninh có hơn 600 di tích, danh lam thắng cảnh, trong đó, chiếm đa phần là các đình, chùa, đền, miếu. Bên cạnh là các công trình tín ngưỡng, tâm linh, gắn với các sự kiện, truyền thuyết lịch sử, văn hóa, nhiều đình, chùa, đền, miếu còn lưu những những hiện vật độc đáo, có giá trị điêu khắc, văn hóa cao không đâu có.

Trong quá trình phát triển, văn hóa biển, văn hóa Phật giáo, văn hóa công nhân mỏ và văn hóa các dân tộc thiểu số đã hội tụ, giao thoa, tiếp biến ảnh hưởng lẫn nhau, làm giàu cho mạch nguồn văn hóa Quảng Ninh.

Nằm giữa vùng núi giàu bản sắc của Quảng Ninh, xã Quảng Tân đang từng bước biến những giá trị văn hóa truyền thống và cảnh quan thiên nhiên thành nguồn lực phát triển du lịch cộng đồng. Từ nghề thêu của người Dao, những làn điệu Soóng Cọ, nghi lễ cầu mùa của đồng bào Sán Chay đến cảnh sắc hoang sơ của thác Bạch Vân, mỗi giá trị đang được gìn giữ, trao truyền và phát huy theo hướng bền vững.

Trên vùng đất Đông Triều hôm nay, dấu tích của một vương triều từng làm nên những trang sử rực rỡ của dân tộc vẫn hiện diện trong những lăng tẩm, đền, chùa, am, tháp cổ nằm giữa núi rừng. Đó không chỉ là những chứng tích của quá khứ, mà còn tạo nên một không gian lịch sử, văn hóa, tâm linh đặc biệt của quê gốc nhà Trần. Qua nhiều thế kỷ, mạch nguồn ấy đang tiếp tục được gìn giữ, phục dựng và đánh thức, để di sản trở thành nguồn lực cho sự phát triển của vùng đất.