Trong quá trình triển khai Dự án “Nâng cao năng lực của cộng đồng dân tộc thiểu số tham gia vào các hoạt động phát triển du lịch tại các xã: Bình Liêu, Lục Hồn, Hoành Mô, tỉnh Quảng Ninh” do Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) hỗ trợ, các chuyên gia Nhật Bản đã có cơ hội nghiên cứu, tìm hiểu sâu hơn về tiềm năng thiên nhiên, văn hóa và đời sống cộng đồng tại đây. Nhân chuyến công tác gần đây nhất, cũng là một trong những hoạt động cuối cùng của dự án trước khi hoàn tất, phóng viên Báo và Phát thanh, Truyền hình Quảng Ninh đã có cuộc trao đổi với ông Omori Junpei (ảnh), Giám đốc Viện Nghiên cứu Quy hoạch Môi trường OM (Nhật Bản), Trưởng đoàn chuyên gia nước bạn, về những giá trị đặc sắc của các địa phương cũng như định hướng phát huy hiệu quả các tiềm năng này trong phát triển du lịch cộng đồng.
 - Ông đánh giá thế nào về thế mạnh du lịch của 3 xã Bình Liêu, Lục Hồn, Hoành Mô? Làm sao để biến chúng thành sản phẩm du lịch thu hút khách Nhật Bản? +Theo tôi, thế mạnh lớn nhất của khu vực này là sự kết hợp giữa thiên nhiên và văn hóa của các dân tộc thiểu số. Ba địa phương Bình Liêu, Lục Hồn, Hoành Mô có nhiều nét văn hóa đặc trưng, gắn với cảnh quan tự nhiên vốn đã rất hấp dẫn. Đây là nguồn tài nguyên du lịch rất giá trị. Tại Nhật Bản cũng có nhiều nơi sở hữu cảnh quan thiên nhiên đẹp, ruộng bậc thang hay môi trường tương tự. Tuy nhiên, điểm khác biệt lớn nhất ở đây chính là văn hóa của các dân tộc thiểu số. Nhật Bản gần như là một quốc gia đơn dân tộc, vì vậy những trải nghiệm văn hóa bản địa ở Việt Nam mang lại cảm giác mới mẻ và có sức hấp dẫn riêng đối với du khách Nhật. |
Hiện nay, khu vực này mới chủ yếu khai thác các giá trị tự nhiên, trong khi nhiều tiềm năng văn hóa chưa thực sự được phát triển thành sản phẩm du lịch. Theo tôi, điều quan trọng trước hết là tiếp tục bảo tồn những giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào dân tộc. Đây chính là yếu tố tạo nên sự khác biệt của điểm đến. Bên cạnh đó, cần nâng cao chất lượng dịch vụ, đặc biệt là nơi lưu trú và ẩm thực. Du khách Nhật Bản rất coi trọng sự an toàn, vệ sinh và sạch sẽ. Nếu cơ sở vật chất và chất lượng phục vụ được cải thiện đồng bộ, khu vực sẽ có nhiều cơ hội thu hút khách quốc tế hơn và phát triển bền vững.
- Cụ thể, với sản phẩm du lịch khám phá rừng chè cổ ở Hoành Mô, ông đánh giá cao điều gì và cần cải thiện điều gì để sản phẩm này tốt hơn?
+ Trước hết, tôi đánh giá rất cao trải nghiệm của tour Khám phá rừng chè cổ ở xã Hoành Mô. Ngay từ đầu hành trình, chúng tôi đã được thưởng thức trà làm từ những cây chè cổ thụ của địa phương, được giới thiệu về lịch trình và những nét đặc sắc của vùng chè cổ. Sau đó, đoàn trekking vào rừng chè cổ trong điều kiện thời tiết rất thuận lợi. Trời không mưa, đường rừng khô ráo, không có vắt hay những trở ngại thường gặp khi đi rừng, vì vậy trải nghiệm mang lại cảm giác thư giãn và thoải mái.
Điều tôi ấn tượng nhất là cách tổ chức tour. Du khách không chỉ đi bộ khám phá thiên nhiên mà còn được tìm hiểu về chè cổ, trực tiếp hái lá chè và trải nghiệm những công đoạn gắn với việc tạo ra sản phẩm trà. Đây là những hoạt động tương tác rất hấp dẫn. Bên cạnh đó, đội ngũ hướng dẫn viên địa phương cũng để lại ấn tượng rất tốt đẹp. Việc có người bản địa đồng hành, giới thiệu về thiên nhiên, văn hóa và những câu chuyện của địa phương là yếu tố quan trọng tạo nên sức hút cho một tour trải nghiệm.
Tuy nhiên, vẫn có thể tiếp tục hoàn thiện sản phẩm. Quãng đường đi bộ hiện khá dài nên cần bổ sung thêm các điểm dừng chân nghỉ ngơi. Ngoài ra, có thể bố trí một điểm thưởng trà tại khu vực ngắm cảnh hoặc cuối hành trình để du khách vừa nghỉ chân, vừa tận hưởng không gian thiên nhiên. Điều này sẽ tạo thêm điểm nhấn cho chuyến đi. Một điểm cần lưu ý là cần có phương án dự phòng vào những thời điểm thời tiết không lý tưởng như có mưa hay khi xuất hiện nhiều côn trùng, để du khách vẫn cảm thấy an toàn và thoải mái.
- Với điều kiện cơ sở lưu trú hiện nay, Hoành Mô đã có thể đón khách du lịch Nhật Bản hay chưa?
+ Theo tôi, với những cơ sở lưu trú đạt chất lượng như nhà trình tường Hương hồi quế ở thôn Khe Tiền, khu vực hoàn toàn có khả năng trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách Nhật Bản. Nếu mô hình này được nhân rộng và các dịch vụ du lịch tiếp tục được nâng cấp, khả năng thu hút khách quốc tế sẽ còn cao hơn nữa.
- Sau khi dự án kết thúc, các chuyên gia Nhật Bản sẽ tiếp tục đồng hành với bà con như thế nào?
+ Việc trực tiếp sang đây thường xuyên sẽ gặp nhiều khó khăn về thời gian và chi phí. Tuy nhiên, hiện nay chúng ta hoàn toàn có thể kết nối thông qua mạng xã hội và các kênh liên lạc trực tuyến. Nếu địa phương thường xuyên cập nhật thông tin, hình ảnh và các nội dung giới thiệu về điểm đến, tôi sẵn sàng hỗ trợ quảng bá và lan tỏa những thông tin đó tới thị trường Nhật Bản. Đây là một hình thức hợp tác thiết thực và khả thi trong giai đoạn tới.
- Qua quá trình gắn bó với Bình Liêu, Lục Hồn và Hoành Mô, ông có tình cảm như thế nào với mảnh đất và con người nơi đây?
+ Tôi có rất nhiều kỷ niệm đáng nhớ. Lần đầu tiên đến đây, cả hai bên đều có phần dè dặt và chưa thực sự hiểu nhau. Nhưng qua mỗi lần quay trở lại, khi cùng ăn cơm, cùng nấu ăn, cùng sinh hoạt và chia sẻ những khoảnh khắc trong cuộc sống thường ngày, khoảng cách ấy dần được xóa nhòa. Dù ngôn ngữ còn nhiều khác biệt, chúng tôi vẫn có thể thấu hiểu nhau bằng sự chân thành, những nụ cười và tình cảm dành cho nhau. Chính những trải nghiệm đó đã để lại trong tôi những kỷ niệm đẹp và nhiều cảm xúc nhất về vùng đất này.
- Cuối cùng, có điều gì ông muốn nhắn gửi tới cộng đồng địa phương?
+ Tôi muốn gửi tới bà con một lời động viên. Có thể vì đã sống ở đây từ lâu nên mọi người cảm thấy những cảnh quan, phong tục hay nếp sống hằng ngày là điều bình thường. Nhưng đối với du khách lần đầu đến đây, đó lại là những trải nghiệm rất mới mẻ và hấp dẫn. Tôi mong bà con tiếp tục trân trọng và gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống của địa phương. Những nét đặc sắc trong đời sống, tập quán, văn hóa hay cảnh quan nơi đây đều có thể trở thành những sản phẩm du lịch có sức hút nếu được giới thiệu đúng cách.
Tôi hy vọng người dân các thôn, bản sẽ tiếp tục cùng nhau học hỏi, hợp tác và tìm ra những phương thức phù hợp để phát triển du lịch cộng đồng. Điều quan trọng nhất là phát triển du lịch phải đi đôi với bảo tồn văn hóa. Những giá trị mà bà con đang sở hữu không phải nơi nào cũng có được. Ngay cả những sinh hoạt đời thường hay tập quán quen thuộc cũng có thể trở thành trải nghiệm đáng nhớ đối với du khách. Chúc bà con tiếp tục thành công và luôn giữ được niềm tự hào về quê hương, bản sắc văn hóa của mình.
- Xin cảm ơn ông về cuộc trò chuyện!
