Mảnh ghép giảm áp lực đưa đón học sinh tại đô thị

Năm học 2026-2027, việc tổ chức xe buýt điện miễn phí đưa đón học sinh tại các phường Hồng Gai, Hạ Long, Hà Tu, được kỳ vọng giảm áp lực đưa đón con em đối với các gia đình, góp phần giảm phương tiện cá nhân, giảm ùn tắc và nguy cơ mất an toàn giao thông tại khu vực trường học; từng bước hình thành thói quen sử dụng phương tiện vận tải hành khách công cộng.

Thêm một lựa chọn trên đường tới trường

Những ngày chuẩn bị cho năm học mới, chị Nguyễn Kim Dung (phường Hồng Gai) xem khá kỹ sơ đồ các tuyến xe buýt điện được giáo viên gửi trong nhóm lớp. Con của chị Dung năm nay học lớp 6, học hệ song ngữ tiếng Pháp tại Trường THPT Hòn Gai. Nhận thấy có một tuyến đi qua đường Lê Lợi, tương đối gần nhà, chị Dung đăng ký cho con đi học.

Nhà chị Dung ở đường Phạm Ngũ Lão, cách điểm đón khoảng 300m, đủ gần để một học sinh lớp 6 có thể tự đi.

“Công việc bận, trong những ngày không thể đưa đón, xe buýt sẽ là phương án di chuyển tiện lợi. Nhiều gia đình cũng có chung nhu cầu khi giờ học của con trùng giờ làm của cha mẹ, hoặc phát sinh công việc. Vì vậy, tuyến xe gần nhà giúp tôi giảm áp lực đưa đón con hằng ngày” - chị Dung chia sẻ.

Dù vậy, chị Dung vẫn phân vân, xe buýt trước mắt là phương án dự phòng, còn có trở thành lựa chọn thường xuyên hay không sẽ phụ thuộc vào giờ chạy, vị trí điểm đón và cách quản lý học sinh trong thực tế.

Không chỉ những gia đình có con học cấp THCS quan tâm đến phương án này. Tại khu Hà Phong 2, phường Hà Tu, chị Nguyễn Thị Hoàng cũng đang cân nhắc về phương tiện đi học cho con và cháu cùng học Trường THPT Vũ Văn Hiếu. Từ nhà chị Hoàng đến trường là khoảng 6km, hành trình qua nhiều đoạn giao với QL18, mật độ phương tiện khá lớn. Các con chưa đủ tuổi sử dụng xe máy, trong khi gia đình không phải lúc nào cũng có thể trực tiếp đưa đón. Vì vậy chị Hoàng cho rằng nếu tuyến phù hợp thì xe buýt là phương tiện tối ưu.

Không chỉ riêng chị Dung, chị Hoàng, việc đưa đón con là câu chuyện của rất nhiều phụ huynh khác. Từ đó có thể thấy, nhu cầu xe buýt học sinh bắt đầu từ những bài toán rất cụ thể: Giờ làm của cha mẹ, giờ học của con, quãng đường đến trường và mức độ an toàn khi học sinh tự đi. Với học sinh mới vào cấp THCS, phụ huynh lo về khả năng tự lập; còn với học sinh THPT, quãng đường dài và mật độ giao thông lại khiến gia đình đắn đo.

Đáp ứng nhu cầu đó, phương án xe buýt điện đưa đón học sinh đang được chuẩn bị triển khai tại 3 phường Hạ Long, Hồng Gai và Hà Tu. Theo phương án, mạng lưới dự kiến gồm 6 tuyến, kết nối khu dân cư với trường hoặc cụm trường. Giai đoạn đầu bố trí khoảng 50 xe buýt điện loại 30 chỗ, phục vụ học sinh miễn phí.

Về phương án này, ông Bùi Hồng Minh, Phó Giám đốc Sở Xây dựng cho biết, việc bố trí tuyến và điểm đón trả được tính toán trên cơ sở nhu cầu đăng ký, khoảng cách đi lại, thời gian học tập và điều kiện hạ tầng giao thông. Sở Xây dựng đã phối hợp với địa phương, nhà trường và các đơn vị liên quan rà soát nhu cầu, xác định điểm đón trả; chuẩn bị phương tiện, bãi đỗ, trạm sạc, biển báo, vạch sơn và phương án vận hành.

Qua đó, mô hình được kỳ vọng góp phần giảm xe cá nhân trước cổng trường vào giờ cao điểm, hạn chế ùn tắc và dừng đỗ tự phát; giảm áp lực đưa đón con cho phụ huynh, tạo thêm lựa chọn đi học an toàn, văn minh và từng bước hình thành thói quen về giao thông xanh.

Dẫu vậy, từ đăng ký ban đầu đến quyết định cho con sử dụng hằng ngày vẫn còn một khoảng chờ. Bên cạnh sự thuận tiện, phụ huynh muốn biết rõ hơn tuyến đi, giờ đón, điểm trả và nhất là cách quản lý học sinh trong suốt hành trình.

Để trở thành một hành trình an tâm

Khi việc triển khai xe buýt điện đưa đón học sinh đang mở ra thêm nhiều lựa chọn thuận tiện, thì những băn khoăn của phụ huynh cũng tập trung nhiều hơn vào yếu tố an toàn. Với chị Hoàng, chị Dung, điểm đón cụ thể mỗi sáng là một trong những điều được họ quan tâm trước tiên.

Dù có tuyến đi qua gần nhà, việc con đứng chờ ở đâu, có người quản lý hay không vẫn cần được làm rõ. Phụ huynh chỉ thực sự yên tâm khi biết vị trí dừng, hướng lên xuống và điều kiện an toàn tại điểm đón.

Không chỉ vậy, nhiều phụ huynh còn quan tâm đến cách quản lý học sinh trong suốt hành trình.

“Ví dụ, nếu con mình không lên được xe thì có ai báo cho gia đình không? Hay việc sang đường có an toàn không?” - chị Dung chia sẻ.

Với phụ huynh, điều quan trọng là phải biết con đã lên xe hay chưa, có đến trường an toàn hay không. Trước những băn khoăn ấy, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Bùi Hồng Minh cho biết, bên cạnh sự tiện dụng và mục tiêu góp phần giải quyết bài toán giao thông, an toàn cho học sinh là yêu cầu hàng đầu được quan tâm trong quá trình tổ chức mô hình.

Theo đó, điểm đáng chú ý là mô hình không chỉ dừng ở việc đưa xe ra tuyến, mà còn đi kèm hệ thống quản lý học sinh bằng công nghệ. Mỗi học sinh đăng ký sử dụng xe buýt điện được cập nhật thông tin trên hệ thống, gồm: Thông tin cá nhân, người giám hộ, điểm đón, trả và thời gian đưa đón. Khi lên, xuống xe, học sinh sử dụng thẻ xác thực để hệ thống ghi nhận, qua đó hỗ trợ nhà trường, gia đình và đơn vị vận hành theo dõi quá trình đưa đón.

Song song với hệ thống quản lý, trên phương tiện có camera, thiết bị giám sát hành trình GPS, thiết bị thông báo hành trình, hệ thống nhận diện và máy POS. Mỗi xe bố trí lái xe và nhân viên phục vụ để hỗ trợ, quản lý học sinh trong quá trình di chuyển. Phương tiện cũng phải đáp ứng các điều kiện về PCCC, dụng cụ thoát hiểm và các quy chuẩn an toàn kỹ thuật theo quy định.

Như vậy, từ những băn khoăn của phụ huynh, công nghệ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi tạo được sự kết nối chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và đơn vị vận hành. Việc quẹt thẻ, trang bị GPS, camera, cùng nhân viên phục vụ giúp kiểm soát quá trình đưa đón, hạn chế khoảng trống trong quá trình giao nhận học sinh; qua đó hỗ trợ gia đình, nhà trường và đơn vị vận hành theo dõi quá trình đưa đón, giúp hành trình được kiểm soát chặt chẽ hơn.

Cùng với giải pháp quản lý, vị trí điểm đón trả và hạ tầng kỹ thuật phục vụ các tuyến, gồm bãi đỗ, trạm sạc, biển báo, vạch sơn cũng đang được hoàn thiện. Các tuyến, lịch trình, phương tiện, thẻ học sinh và phần mềm quản lý cũng đang được gấp rút hoàn thiện khâu cuối. Sở Xây dựng đã bố trí giờ đón từng điểm, từng tuyến trên cơ sở số lượng học sinh đăng ký và tổ chức chạy thử để kiểm tra thời gian vận hành, giờ đón, thời gian chờ và quy trình phối hợp giữa các lực lượng. Qua đó kịp thời điều chỉnh, bảo đảm an toàn và đúng giờ cho học sinh đến trường.

Không chỉ vậy, việc điều chỉnh sẽ tiếp tục thực hiện trong quá trình vận hành. Khi được phép vận hành chính thức, Sở Xây dựng sẽ cung cấp đường link để phụ huynh, học sinh tiếp tục đăng ký, hoặc điều chỉnh nhu cầu. Trên cơ sở dữ liệu thực tế, các đơn vị sẽ rà soát, đề xuất điều chỉnh tuyến, hành trình và phương tiện phù hợp trong phạm vi đề án được phê duyệt.

Mô hình mới khó hoàn hảo ngay từ đầu, nên cần theo dõi thực tế và điều chỉnh kịp thời. Quan trọng là mỗi chuyến xe phải bảo đảm đúng giờ, rõ ràng và an toàn để tạo niềm tin. Nếu vận hành tốt, xe buýt điện có thể góp phần giảm áp lực đưa đón và lượng xe cá nhân trước cổng trường. Xa hơn, mô hình góp phần hình thành thói quen sử dụng giao thông công cộng cho học sinh.