Giá nhiên liệu tăng do cuộc xung đột tại Trung Đông đang tạo thêm gánh nặng cho các gia đình nghèo, khiến nhiều trẻ em đứng trước nguy cơ phải nghỉ học để phụ giúp gia đình. Từ Campuchia đến nhiều quốc gia ở châu Á và châu Phi, những tác động của chiến tranh đang đe dọa cơ hội học tập của hàng triệu trẻ em.
Sou Sreynich, 13 tuổi, mơ ước trở thành giáo viên nhưng con đường đến trường của em chưa bao giờ dễ dàng. Em chỉ bắt đầu đi học khi lên 10, trong khi phần lớn trẻ em Campuchia ở độ tuổi đó đã có vài năm học tập. Mẹ em từng phải chờ đến khi em đủ lớn và biết bơi mới cho đi học, vì lo chiếc thuyền đưa con đến trường có thể bị lật. Với những gia đình sống quanh hồ Tonle Sap, hồ nước ngọt lớn nhất Đông Nam Á, nỗi lo này không phải điều xa lạ.
Gia đình Sreynich sống bằng nghề đánh cá và làm thêm các công việc như hái ớt, làm cá thuê. Khi giá nhiên liệu tăng do cuộc xung đột tại Trung Đông, gia đình không còn đủ khả năng đi đến những vùng nước sâu, nơi có nhiều cá hơn. Những lúc thiếu tiền, Sreynich phải nghỉ học một hoặc hai ngày để làm việc cùng cha mẹ. Em luôn lo lắng mỗi khi phải nghỉ học và nói rằng mình muốn hoàn thành việc học.
Câu chuyện của Sreynich cho thấy tác động của cuộc xung đột tại Trung Đông đối với giáo dục không phải lúc nào cũng dễ nhận thấy như việc trường học đóng cửa trong đại dịch COVID-19. Giá nhiên liệu tăng khiến chi phí đưa học sinh, giáo viên đến trường tăng lên, đồng thời tạo thêm áp lực lên ngân sách giáo dục của các chính phủ. Với những gia đình nghèo, việc học của trẻ có thể trở thành khoản chi khó duy trì khi thu nhập giảm và chi phí sinh hoạt tăng.
Tại Tonle Sap, việc đến trường vốn đã khó khăn vì phải di chuyển bằng thuyền. Biến đổi khí hậu với những đợt lũ lụt và hạn hán khó dự đoán càng làm việc đi lại trở nên nguy hiểm. Giáo viên tại trường của Sreynich cho biết trong nhiều năm qua đã có 10 học sinh chết đuối.
Theo Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc, nếu chiến tranh tiếp diễn, đến cuối năm nay có thể có thêm tới 23,4 triệu trẻ em rơi vào cảnh nghèo đói, khoảng 80% trong số đó ở châu Phi và châu Á. Điều này có thể khiến nhiều trẻ em phải nghỉ học hoặc đứng trước nguy cơ không được đến trường ngay từ đầu.
Trẻ em dễ bị tổn thương chịu ảnh hưởng nặng nhất
Đối với những gia đình vốn đã sống trong cảnh chật vật, những tác động lan tỏa của chiến tranh đang buộc họ phải đưa ra những lựa chọn khó khăn: Chi tiền cho lương thực, nhiên liệu, tiền thuê nhà và điện, hay cố gắng để tất cả con cái tiếp tục được đến trường.
“Cuộc chiến tại Iran nhiều khả năng sẽ buộc hàng triệu trẻ em phải nghỉ học và có thể khiến hàng triệu em ngay từ đầu phải lựa chọn không đến trường”, Sabrina Hervey thuộc Tổ chức Education Above All Foundation có trụ sở tại Qatar cho biết.
Tại nhiều quốc gia, khó khăn kinh tế đang khiến trẻ em đứng trước nguy cơ phải bỏ học để đi làm.
Ông Michael Brosowski, thuộc Tổ chức phi lợi nhuận Blue Dragon Children’s Foundation, cho biết tác động của chiến tranh diễn ra âm thầm nhưng nghiêm trọng. Khi tài chính kiệt quệ, nhiều gia đình buộc phải cho một số con nghỉ học để đi làm, khiến các em đối mặt với nguy cơ bị bóc lột, buôn bán người và rơi vào cảnh vô gia cư.
“Đó là điểm bước ngoặt đối với nhiều gia đình”, Brosowski nói.
Giá nhiên liệu tăng đang đẩy chi phí của gần như mọi khâu trong giáo dục lên cao, từ việc đưa học sinh và giáo viên đến trường cho đến việc trang bị bút chì, phấn viết cho lớp học. Giáo viên và nhân viên cứu trợ cũng phải tốn nhiều chi phí hơn để tiếp cận các cộng đồng vùng sâu, vùng xa. Các chính phủ đồng thời phải đối mặt với chi phí lương thực và năng lượng ngày càng tăng, khiến nguồn ngân sách dành cho giáo dục bị thu hẹp.
Tại Campuchia, mọi thứ vốn đã đắt đỏ hơn trên hồ Tonle Sap vì các nhu yếu phẩm phải được vận chuyển bằng thuyền.
“Ngay cả tiền điện để vận hành phòng thí nghiệm này cũng đã cao gấp 10 lần”, Samphors Vorn thuộc tổ chức phi lợi nhuận Aide et Action, đơn vị hỗ trợ trường học, cho biết.
Xung đột tại Trung Đông gây gián đoạn giáo dục trên toàn thế giới
Các nước đang phát triển phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu chịu ảnh hưởng nặng nề khi giá nhiên liệu, phân bón và chi phí vận chuyển tăng, trong khi nguồn kiều hối sụt giảm. Điều này đe dọa những thành quả nhiều năm về giảm nghèo và giáo dục, đồng thời khiến chính phủ các nước có ít nguồn lực hơn để đầu tư cho giáo dục và y tế.
Tại một số quốc gia Nam Á, trẻ em gái có thể chịu tác động lớn hơn khi các gia đình gặp khó khăn về kinh tế. Điều này có thể khiến một số em phải tạm dừng việc học và làm gia tăng nguy cơ kết hôn sớm.
Hơn 466 triệu trẻ em trên thế giới đang nhận ít nhất một bữa ăn mỗi ngày tại trường. Tuy nhiên, các chương trình này cũng đứng trước nguy cơ bị ảnh hưởng khi chi phí lương thực và vận chuyển tăng, đặc biệt tại những quốc gia phụ thuộc vào nguồn thực phẩm nhập khẩu.
Tại miền Bắc Nigeria, các nhân viên y tế và cứu trợ cho biết tình trạng trẻ em suy dinh dưỡng đang gia tăng trở lại.
