Những tiếng chỉ luồn qua mặt vải, tiếng cười nói rộn ràng tại nhiều nhà văn hóa ở khu vực dân tộc miền núi của Quảng Ninh. Thay vì chỉ vui chơi các trò chơi hiện đại, hàng trăm em nhỏ người Dao đang kiên nhẫn học từng đường kim, mũi chỉ để gìn giữ nghề thêu truyền thống của dân tộc mình. Không chỉ là sân chơi bổ ích trong dịp hè, những lớp học thêu còn góp phần trao truyền bản sắc văn hóa, đồng thời chuẩn bị nguồn nhân lực phục vụ phát triển du lịch cộng đồng.
Trong căn nhà văn hóa xã Hoành Mô, những đôi bàn tay nhỏ cẩn thận luồn từng sợi chỉ qua nền vải. Dưới sự hướng dẫn của các nghệ nhân, gần 20 học viên là thanh thiếu niên người Dao đang kiên nhẫn học những mũi thêu đầu tiên trên bộ trang phục truyền thống của dân tộc mình. Có 3 lớp thêu được xã Hoành Mô tổ chức trong dịp hè năm 2026 vừa qua, hướng tới mục tiêu vừa bảo tồn bản sắc văn hóa, vừa chuẩn bị nguồn nhân lực phục vụ phát triển du lịch cộng đồng.
Ông Hoàng Kiên Trung, Phó Chủ tịch UBND xã Hoành Mô, cho biết: Chúng tôi hiện đang triển khai Đề án phát triển văn hóa gắn với du lịch. Để đáp ứng nhu cầu của du khách, bên cạnh việc xây dựng các điểm đến, xã đặc biệt chú trọng đào tạo lực lượng thanh thiếu niên am hiểu văn hóa truyền thống trong đó có việc học thêu. Hiện xã có các nhóm du lịch cộng đồng tại Sông Moóc, Khe Tiền, Cao Sơn và Cao Ly, muốn tạo thêm sản phẩm du lịch đặc trưng cũng như giữ gìn bản sắc dân tộc thì việc mở các lớp thêu là rất quan trọng. Đây sẽ là lực lượng tham gia phục vụ du lịch của địa phương trong hiện tại và tương lai.
Không khí lớp học rộn ràng bởi sự háo hức của những học viên lần đầu cầm kim thêu. Ngoài việc học các kỹ thuật cơ bản, các em còn được tìm hiểu ý nghĩa của từng họa tiết trên trang phục người Dao, từ đó hiểu hơn về văn hóa dân tộc mình. Em Dường Thị Lan Anh, học sinh lớp 8A, Trường Phổ thông nội trú TH&THCS Bình Liêu, cho biết: Đây là lần đầu tiên cháu được các bà, các bác dạy cho học thêu. Cháu rất thích học thêu như thế này. Cháu mong sau này mỗi dịp nghỉ hè hằng năm sẽ tiếp tục được học để thêu tốt hơn và cháu hy vọng sẽ sớm hoàn thành bộ trang phục dân tộc Dao cho mình.
Không chỉ ở Hoành Mô, phong trào học thêu truyền thống của người Dao cũng đang lan tỏa mạnh tại xã Quảng Đức. Tại đây, lớp học thêu năm nay thu hút tới 30 học viên, vượt 50% so với kế hoạch ban đầu. Thành phần học viên khá đa dạng, từ học sinh người Dao Thanh Y bậc THCS, có cả giáo viên mầm non đến những người yêu thích nghề thêu truyền thống.
Điểm đặc biệt của lớp học là toàn bộ chương trình được trực tiếp truyền dạy bởi 3 nghệ nhân người Dao Thanh Y sinh sống tại địa phương. Không chỉ hướng dẫn kỹ thuật, các nghệ nhân còn kể cho học viên nghe câu chuyện về từng họa tiết, từng sắc màu trên trang phục truyền thống là những giá trị được lưu giữ qua nhiều thế hệ.
Nghệ nhân Tằng Thị Múi, năm nay 62 tuổi, xúc động khi chứng kiến ngày càng nhiều người trẻ quan tâm đến nghề thêu. Nghệ nhân vui vẻ chia sẻ: Đến nay, tôi cũng có chút tuổi rồi, mắt mờ, tay chậm nên không thêu được nhiều và đẹp như trước nữa. Vì thế tôi mong muốn truyền lại tất cả những gì mình biết cho các con, giữ gìn nghề thêu truyền thống.
Đối với cô Phạm Thu Huyền, giáo viên Trường Mầm non Quảng Đức, việc tham gia lớp học còn mang ý nghĩa lâu dài. Cô giáo Phạm Thu Huyền cho biết:Đa số học sinh là người Dao Thanh Y. Qua lớp học này nhà trường chúng tôi cũng muốn giáo viên tham gia lớp học thêu để biết cách thêu và muốn truyền đạt cho các em học sinh về cách thêu những nét cơ bản trên họa tiết bộ trang phục Dao Thanh Y.
Mỗi đường kim, mũi chỉ hôm nay không chỉ dệt nên một bộ trang phục truyền thống, mà còn dệt nên niềm tự hào về cội nguồn trong lòng thế hệ trẻ người Dao ở Quảng Ninh. Từ những lớp học mới được nhen nhóm, bản sắc văn hóa người Dao đang được tiếp nối, trở thành nguồn lực để phát triển du lịch cộng đồng và viết tiếp câu chuyện gìn giữ phát huy giá trị di sản ở khu vực miền núi của thành phố Quảng Ninh.
