Mang giá trị cội nguồn của dân tộc và có ý nghĩa lớn lao về truyền thống lịch sử, những năm qua, nhiều di tích lịch sử, văn hóa tại Quảng Ninh đã được ưu tiên các nguồn lực đầu tư, tôn tạo, nâng cấp và phát huy giá trị.
Các di tích lịch sử, văn hóa được tu bổ, tôn tạo dựa trên nguyên tắc tôn trọng tổng thể cũ và các yếu tố về ranh giới, vị trí các di tích gốc, không gian cảnh quan kiến trúc. Tiêu biểu phải kể đến đền Cửa Ông được Nhà nước xếp hạng là Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia đặc biệt và là một trong những di tích lịch sử văn hóa nhà Trần nổi tiếng của vùng Đông Bắc. Trải qua nhiều biến động của lịch sử và thời gian, đền Cửa Ông nhiều lần được trùng tu, tôn tạo nhằm giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa quý báu của dân tộc.
Từ năm 2017, Dự án mở rộng di tích đền Cửa Ông đã được hoàn thiện trên quy mô 180.000m2, với tổng mức đầu tư gần 800 tỷ đồng từ nguồn vốn ngân sách cho công tác GPMP và xã hội hóa xây dựng các hạng mục. Dự án được phân thành hai không gian, trong đó không gian bảo tồn, tôn tạo, tu bổ di tích gồm khu vực đền Hạ, đền Trung và đền Thượng được mở rộng, phân bố ở ba vị trí khác nhau theo chiều lên cao dần tại các vị trí hiện có, được liên kết bằng các tuyến đi bộ, thiết kế bậc thang, khu vực sân lễ hội. Không gian phát huy giá trị di tích bao gồn khu đón tiếp, dịch vụ, khu công viên cảnh quan...
Từ năm 2017 đến 2025, đền Cửa Ông nhiều lần được tu sửa cấp thiết, bảo quản định kỳ tuyến kè chắn đất đoạn từ phía sau chùa Cẩm Sơn đến mộ Đức ông Hưng Nhượng Đại vương Trần Quốc Tảng; bảo quản định kỳ hệ thống thoát nước, kè chống sạt lở phía sau tượng đài Hưng Nhượng Đại vương Trần Quốc Tảng đến khu tiếp giáp đường 79...
Ban Quản lý Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt đền Cửa Ông - Cặp Tiên cho biết, thời gian qua, Ban cùng đơn vị tư vấn là Công ty Cổ phần Quy hoạch và Kiến trúc Việt Nam đã hoàn thiện hồ sơ phương án lập Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt đền Cửa Ông, tỉnh Quảng Ninh và trình UBND phường Cửa Ông tại Tờ trình số 15/TTr-BQLDT ngày 19/5/2026. Đến nay đã hoàn thành xây dựng hồ sơ Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt đền Cửa Ông. UBND phường Cửa Ông đã trình UBND tỉnh; Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tại Tờ trình số 72/TTr-UBND ngày 15/6/2026.
Theo Quyết định số 436/QĐ-UBND ngày 03/02/2026 phê duyệt Danh mục di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh, trên toàn tỉnh có 609 di tích, trong đó có 08 di tích cấp quốc gia đặc biệt; 57 di tích cấp quốc gia; 102 di tích cấp tỉnh; 442 di tích trong Danh mục di tích kiểm kê. Các di tích trên được phân bố nằm trên địa bàn 54 xã, phường, đặc khu thuộc tỉnh.
Giai đoạn từ năm 2015-2025, tỉnh Quảng Ninh triển khai 64 dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích với khoản kinh phí đầu tư lên đến hơn 3.550 tỷ đồng, trong đó, các dự án được đầu tư từ kinh phí chương trình mục tiêu quốc gia về văn hóa, ngân sách trung ương, ngân sách tỉnh, ngân sách địa phương và xã hội hóa nguồn huy động hợp pháp khác. Tính riêng giai đoạn 2023-2025, tỉnh Quảng Ninh triển khai khoảng 24 dự án tu bổ, tôn tạo di tích, tổng kinh phí gần 750 tỷ đồng, từ nguồn xã hội hóa.
Các di tích lịch sử, văn hóa được tu bổ, tôn tạo, đảm bảo giữ nguyên vẹn những yếu tố gốc cấu thành của di tích cũng như tính thẩm mỹ hài hòa, đúng theo quy định của Luật Di sản văn hóa và các văn bản pháp luật liên quan. Cùng với việc huy động các nguồn lực trùng tu, tôn tạo di tích, công tác quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di tích đã được các ngành, địa phương chú trọng, trở thành nhiệm vụ thường xuyên, nhận được sự chung tay của toàn xã hội.
