Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres sẽ kết thúc nhiệm kỳ thứ hai vào ngày 31/12/2026, sau gần 10 năm lãnh đạo tổ chức này. Tuy nhiên, cuộc bỏ phiếu thăm dò mới nhất tại Hội đồng Bảo an ngày 16/10 cho thấy chưa ứng cử viên nào trong số 7 người tham gia cuộc đua nhận được sự ủng hộ của cả năm nước thành viên thường trực.
Kết quả này mở ra khả năng xuất hiện thêm các ứng cử viên mới nếu những người hiện tham gia cuộc đua không thể giành được sự ủng hộ của cả năm nước ủy viên thường trực, gồm Mỹ, Nga, Trung Quốc, Anh và Pháp.
Theo quy định, Hội đồng Bảo an đề xuất ứng cử viên để Đại hội đồng Liên hợp quốc bổ nhiệm Tổng Thư ký. Trong cuộc bỏ phiếu ngày 16/10, 15 thành viên Hội đồng Bảo an tiếp tục đánh giá 7 ứng cử viên theo ba lựa chọn: “ủng hộ”, “không ủng hộ” hoặc “không có ý kiến”, tương tự 5 cuộc bỏ phiếu thăm dò trước đó. Đây là lần đầu tiên Hội đồng Bảo an sử dụng phiếu màu đỏ để phân biệt lựa chọn của 5 nước ủy viên thường trực.
Theo hai nhà ngoại giao xin giấu tên vì cuộc bỏ phiếu được tiến hành kín, cả 3 ứng cử viên dẫn đầu đều nhận 2 phiếu đỏ (phiếu không ủng hộ từ ủy viên thường trực). Ba ứng cử viên này gồm bà Rebeca Grynspan, người Costa Rica, hiện đứng đầu cơ quan phụ trách thương mại của Liên hợp quốc; ông Rafael Grossi, người Argentina, đứng đầu Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế; và bà Carolyn Rodrigues Birkett, Đại sứ Guyana tại Liên hợp quốc.
Dù vậy, bà Grynspan, cựu Phó Tổng thống Costa Rica, vẫn là người nhận được số phiếu ủng hộ cao nhất (9 phiếu).
Hai ứng cử viên xếp cuối cuộc bỏ phiếu là bà Maria Fernanda Espinosa, cựu Chủ tịch Đại hội đồng Liên hợp quốc và cựu Bộ trưởng Ngoại giao Ecuador, cùng bà Ivonne A-Baki, cựu đại sứ của Ecuador.
Trong khi đó, hai ứng cử viên đến từ châu Phi là ông Olara Otunnu, người Uganda, từng đảm nhiệm chức vụ ngoại giao tại Liên hợp quốc, và ông Macky Sall, cựu Tổng thống Senegal, mỗi người nhận 10 phiếu không ủng hộ.
Mặc dù kết quả bỏ phiếu không công bố lựa chọn của từng thành viên Hội đồng Bảo an, nhiều quan chức Mỹ trong những tuần gần đây cho rằng chưa có ứng cử viên nào thực sự đáp ứng kỳ vọng của chính quyền Tổng thống Donald Trump. Chính quyền Mỹ đang thúc đẩy cải cách sâu rộng Liên hợp quốc, đồng thời đã rút hoặc lên kế hoạch rút khỏi nhiều cơ quan thuộc tổ chức này.
Các quan chức Mỹ vẫn không loại trừ khả năng ủng hộ một trong những ứng cử viên hiện nay. Washington đang tiếp tục hoàn thiện lập trường và dự kiến sẽ làm rõ quan điểm trong những ngày tới.
Phát biểu với báo giới sau cuộc họp kín của Hội đồng Bảo an, Đại sứ Mỹ tại Liên hợp quốc Mike Waltz nhấn mạnh tổ chức gồm 193 quốc gia thành viên cần một nhà lãnh đạo mạnh mẽ, năng động, có khả năng đưa Liên hợp quốc trở lại trọng tâm hoạt động ban đầu là duy trì hòa bình và an ninh.
Theo ông Waltz, sau 80 năm hoạt động, Liên hợp quốc đã mở rộng chức năng trên quá nhiều lĩnh vực. Ông cho rằng tổ chức này cần tinh giản bộ máy và tập trung nguồn lực vào những nhiệm vụ cốt lõi.
Theo thông lệ, vị trí Tổng Thư ký Liên hợp quốc luân phiên giữa các khu vực địa lý và lần này đến lượt khu vực Mỹ Latinh. Bên cạnh đó, nhiều ý kiến cũng ủng hộ việc lựa chọn một phụ nữ, qua đó lần đầu tiên trong lịch sử Liên hợp quốc có nữ Tổng Thư ký.
Đề cập vấn đề này, Đại sứ Waltz cho biết Mỹ hiểu mong muốn duy trì nguyên tắc luân phiên khu vực và hoan nghênh một ứng cử viên nữ nếu người đó đáp ứng tốt nhất các yêu cầu của vị trí Tổng Thư ký. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh tiêu chí quan trọng nhất vẫn là năng lực và sự phù hợp của ứng cử viên.
Theo hai nhà ngoại giao, Hội đồng Bảo an sẽ tiến hành cuộc bỏ phiếu thăm dò tiếp theo vào tuần tới và tiếp tục sử dụng phiếu màu đỏ để xác định quan điểm của năm nước ủy viên thường trực.
Cả Đại sứ Mỹ Mike Waltz và Đại sứ Nga tại Liên hợp quốc Vassily Nebenzia đều không loại trừ khả năng xuất hiện thêm ứng cử viên mới.
Ông Waltz bày tỏ tin tưởng Hội đồng Bảo an sẽ hoàn tất quá trình lựa chọn Tổng Thư ký mới trước cuối năm nay. Đại sứ Nga Nebenzia cũng cho biết ông mong muốn tiến trình này kết thúc trong thời hạn đó.
