Một ngày ở nhà sàng Cửa Ông không chỉ là nhịp điệu của máy móc sản xuất và sự thầm lặng của những con người trên dây chuyền để than về bến và rời bến đi đến muôn nơi.
Từ truyền thống anh hùng
Công ty Tuyển than Cửa Ông được thành lập ngày 20/8/1960, tiền thân là Xí nghiệp Bến Cửa Ông do thực dân Pháp xây dựng từ năm 1894, cơ bản hoàn thành năm 1924, xuất tấn than đầu tiên năm 1927. Công ty có hơn 3.000 cán bộ, công nhân viên, với nhiệm vụ chính là vận chuyển than mỏ, nhận than nhập khẩu về sàng tuyển, chế biến ra các loại than thương phẩm phục vụ tiêu thụ trong nước và xuất khẩu, với sản lượng 13-14 triệu tấn/năm. Công ty được ví như “yết hầu” của vùng than Cẩm Phả, khâu cuối cùng quyết định chất lượng sản phẩm và làm giàu tài nguyên khoáng sản than.
Dù nguồn than mỏ giao không ổn định, phải tiếp nhận than chuyển vùng, than nhập khẩu, cùng những tác động của dịch bệnh và biến động thị trường, nhưng công ty đã phát huy nội lực, lao động sáng tạo, đoàn kết, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Giai đoạn 2020-2025, tổng doanh thu đạt 107.088 tỷ đồng; thu nhập bình quân người lao động đạt trên 12,1 triệu đồng/người/tháng. Công ty luôn bảo đảm việc làm ổn định, thực hiện đầy đủ chế độ chính sách xã hội cho người lao động.
Công tác an toàn, vệ sinh lao động, an ninh chính trị được giữ vững. Công ty đẩy mạnh ứng dụng tự động hóa trong quản lý và sản xuất, thích ứng với cách mạng công nghệ 4.0. Hệ thống phun sương tự động góp phần bảo vệ môi trường và sức khỏe người lao động. Trong 5 năm 2020-2025, đã có 1.452 sáng kiến cải tiến kỹ thuật được áp dụng, giá trị làm lợi 26,7 tỷ đồng. Công ty đã 2 lần được phong tặng Anh hùng Lực lượng Vũ trang nhân dân, danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới, 2 lần nhận Huân chương Độc lập hạng Nhất, cùng nhiều phần thưởng cao quý khác.
Viết tiếp truyền thống nhà sàng Cửa Ông
Một ngày với công nhân sàng Cửa Ông mới thấy hết được những nỗ lực của những con người đang viết tiếp truyền thống một đơn vị anh hùng. Ngay từ sáng sớm, khi ánh mặt trời mới ló rạng trên mặt vịnh Bái Tử Long, tiếng động cơ và băng tải đã bắt đầu vang vọng khắp khuôn viên công ty. 7h tại Phân xưởng Tuyển than 2, công nhân ca 1 bước vào một ngày làm việc mới. Hơn nửa số người trong màu áo công nhân là nữ. Họ điểm danh bằng công nghệ nhận diện khuôn mặt, lắng nghe thông tin về tình trạng thiết bị, sản lượng ca trước và những yêu cầu an toàn được nhắc lại nghiêm túc. Tôi hiểu, trong ngành Than, an toàn luôn là ưu tiên số một.
Ngay sau đó, từng người nhanh chóng trở về vị trí quen thuộc. Than nguyên khai từ các mỏ chuyển về khai chảy qua hệ thống băng tải, sàng rung, thiết bị phân loại. Tiếng máy móc tạo nên nhịp điệu đặc trưng của nhà sàng. Giữa tiếng ồn lớn thật khó để nói chuyện, nhưng với những người gắn bó lâu năm, chỉ cần nhìn ánh mắt và động tác là cũng đủ hiểu nhau.
Chị Nguyễn Thúy Vân, công nhân Tổ sàng tuyển 1, Phân xưởng Tuyển than 2, đã có 30 năm trong nghề, chia sẻ: “Công việc chính của chúng tôi ở đây là tập trung theo dõi từng thiết bị, từng thông số vận hành. Chỉ cần một dấu hiệu bất thường xuất hiện, chúng tôi phải kịp thời phát hiện và xử lý. Mỗi người một vị trí, một nhiệm vụ nhưng tất cả đều góp phần giữ cho dây chuyền vận hành ổn định".
Chúng tôi thấy rõ sự tỉ mỉ của những đôi mắt theo dõi từng hòn than di chuyển không có chỗ cho sự lơ là. Một thay đổi nhỏ trên màn hình thông số, hay một tiếng động khác thường đều được ghi nhận và xử lý kịp thời để dòng than không bị đứt quãng.
Tại Trung tâm điều hành, “bộ não” của toàn bộ dây chuyền hoạt động im ắng hơn. Các màn hình điện tử hiện rõ từng thông số vận hành. Từ đây, lệnh điều phối thiết bị, xử lý sự cố được đưa ra nhanh chóng, bảo đảm sản xuất thông suốt. Công việc không nặng nhọc, nhưng yêu cầu sự tập trung cao độ, tính chính xác cao. Bằng sự cẩn trọng và khả năng làm chủ công nghệ, đội ngũ ở đây góp phần giữ nhịp cho những dòng than chất lượng được toả đi muôn nơi.
Bên Phân xưởng Tuyển than 1, những cỗ máy mang dấu ấn hơn 1 thế kỷ vẫn miệt mài vận hành. Được đưa vào sử dụng từ thời Pháp thuộc, nhiều thiết bị đã chứng kiến sự thăng trầm của vùng than Cửa Ông. Qua thời gian, chúng được bảo dưỡng, cải tạo, nâng cấp, nhưng vẫn giữ giá trị như những chứng nhân lịch sử. Giữa tiếng máy đều đặn, những công nhân hôm nay đang tiếp nối công việc của nhiều thế hệ đi trước.
Tại Tổ phụ trợ 2, Phân xưởng Tuyển than 1, anh Đoàn Trung Dũng, Tổ trưởng sản xuất, luôn được đồng nghiệp nhắc đến như một người thợ tận tụy, trách nhiệm và giàu sức sáng tạo. Tháng 12/2000, anh Dũng bắt đầu công tác tại công ty. Sinh ra trong gia đình có truyền thống làm nghề mỏ, những ngày đầu anh Dũng luôn có mặt sớm để học hỏi từ người đi trước. Từ hàn điện, sửa chữa cơ khí, đến bảo dưỡng thiết bị, anh kiên trì tích lũy kỹ năng, trở thành thợ có tay nghề cao nhất tổ. Anh Dũng còn tự học thêm hàn hơi, nối băng tải và nhiều kỹ năng khác để chủ động xử lý mọi tình huống phát sinh.
Năm 2011, anh được kết nạp vào Đảng. Từ dấu mốc ấy, anh càng ý thức rõ trách nhiệm là mình phải luôn gương mẫu, đi đầu trong lao động và sáng tạo. Trên cương vị Tổ trưởng, anh Dũng thường xuyên nhắc nhở anh em chấp hành nghiêm quy trình an toàn, động viên khắc phục khó khăn, tận dụng vật tư cũ, nghiên cứu cải tiến để giảm thời gian dừng máy, nâng cao hiệu quả. Trong 6 năm qua, anh trực tiếp hướng dẫn, cầm tay chỉ việc cho 10 công nhân thi nâng bậc thành công và đào tạo nghề cho nhiều thợ mới.
Giai đoạn 2020-2025, anh Dũng cùng đồng nghiệp thực hiện 10 sáng kiến cải tiến kỹ thuật, góp phần nâng cao hiệu quả vận hành, giảm thất thoát nguyên liệu và cải thiện điều kiện làm việc. Với những đóng góp ấy, Tổ phụ trợ 2 nhiều năm liền đạt danh hiệu "Tổ lao động xuất sắc". Cá nhân anh Dũng nhiều năm đạt danh hiệu "Đảng viên hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ", "Chiến sĩ thi đua cơ sở", nhận bằng "Lao động sáng tạo" của Tổng LĐLĐ Việt Nam, danh hiệu "Thợ mỏ sáng tạo" của Công đoàn TKV, bằng khen của Thủ tướng Chính phủ.
Nâng cao giá trị hòn than
Sau các công đoạn sàng tuyển, than được đưa về kho chứa tại Trạm ES2 thuộc Phân xưởng Kho bến, mắt xích cuối cùng trước khi xuất xuống tàu. Tại đây, các nữ cán bộ, công nhân viên theo dõi chất lượng, quản lý kho, phối hợp điều độ xuất nhập và giám sát bốc rót. Mỗi chuyến tàu rời cảng đều gắn với tiến độ sản xuất và uy tín của doanh nghiệp. Công việc đòi hỏi sự cẩn trọng, chính xác tuyệt đối.
Từ kho chứa, than được lấy mẫu, phân tích và giám định chất lượng tại Phân xưởng Giám định than. Đây là khâu quan trọng để bảo đảm mỗi lô hàng đáp ứng đúng tiêu chuẩn kỹ thuật và yêu cầu khách hàng. Chị Nguyễn Thị Hợp đã dành phần lớn tuổi nghề cho công việc thầm lặng nhưng đặc biệt quan trọng này. Gắn bó nhiều năm với Phân xưởng Giám định, chị Hợp là một trong những gương mặt tiêu biểu của lực lượng lao động nữ Công ty Tuyển than Cửa Ông và vinh dự nhận giải thưởng "Phụ nữ Việt Nam" năm 2022 do Hội LHPN Việt Nam trao tặng vì những đóng góp nổi bật trong lao động sản xuất. Hình ảnh chị Hợp thực hiện lấy mẫu giám định than trên dây chuyền băng tải thể hiện sự tận tâm đằng sau những con số và chỉ tiêu kỹ thuật khắt khe.
Đi qua các phân xưởng, dấu ấn của những người phụ nữ hiện diện ở mọi nơi, từ dây chuyền tuyển than, vận hành thiết bị, đến lấy mẫu, kiểm tra chất lượng. Lực lượng lao động nữ chiếm hơn 50% tổng số lao động toàn công ty. Nhìn họ, người ta nhớ về hình ảnh những cô gái nhà sàng Cửa Ông nhiều thập kỷ trước. Trong những năm tháng chiến tranh, nhà sàng Cửa Ông từng có đội nữ tự vệ nổi tiếng. Những cô gái tuổi đôi mươi ngày ấy vừa lao động sản xuất, vừa tham gia bảo vệ nhà máy, góp phần giữ vững mạch sản xuất giữa mưa bom, bão đạn.
Hôm nay, dù ở bất cứ vị trí nào, những nữ công nhân của đơn vị vẫn đang viết tiếp truyền thống ấy bằng sự tận tụy và lòng yêu nghề. Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Công ty Tuyển than Cửa Ông Nguyễn Anh Chương nhấn mạnh: "Đảng bộ luôn trân trọng, kế thừa và phát huy tinh thần bất diệt của lớp đảng viên, thợ mỏ đầu tiên ở vùng than Cẩm Phả, Cửa Ông, trong đó có liệt sĩ Ngô Huy Tăng. Đó là tinh thần kiên trung với Đảng, gắn bó máu thịt với công nhân; dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; sẵn sàng hy sinh vì lý tưởng cách mạng. Tinh thần ấy được cụ thể hóa bằng sự đoàn kết, thống nhất trong lãnh đạo, chỉ đạo; bằng quyết tâm vượt mọi khó khăn, giữ vững sản xuất; bảo đảm an ninh, an toàn, việc làm, thu nhập và nâng cao đời sống người lao động".
Khi những dòng than tiếp tục hành trình qua hệ thống sàng tuyển, hàng trăm công nhân vẫn giữ vững nhịp sản xuất an toàn, liên tục và hiệu quả. Từ điểm danh sáng sớm, đến khi kết thúc ca làm việc, từ theo dõi từng thông số, đến giám định từng mẫu than, từ những sáng kiến nhỏ của anh Đoàn Trung Dũng, đến sự tận tụy của chị Nguyễn Thúy Vân, chị Nguyễn Thị Hợp... tất cả đều âm thầm đảm nhiệm những vị trí quan trọng. Như những thế hệ đi trước, những người thợ sàng tuyển hôm nay vẫn miệt mài góp sức để dòng than không ngừng chảy, tiếp nối hành trình hơn 100 năm của nhà sàng Cửa Ông.
