Những năm qua, các cấp Hội LHPN Quảng Ninh đã tích cực tuyên truyền, vận động cán bộ, hội viên tham gia gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống; đồng thời xây dựng, nhân rộng nhiều mô hình, câu lạc bộ gắn với bảo tồn di sản. Từ những việc làm cụ thể ở cơ sở, phụ nữ đang góp phần đưa các giá trị văn hóa tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay, làm giàu thêm bản sắc văn hóa và con người Quảng Ninh.
Bền bỉ giữ gìn bản sắc
Ở nhiều địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số, phụ nữ là những người trực tiếp thực hành, lưu giữ và trao truyền nhiều nét văn hóa truyền thống trong gia đình, cộng đồng. Từ nghề thủ công, trang phục, tiếng nói, dân ca đến phong tục, nghi lễ, những giá trị được tiếp nối qua từng thế hệ bằng chính sự tham gia thường xuyên của hội viên phụ nữ.
Ở những thôn vùng cao của xã Đường Hoa, nhiều nét văn hóa của đồng bào Dao Thanh Y, Dao Thanh Phán vẫn được gìn giữ trong đời sống hằng ngày. Trong đó, phụ nữ là những người trực tiếp thực hành và trao truyền nhiều kỹ năng truyền thống, từ thêu trang phục, vấn tóc đến tham gia các lễ hội, sinh hoạt văn hóa cộng đồng. Chị Chìu Thị Lan, Chủ nhiệm CLB thêu trang phục Dao Thanh Y, chia sẻ: “Thêu trang phục là một trong những kỹ năng được phụ nữ Dao Thanh Y duy trì qua nhiều thế hệ. CLB tổ chức sinh hoạt để chị em có chỗ gặp gỡ, cùng ngồi thêu và chỉ cho nhau từng cách làm. Những người lớn tuổi có nhiều kinh nghiệm thì hướng dẫn lại cách thêu, cách phối màu, cách làm từng phần của bộ trang phục; các bạn trẻ vừa học, vừa tìm hiểu thêm ý nghĩa của từng hoa văn”.
Theo bà Bùi Thùy Linh, Chủ tịch Hội LHPN xã Đường Hoa, xã đang triển khai Đề án “Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch bền vững xã Đường Hoa giai đoạn 2025-2030”, trong đó có phát triển du lịch cộng đồng gắn với văn hóa dân tộc Dao. Từ định hướng này, Hội LHPN xã sẽ tiếp tục khuyến khích hội viên tham gia sâu hơn vào các hoạt động bảo tồn, giới thiệu văn hóa và phát triển các sản phẩm phù hợp. Đây cũng là cơ hội để phụ nữ phát huy những kỹ năng, tri thức bản địa như thêu trang phục, ẩm thực, văn nghệ dân gian, tham gia xây dựng các sản phẩm trải nghiệm và từng bước tạo thêm sinh kế từ văn hóa.
Tại xã Quảng La, nơi đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 72,4% dân số, phụ nữ đang góp phần quan trọng trong gìn giữ và trao truyền nhiều giá trị văn hóa truyền thống. Từ những đường thêu trên trang phục của người Dao đến tiếng nói, dân ca, nghi lễ và phong tục được duy trì trong cộng đồng, nhiều nét văn hóa vẫn được tiếp nối bằng chính sự tham gia của những người phụ nữ ở các thôn, bản.
Từ tháng 11/2025, CLB Bảo tồn văn hóa dân tộc Dao Thanh Phán xã Quảng La được thành lập, tạo thêm không gian để các thế hệ cùng thực hành và trao truyền văn hóa. CLB hiện có 28 thành viên, từ 16 đến 78 tuổi, cùng tham gia bảo tồn tiếng nói, dân ca Dao, nghi lễ, trang phục truyền thống; đồng thời phát triển các sản phẩm thêu tay như áo, quần, váy, yếm, khăn đội đầu, túi xách… Qua các buổi sinh hoạt, người lớn tuổi truyền kinh nghiệm, người trẻ học nghề, học tiếng và hiểu hơn về phong tục của dân tộc mình.
Bà Bàn Thị Yến, Chủ nhiệm CLB, cho biết: Mục tiêu của CLB là tạo môi trường để các thành viên cùng học hỏi, thực hành văn hóa, đồng thời giới thiệu bản sắc Dao Thanh Phán tới cộng đồng và du khách. Thời gian tới, CLB tiếp tục dạy thêu, dạy tiếng Dao, dân ca Dao và từng bước phục dựng một số nghi lễ truyền thống. Việc duy trì sinh hoạt thường xuyên cũng giúp phát huy vai trò của nghệ nhân, khuyến khích phụ nữ và thế hệ trẻ tích cực tham gia vào công tác bảo tồn văn hóa.
Để văn hóa trở thành nguồn lực
Hiện các cấp Hội duy trì nhiều CLB về giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc với gần 1.000 hội viên, phụ nữ tham gia, như: CLB hát Soóng cọ, CLB thêu may trang phục dân tộc Dao Thanh Phán, CLB bảo tồn và phát huy trang phục truyền thống dân tộc, CLB văn hóa văn nghệ, CLB gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc… Cùng với đó là gần 1.000 CLB và mô hình cộng đồng hoạt động dưới nhiều hình thức khác nhau, tạo không gian để hội viên gặp gỡ, thực hành và trao truyền văn hóa. Qua các ngày lễ hội và sinh hoạt cộng đồng, nhiều làn điệu, phong tục và kỹ năng truyền thống tiếp tục hiện diện trong đời sống, giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về nguồn cội và hình thành ý thức gìn giữ giá trị văn hóa quê hương.
Phát triển nền văn hóa giàu bản sắc, gắn với xây dựng và phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế di sản, kinh tế đêm, kinh tế đô thị là nhiệm vụ quan trọng được Quảng Ninh đặt ra tại Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI và Nghị quyết số 17-NQ/TU ngày 30/10/2023 của BCH Đảng bộ tỉnh về xây dựng và phát huy giá trị văn hóa, sức mạnh con người Quảng Ninh trở thành nguồn lực nội sinh, động lực cho phát triển nhanh, bền vững. Bám sát định hướng của tỉnh và chỉ đạo của Trung ương Hội LHPN Việt Nam, Hội LHPN Quảng Ninh chú trọng phát huy vai trò chủ thể của phụ nữ trong xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, gìn giữ bản sắc và hình thành nếp sống văn minh trong gia đình, cộng đồng.
Hiện 100% cán bộ, hội viên phụ nữ đã được tuyên truyền về giá trị đặc trưng của văn hóa và con người Quảng Ninh; 100% hội LHPN cấp xã xây dựng ít nhất một mô hình phát huy giá trị văn hóa địa phương. Cùng với đó, các cấp Hội đã tích cực tuyên truyền, vận động hội viên phụ nữ tham gia sôi nổi các phong trào, cuộc vận động: “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá”; “Phụ nữ tích cực học tập, lao động sáng tạo, xây dựng gia đình hạnh phúc”; “Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch, 3 an”... gắn với thực hiện nếp sống văn hóa, văn minh, xóa bỏ các phong tục, tập quán lạc hậu. Đồng thời, các cấp hội nhân rộng các mô hình phát triển kinh tế, du lịch gắn với bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa trong gia đình, cộng đồng ở các lĩnh vực: Nghề truyền thống, ẩm thực dân gian, văn hóa, văn nghệ... thu hút đông đảo hội viên phụ nữ tham gia.
