Vượt qua những khó khăn, thách thức, ngành chế biến thủy sản Quảng Ninh đang từng bước khẳng định hướng phát triển tích cực, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương. Đằng sau những chuyển biến ấy là sự chủ động, quyết liệt của các doanh nghiệp trong đầu tư, đổi mới và tổ chức sản xuất.
Trên địa bàn thành phố Quảng Ninh đang có gần 300 cơ sở sơ chế, chế biến thuỷ sản, bao gồm 24 cơ sở xuất khẩu, số còn lại là cơ sở tiêu thụ nội địa có quy mô, công suất vừa và nhỏ. Trong đó, đã có những doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư dây chuyền hiện đại, như: Hệ thống băng tải tự động, công nghệ cấp đông nhanh IQF, áp dụng các tiêu chuẩn quản lý chất lượng quốc tế như: HACCP, ISO 22000, IFS...
Tuy nhiên, hiện ngành chế biến thuỷ sản trên địa bàn vẫn đang tồn tại nhiều khó khăn vì nhiều nguyên nhân. Cụ thể, nguồn nguyên liệu tại chỗ để sản xuất liên tục tăng giá; chi phí đầu tư hệ thống xử lý môi trường khá lớn; sản phẩm chế biến sâu còn ít, chủ yếu vẫn là sơ chế... Thực trạng này đặt ra yêu cầu mỗi doanh nghiệp phải chủ động thích ứng, đổi mới chiến lược và hoạt động để tồn tại và phát triển.
Dù từng chế biến và xuất khẩu mạnh những mặt hàng tôm, cá, mực và nhuyễn thể tới thị trường nước ngoài, hiện nay Công ty CP Xuất nhập khẩu thuỷ sản Quảng Ninh (phường Hồng Gai) chỉ còn chủ yếu chế biến mặt hàng hàu các loại, cá ba sa sang Nhật Bản. Nguyên nhân được đơn vị này xác định là do lượng tiêu dùng sản phẩm tươi sống tại chỗ của Quảng Ninh cao, khiến giá của nguyên liệu đầu vào ngày càng tăng. Cùng với đó, sản lượng khai thác trên các ngư trường của thành phố cũng có hạn, sản lượng thủy sản nuôi trồng chưa thay thế được sản phẩm khai thác... Vì vậy, giải pháp công ty đưa ra là thu gọn cơ cấu sản phẩm, tạm dừng chế biến một số mặt hàng để “dồn lực” cho những sản phẩm còn chủ động được về nguyên liệu.
Câu chuyện tại Công ty CP Thuỷ sản BNA Ba Chẽ (xã Ba Chẽ) cũng cho thấy chiến lược thích ứng hết sức quyết liệt như vậy. Cụ thể, doanh nghiệp này khởi đầu với lĩnh vực chế biến tôm nhưng đang từng bước thay đổi mục tiêu chế biến sang con hàu để phù hợp với tình hình hiện tại cũng như yêu cầu của thị trường. Toàn bộ hệ thống thiết bị, nhà xưởng được chuyển đổi công năng; mở rộng liên kết sản xuất để từng bước chế biến sâu, tạo ra những sản phẩm như bột hàu, tinh dầu hàu... sử dụng trong cả thực phẩm, dược phẩm và mỹ phẩm. Yếu tố cốt lõi mà doanh nghiệp này luôn giữ vững, đó là việc kiểm soát chất lượng tối đa, thực hiện kiểm nghiệm tại các công đoạn sản xuất, đảm bảo giá trị cao nhất trước khi cung cấp cho thị trường.
Hay như Công ty CP Thủy hải sản Tất Thành (phường Liên Hòa) đã đầu tư công nghệ để sơ chế, chế biến sản phẩm nuôi trồng, nhất là công nghệ khí cải tiến MAP để đóng gói bảo quản sản phẩm sau chế biến. Cụ thể, hàu đại dương vừa chuyển từ các HTX và hộ nuôi trồng ở địa phương về tới xưởng chế biến sẽ ngay lập tức được tách vỏ lấy ruột, đưa vào hệ thống sục ôzôn để loại bỏ kim loại nặng và vi khuẩn E.coli. Điểm nhấn của công nghệ này là thay đổi thành phần không khí bên trong bao bì bằng hỗn hợp khí N2, CO2, O2 tùy chỉnh, giúp duy trì độ tươi ngon, ức chế hoạt động của vi khuẩn, giảm độ pH và kéo dài thời gian bảo quản. Nhờ đó, sản phẩm của doanh nghiệp này đã được chứng nhận OCOP 3 sao, cung cấp vào chuỗi các siêu thị lớn trong cả nước và vươn xa tới các thị trường quốc tế như Trung Quốc, Thái Lan, Campuchia...
Đồng hành với các doanh nghiệp và nhằm thúc đẩy ngành chế biến thủy sản, hiện nay, Sở NN&MT đang tích cực tham mưu phát triển các vùng NTTS tập trung, quy mô lớn theo hướng công nghiệp, bền vững; từ đó chủ động nguồn nguyên liệu cho chế biến, từng bước hình thành chuỗi liên kết từ sản xuất, đến chế biến và tiêu thụ.
