Từ những mảnh vườn, trang trại đến các mô hình kinh tế liên kết hiện đại, diện mạo nông thôn Quảng Ninh đang thay đổi từng ngày. Sự bứt phá ấy không chỉ đến từ những chính sách đầu tư đồng bộ của Nhà nước, mà cốt lõi chính là tinh thần chủ động, khát vọng vươn lên làm giàu của người nông dân.
Những bàn tay, khối óc với khát vọng làm giàu
Một ngày giữa tháng 10, chúng tôi đến thăm trang trại nuôi tôm công nghệ cao của gia đình anh Nguyễn Văn Nghĩa, thôn Quảng Nghĩa 3, xã Hải Ninh. Dẫn chúng tôi tham quan cơ sở nuôi tôm công nghệ cao rộng hơn 3ha, anh Nguyễn Văn Nghĩa vừa kiểm tra hệ thống quạt nước vừa chia sẻ về chặng đường lập nghiệp của mình. Thay vì nuôi tôm theo phương thức truyền thống phụ thuộc nhiều vào thời tiết và tiềm ẩn rủi ro dịch bệnh, gia đình anh đã mạnh dạn đầu tư hệ thống nhà bạt khép kín cùng quy trình kiểm soát môi trường nghiêm ngặt.
"Làm kinh tế mà mình cứ giữ tư duy cũ, trông chờ vào sự hỗ trợ thì khó thoát nghèo bền vững. Muốn làm giàu thì phải dám nghĩ, dám làm và áp dụng khoa học kỹ thuật", vừa nhấc những lồng tôm lên để kiểm tra, anh Nghĩa chia sẻ.
Nhờ chủ động công nghệ, cơ sở của anh duy trì đều đặn 2,5 vụ nuôi mỗi năm, sản phẩm thu hoạch đảm bảo chất lượng, bán được giá cao và đem lại nguồn thu nhập hàng tỷ đồng. Từ mô hình điểm này, nhiều hộ dân xung quanh đã đến học hỏi, từng bước hình thành vùng nuôi tôm tập trung ứng dụng công nghệ cao tại xã Hải Ninh.
Dưới tán rừng quế, rừng keo bạt ngàn gần 15ha của gia đình anh Chìu Quay Hếnh, thôn Đồng Mộc, xã Đông Ngũ, hàng ngàn con gà thịt giống Tiên Yên đang lớn lên từng ngày, mang lại thu nhập khá cao cho gia đình anh. Từ năm 2017, nhận thấy tiềm năng phát triển kinh tế lâm nghiệp kết hợp chăn nuôi, anh Hếnh đã đầu tư 3 dãy chuồng trại bài bản, duy trì quy mô từ 9.000 đến 1 vạn con gà Tiên Yên.
Anh Hếnh chia sẻ: "Việc trồng keo đơn thuần phải chờ đợi khoảng 5 năm, một lứa quế 10-12 năm mới cho thu hoạch. Với tư duy làm kinh tế như vậy sẽ lãng phí rất nhiều thời gian và diện tích đất trống. Nhờ tận dụng khoảng trống dưới tán rừng nuôi gà, có nguồn thu "lấy ngắn nuôi dài", vừa giữ được rừng, vừa có thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm. Giờ mình còn hỗ trợ con giống, hướng dẫn kỹ thuật phòng bệnh cho mấy hộ trong thôn để cùng nhau làm giàu".
Không dừng lại ở mô hình nông nghiệp thuần túy, tư duy làm ăn của người nông dân Quảng Ninh hôm nay đã nhạy bén, bắt kịp xu thế thời đại khi chuyển dịch sang phát triển dịch vụ, du lịch nông thôn. Tại Hợp tác xã (HTX) Du lịch Tiên Yên, không gian sinh thái rộng 18ha cùng hệ thống homestay đạt chuẩn đã trở thành điểm đến thu hút đông đảo du khách.
Ông Lương Văn Xuyên, xã viên HTX Du lịch Tiên Yên, hồ hởi cho biết: "Từ ngày tham gia HTX, đời sống của bà con thay đổi hẳn. Du khách đến đây không chỉ để ngắm cảnh mà còn trực tiếp thưởng thức các món ăn đặc sản do chính tay chúng tôi nuôi trồng, chế biến. Người nông dân giờ không chỉ biết làm ruộng, vườn mà còn làm du lịch, làm "sứ giả" giới thiệu nét văn hóa bản địa của quê hương. Thu nhập nhờ đó cao hơn hẳn so với canh tác truyền thống".
Còn tại khu 5, phường Mông Dương, hình mẫu của người nông dân thời đại mới càng hiện rõ qua mô hình trang trại tổng hợp của ông Tô Xuân Minh. Ông Minh hiện là Phó Giám đốc Công ty TNHH 2TV Bình Minh MD, đồng thời là Chủ tịch Hội Doanh nghiệp phường. Trên diện tích trang trại rộng lớn, ông quy hoạch 3ha trồng 15.000 cây trà hoa vàng, quản lý 30ha rừng keo, duy trì đàn bò thịt trên 100 con cùng hệ thống cây ăn quả, cây cảnh.
"Muốn tạo dựng được vùng sản xuất hàng hóa có sức cạnh tranh thì phải tổ chức lại sản xuất, ứng dụng quy trình khép kín. Tôi làm thành công không chỉ cho gia đình mình mà còn tạo việc làm, thu nhập ổn định cho hàng chục lao động địa phương, giúp bà con có chỗ dựa để cùng phát triển", ông Tô Xuân Minh khẳng định.
Xây dựng nông thôn mới hiện đại
Thực tế cho thấy, tinh thần dám nghĩ, dám làm của người nông dân sẽ khó phát huy tối đa nếu thiếu đi sự lãnh đạo, định hướng của cấp ủy, chính quyền địa phương và vai trò "bệ phóng" của tổ chức hội nông dân. Bám sát các chỉ đạo của Thành ủy Quảng Ninh và nhiệm vụ chính trị địa phương, các cấp hội nông dân đã tập trung hướng về cơ sở, tháo gỡ từng nút thắt cho người dân từ nguồn vốn, kỹ thuật đến thị trường tiêu thụ.
Theo báo cáo của Hội Nông dân thành phố, từ đầu năm đến nay, toàn thành phố đã vận động hơn 56.000 hộ đăng ký phấn đấu đạt danh hiệu sản xuất, kinh doanh giỏi các cấp. Để tiếp sức cho bà con, Quỹ Hỗ trợ nông dân thành phố đã giải ngân 37,7 tỷ đồng cho 293 hộ triển khai các dự án, nâng tổng dư nợ đạt trên 87,4 tỷ đồng.
Bên cạnh đó, nguồn vốn ủy thác qua Ngân hàng Chính sách xã hội đạt trên 2.109 tỷ đồng với hơn 23.500 hộ vay vốn; kênh Ngân hàng NN&PTNT (Agribank) đạt hơn 632 tỷ đồng. Nguồn tín dụng ưu đãi này đã trở thành điểm tựa quan trọng giúp hàng ngàn hội viên tự tin mở rộng quy mô trang trại, đầu tư máy móc hiện đại.
Không chỉ hỗ trợ vốn, các cấp hội còn chú trọng công tác "cầm tay chỉ việc". Hàng loạt lớp tập huấn khoa học kỹ thuật, chương trình "Nông dân dạy nông dân", các lớp "Bình dân học vụ số" được triển khai trực tiếp tại vườn, ao nuôi. Bà con được hướng dẫn cách đưa nông sản sạch lên sàn thương mại điện tử, sử dụng mạng xã hội để quảng bá sản phẩm, thanh toán không dùng tiền mặt. Nhờ đó, tính đến nay toàn thành phố đã tư vấn, hỗ trợ xây dựng thương hiệu cho 85 sản phẩm nông sản, duy trì 88 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên; đồng thời vận động thành lập mới 15 HTX, 7 tổ hợp tác và 14 doanh nghiệp nông nghiệp.
Đặc biệt, coi chuyển đổi số là chìa khóa bứt phá, các lớp “Bình dân học vụ số” và hướng dẫn ứng dụng AI, các lớp tập huấn không chỉ dừng lại ở tập huấn lý thuyết, cán bộ các cấp hội đã cầm tay chỉ việc, hướng dẫn bà con cách đưa hình ảnh nông sản sạch lên các kênh bán hàng trực tuyến, quay video giới thiệu quy trình chăm sóc thực tế tại vườn. Nhờ vậy, những sản phẩm đặc trưng như gà Tiên Yên, trà hoa vàng hay cam, táo sinh thái đã nhanh chóng tìm được đầu ra ổn định, tiếp cận đông đảo khách hàng trên khắp mọi miền đất nước.
Sự đồng hành sát sao ấy đã tiếp thêm tự tin để người nông dân mạnh dạn bước ra khỏi tư duy canh tác lối cũ, chủ động liên kết sản xuất và xây dựng thương hiệu. Từ những mảnh vườn, trang trại thông minh, một thế hệ nông dân số Quảng Ninh đang dần hình thành những con người năng động, làm chủ công nghệ và tràn đầy khát vọng vươn lên làm giàu bền vững.
Bà Nguyễn Thị Tuyết Hạnh, Chủ tịch Hội Nông dân thành phố, cho biết: "Xác định người dân là trung tâm, là chủ thể thụ hưởng cũng như thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới, thời gian qua, Hội Nông dân thành phố đã tập trung đổi mới công tác tuyên truyền, vận động theo hướng sát thực tế, sát nhu cầu của hội viên. Chúng tôi không áp đặt mô hình từ trên xuống mà tiến hành rà soát, thẩm định kỹ lưỡng điều kiện thổ nhưỡng, lợi thế của từng vùng và tâm tư của từng nhóm hộ. Từ đó, Hội lựa chọn xây dựng các mô hình điểm phù hợp, lấy các hộ sản xuất kinh doanh giỏi, các chi, tổ hội nghề nghiệp làm hạt nhân để lan tỏa".
Để phát huy vai trò chủ thể của người dân trong tiến trình xây dựng nông thôn mới hiện đại, trong thời gian tới, các cấp hội nông dân sẽ đẩy mạnh các hoạt động hỗ trợ nông dân theo chuỗi giá trị, từ cung ứng vật tư an toàn, chuyển giao công nghệ, chuyển đổi số đến kết nối thị trường tiêu thụ. Đặc biệt, thông qua nguồn vốn Quỹ Hỗ trợ nông dân và các chương trình phối hợp tín dụng, hội tập trung ưu tiên cho các dự án có tính liên kết cao, phát triển sản phẩm OCOP và du lịch nông thôn. Mục tiêu cuối cùng là làm sao để mỗi người nông dân thực sự làm chủ công nghệ, làm chủ quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng cuộc sống cả về vật chất lẫn tinh thần, cùng chung tay xây dựng những vùng quê Quảng Ninh hiện đại, văn minh và đáng sống.
Sức sống mới trên những vạt rừng quế, những ao tôm công nghệ cao hay những làng du lịch sinh thái chính là minh chứng cho khát vọng vươn lên làm giàu của người nông dân Quảng Ninh, góp phần xây dựng nông thôn mới hiện đại.
