Quy hoạch dẫn nguồn

Nhìn vào Quảng Ninh hôm nay sẽ thấy những tuyến cao tốc hiện đại, những khu công nghiệp quy mô lớn, những đô thị biển năng động hay môi trường đầu tư nhiều năm dẫn đầu cả nước. Phía sau những thành quả ấy là một tầm nhìn phát triển được định hình từ quy hoạch. Việc kiên định quan điểm "quy hoạch đi trước một bước" đã giúp mở đường cho hàng loạt quyết sách chiến lược, tạo nên một Quảng Ninh bứt phá trong hơn một thập niên qua và tiếp tục định hình tương lai của tỉnh trong nhiều thập kỷ tới.

Năm 2011, khi triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XI của Đảng, Cương lĩnh phát triển đất nước (bổ sung và phát triển 2011), Quảng Ninh nhận thấy trong những mâu thuẫn đặt ra thì mâu thuẫn giữa giải phóng tiềm năng thế mạnh và không gian phát triển rộng lớn với cơ chế chính sách còn hạn hẹp; mâu thuẫn giữa khai thác than; góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, phát triển công nghiệp nặng với phát triển du lịch, dịch vụ trên cùng một địa bàn có phần nguyên nhân rất quan trọng đó là tỉnh thiếu hẳn quy hoạch chỉ dẫn cho sự phát triển đồng bộ của lĩnh vực đó trên cùng địa bàn. Cùng với đó, sự thiếu vắng các nhà đầu tư chiến lược sẵn sàng bỏ hàng trăm, hàng tỷ đô la vào địa bàn cũng chính từ việc chưa xây dựng được niềm tin thực sự cho nhà đầu tư về một môi trường đầu tư ổn định, phát triển.

Trong bối cảnh đó, tỉnh đã lựa chọn khâu đi trước mở đường là xây dựng quy hoạch tổng thể, có chất lượng, có định hướng chiến lược, tầm nhìn khoa học. Tỉnh đã chủ động đề xuất và được Trung ương đồng ý thuê các đơn vị tư vấn hàng đầu thế giới lập đồng thời 7 quy hoạch chiến lược. Sau 2 năm triển khai thực hiện một cách công phu, bài bản, khoa học với sự tham gia của các tư vấn hàng đầu thế giới, sự trăn trở của tập thể lãnh đạo tỉnh cộng với ý kiến tham gia đóng góp của các bộ, ngành trung ương, các nhà khoa học và người dân, tháng 9/2014, 7 quy hoạch chiến lược đã được phê duyệt và công bố.

Thực tiễn trong 10 năm triển khai với tính đồng bộ và thống nhất 7 quy hoạch chiến lược đã đảm bảo cho Quảng Ninh phát triển trong xu thế hội nhập, không đơn lẻ, không tách rời, mang tính chất liên vùng cao. Sự phát triển đồng bộ và hệ thống của tỉnh đáp ứng mục tiêu đổi mới mô hình tăng trưởng, tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng phát triển kinh tế xanh, nâng cao chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế, góp phần đảm bảo vững chắc quốc phòng - an ninh.

7 quy hoạch chiến lược trở thành chỉ dẫn quan trọng trong thu hút các nguồn lực đầu tư, nhất là các nhà đầu tư chiến lược, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi phương thức phát triển từ “nâu” sang “xanh”, phân bố không gian phát triển theo hướng “một tâm, hai tuyến đa chiều, hai mũi đột phá”, làm thay đổi nhanh diện mạo, tạo ra một Quảng Ninh khác biệt phát triển vượt trội về đẳng cấp và bứt phá về thời gian.

Ông Takeo Nakajima khi còn là Trưởng đại diện JETRO tại Việt Nam, đã từng nhận định rằng một trong những yếu tố được các nhà đầu tư nước ngoài quan tâm nhất là tính ổn định trong chiến lược phát triển. Theo ông, Quảng Ninh là địa phương có chất lượng quy hoạch rất cao và đặc biệt có tính kế thừa qua nhiều giai đoạn. Chính sự ổn định ấy đã tạo dựng niềm tin đối với cộng đồng doanh nghiệp và trở thành nền tảng cho những chương trình hợp tác lâu dài.

Không dừng lại ở thành công của 7 quy hoạch chiến lược, trước yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế và thực hiện các chủ trương, đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước về 3 đột phá chiến lược gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, tái cơ cấu nền kinh tế, với vị trí, vai trò trong Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và những tiềm năng, lợi thế riêng có của tỉnh, Quảng Ninh đã triển khai lập quy hoạch chung tỉnh Quảng Ninh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn 2050 và được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 80/QĐ-TTg, tháng 2/2023. Sau hơn 3 năm thực hiện, đến nay, nhiều định hướng phát triển ở Quảng Ninh đã từng bước đi vào thực tiễn, tạo chuyển biến rõ nét trong tổ chức không gian phát triển kinh tế - xã hội. Đó là hàng loạt quy hoạch đô thị, quy hoạch chuyên ngành được đồng bộ hóa; các hành lang kinh tế ven biển, hành lang kinh tế biên giới từng bước được hình thành; nhiều dự án hạ tầng chiến lược, khu công nghiệp, khu kinh tế, đô thị động lực được đẩy nhanh triển khai.

Quy hoạch không chỉ mở rộng dư địa phát triển, mà còn góp phần nâng cao chất lượng tăng trưởng, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng dịch vụ - công nghiệp hiện đại, phát huy hiệu quả các lợi thế về kinh tế biển, du lịch, cửa khẩu và logistics. Từ đó, Quảng Ninh liên tiếp duy trì vị thế nhóm địa phương dẫn đầu cả nước về tăng trưởng, thu hút đầu tư, cải cách hành chính; hệ thống kết cấu hạ tầng chiến lược được hoàn thiện đồng bộ; các cực tăng trưởng ngày càng phát huy vai trò động lực.

Từ nền tảng thành công của hơn một thập kỷ đổi mới tư duy phát triển, Quảng Ninh tiếp tục hoạch định những bước đi chiến lược với tầm nhìn dài hạn cho tương lai. Đặc biệt, trong bối cảnh mới với nhiều thay đổi về thể chế, mô hình tổ chức chính quyền địa phương, định hướng phát triển vùng và quốc gia trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước đã đòi hỏi yêu cầu tăng trưởng cao hơn, bền vững hơn.

Trên cơ sở chỉ đạo từ Trung ương, Quảng Ninh đã thực hiện rà soát, cập nhật và đề xuất điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Trong đó, điểm nhấn là sự bám sát các chủ trương, định hướng lớn của Trung ương, đặc biệt là các nghị quyết chiến lược về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, hội nhập quốc tế, phát triển kinh tế tư nhân và kinh tế nhà nước, để cụ thể hóa những điều chỉnh mới phù hợp với Quy hoạch tổng thể quốc gia và các quy hoạch vùng đã được phê duyệt. Từ đó, tạo sự thống nhất, đồng bộ trong tổ chức không gian phát triển từ quốc gia đến địa phương.

Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng nhanh, bền vững, Quảng Ninh cũng đặt ra những mục tiêu cao hơn. Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh xác định mục tiêu xây dựng Quảng Ninh trở thành thành phố gắn với di sản mang tầm quốc tế; trung tâm kinh tế biển mạnh của Việt Nam và khu vực ASEAN; vùng đô thị lớn có sức cạnh tranh khu vực và quốc tế; một trong những đầu tàu phát triển quan trọng của đất nước; hình mẫu về quản trị đô thị hiện đại, thông minh, bền vững, thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu.

Xa hơn nữa, với tầm nhìn 100 năm, Quảng Ninh hướng tới trở thành thành phố biển - di sản toàn cầu, đô thị thông minh, sáng tạo, giàu bản sắc; điểm đến tiêu biểu của thế giới, nơi con người và di sản được đặt ở vị trí trung tâm của mọi chiến lược phát triển.

Quy hoạch cũng đặt ra những chỉ tiêu phát triển đầy khát vọng. Giai đoạn 2026-2030, Quảng Ninh phấn đấu duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân khoảng 12% mỗi năm; GRDP bình quân đầu người đạt khoảng 20.000 USD; kinh tế số đóng góp khoảng 30% GRDP; khu vực kinh tế tư nhân trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế với tỷ trọng đóng góp từ 40-45% GRDP.

Song hành với điều chỉnh Quy hoạch tỉnh, tỉnh xây dựng Quy hoạch chung đô thị Quảng Ninh đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075. Theo quy hoạch, đô thị Quảng Ninh sẽ phát triển theo mô hình chuỗi đô thị đa cực, đa trung tâm, đa tầng, đa lớp; phát triển tích hợp biển, đảo, biên giới và di sản. Không gian phát triển được tổ chức theo cấu trúc "3 hành lang phát triển, 4 vùng kinh tế - xã hội, 5 trung tâm động lực".

Trong đó, Hạ Long tiếp tục là trung tâm đổi mới sáng tạo, du lịch quốc tế và công nghiệp văn hóa; Vân Đồn trở thành trung tâm kinh tế biển, thương mại tự do và dịch vụ hiện đại; Móng Cái giữ vai trò cửa ngõ giao thương quốc tế; Quảng Yên phát triển thành trung tâm công nghiệp công nghệ cao và logistics; còn Yên Tử - Vịnh Hạ Long trở thành trung tâm văn hóa, du lịch và bảo tồn di sản quốc gia. Không gian phát triển ấy sẽ được kết nối bằng hệ thống hạ tầng hiện đại gồm đường bộ, đường sắt tốc độ cao, cảng biển nước sâu và hàng không quốc tế, không chỉ tạo động lực mới cho Quảng Ninh mà còn mở rộng không gian liên kết vùng, kết nối quốc tế, đưa tỉnh trở thành cửa ngõ giao thương quan trọng của khu vực Đông Bắc.

Nhìn lại chặng đường đã qua, có thể khẳng định rằng, quy hoạch là một trong những quyết sách mang tính nền tảng nhất của Quảng Ninh. Chính quy hoạch đã tạo dựng tầm nhìn; từ tầm nhìn hình thành chiến lược; từ chiến lược ban hành các cơ chế, chính sách; và từ các chính sách, nguồn lực được huy động, không gian phát triển được mở rộng, những công trình động lực lần lượt hình thành.

Phát biểu tại Lễ công bố các Quy hoạch chiến lược của tỉnh ngày 30/6/2026, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh đã nhấn mạnh:

Nhìn lại chặng đường phát triển vừa qua, Quảng Ninh đã vươn lên thành một cực tăng trưởng toàn diện của khu vực phía Bắc, là địa phương đi đầu, lan tỏa phong trào thi đua tăng trưởng kinh tế bền vững hai con số trên cả nước trong nhiều năm liên tục. Cơ ngơi, tiềm lực và vị thế của Quảng Ninh hôm nay là kết tinh của sự cố gắng vượt bậc, tinh thần đổi mới sáng tạo và quyết tâm chính trị mãnh liệt của toàn hệ thống chính trị và nhân dân tỉnh Quảng Ninh. Những kết quả của cả một quá trình xây dựng và trưởng thành bài bản, có hệ thống với tư duy đột phá về quy hoạch đã đem lại những thành tựu phát triển rất rõ nét.

Bước vào giai đoạn phát triển mới, khi mục tiêu xây dựng thành phố Quảng Ninh hiện đại, thông minh, xanh và bền vững đang từng bước được hiện thực hóa, quy hoạch tiếp tục giữ vai trò là "nguồn dẫn" cho mọi quyết sách. Từ quy hoạch, những mục tiêu phát triển được xác lập; từ quy hoạch, các nguồn lực được hội tụ; từ quy hoạch, khát vọng về một cực tăng trưởng mang tầm khu vực và quốc tế được hiện thực hóa. Đó không chỉ là bài học thành công của Quảng Ninh trong hơn một thập kỷ qua, mà còn là nền tảng để vùng đất địa đầu Đông Bắc tiếp tục vững bước trên hành trình phát triển trong thế kỷ XXI và xa hơn nữa là tầm nhìn cho thế kỷ XXII.

---

Thực hiện: THU CHUNG
Trình bày: MẠNH HÀ