Cao ủy Liên hợp quốc về người tị nạn Barham Salih ngày 25/9 kêu gọi Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc tập trung thúc đẩy chấm dứt các cuộc xung đột và khủng hoảng, qua đó tạo điều kiện để hơn 117 triệu người buộc phải rời bỏ nhà cửa có thể trở về và xây dựng lại cuộc sống. Ông cảnh báo tình trạng di dời kéo dài không nên tiếp tục truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Trong bài phát biểu đầu tiên trước Hội đồng Bảo an kể từ khi được bầu làm Cao ủy Liên hợp quốc về người tị nạn vào tháng 12 năm ngoái, ông Salih nhấn mạnh 15 thành viên Hội đồng có “trách nhiệm đặc biệt trong việc giúp tạo điều kiện cho hòa bình”.
Ông Salih, từng là người tị nạn và giữ chức Tổng thống Iraq giai đoạn 2018-2022, cho rằng các tổ chức nhân đạo như Cao ủy Liên hợp quốc về người tị nạn (UNHCR) hằng ngày phải xử lý hậu quả của xung đột nhưng không thể tự tạo ra hòa bình. Theo Hiến chương Liên hợp quốc, trách nhiệm duy trì hòa bình và an ninh quốc tế thuộc về Hội đồng Bảo an.
Ông dẫn ra hàng loạt cuộc xung đột đang khiến hàng triệu người phải rời bỏ nơi ở. Tại Sudan, cuộc chiến hiện tạo ra cuộc khủng hoảng di dời lớn nhất thế giới, với khoảng 12 triệu người phải rời nhà cửa trong và ngoài nước. “Chừng nào cuộc chiến này còn tiếp diễn, người dân vẫn sẽ tiếp tục phải chạy trốn” - ông Salih nói.
Tại Cộng hòa Dân chủ Congo, nhiều thế hệ người dân đã trải qua các vòng xoáy xung đột và bạo lực, trong khi tình hình hiện còn trở nên phức tạp hơn do dịch Ebola gia tăng. Xung đột Ukraine khiến hàng triệu người phải di dời trong nước và hàng triệu người khác phải sang các quốc gia khác lánh nạn.
Ông Salih cũng đề cập tình trạng kéo dài của người tị nạn từ Tây Sahara, vùng lãnh thổ đang có tranh chấp mà Morocco tuyên bố chủ quyền. Nhiều thế hệ đã lớn lên trong các trại gần Tindouf, Algeria, trong điều kiện ít cơ hội và tiếp tục chờ đợi một giải pháp chính trị.
Tại Trung Đông, UNHCR đã huy động nhân lực và nguồn lực để hỗ trợ hơn 130.000 người Yemen phải rời nơi ở do các cuộc giao tranh gần đây nhưng vẫn ở lại trong nước, cùng hơn 3.700 người sang Djibouti tìm nơi an toàn.
Cao ủy Liên hợp quốc thừa nhận mục tiêu ông đưa ra hồi đầu năm, giảm một nửa số người tị nạn phải sống trong tình trạng di dời kéo dài và phụ thuộc vào viện trợ nhân đạo vào năm 2035, là rất tham vọng. Tuy nhiên, ông cho rằng mục tiêu này là cần thiết vì “duy trì sự sống cho người dân năm này qua năm khác trong khi họ không thể xây dựng lại cuộc đời không thể là mục tiêu cuối cùng”.
Theo ông Salih, thành công không thể chỉ được đo bằng việc cộng đồng quốc tế làm tốt hơn trong việc giúp những người mắc kẹt trong chiến tranh sống thêm một năm, hay tiếp tục lập thêm các trại tị nạn để ứng phó với những cuộc khủng hoảng kéo dài hàng chục năm. Tình trạng trẻ em phải thừa hưởng cuộc sống di dời từ cha mẹ cũng không thể trở thành điều bình thường.
Ông cũng cho biết mục tiêu của UNHCR phải là ngăn chặn tình trạng di dời khi có thể, giải quyết tình trạng này khi đã xảy ra và tạo điều kiện để người dân xây dựng lại cuộc sống trong an toàn.
