Ngày 2/11, Wilson Joseph, thủ lĩnh của một trong những băng đảng quyền lực nhất Haiti, xác nhận đã gửi thư tới Tổng Thư ký Liên hợp quốc, đề nghị cử phái đoàn đến nước này để đối thoại và hòa giải. Động thái diễn ra trong bối cảnh giao tranh giữa các băng đảng và lực lượng an ninh ngày càng dữ dội, làm gia tăng lo ngại về nguy cơ bạo lực leo thang tại quốc gia Caribe này.
Trong cuộc trả lời phỏng vấn hãng tin AP, Wilson Joseph, biệt danh Lanmò Sanjou, thủ lĩnh băng đảng 400 Mawozo, cho biết đã gửi thư tới Liên hợp quốc sau khi El Salvador triển khai 2.000 binh sĩ tới Haiti liên quan vụ 4 kỹ thuật viên hàng không El Salvador mất tích trong cuộc tấn công ngày 18/10.
Joseph tuyên bố cả 4 kỹ thuật viên đã thiệt mạng và vụ tấn công xảy ra tại khu vực do băng đảng Chen Mechan kiểm soát, nhưng thủ lĩnh này không đưa ra bằng chứng cho tuyên bố trên.
Trong khi đó, Chính phủ Haiti cho biết các đối tượng vũ trang đã bắt cóc 4 công dân El Salvador, còn Chính phủ El Salvador tin rằng những người này vẫn còn sống.
Giao tranh leo thang, dân thường chịu nhiều thiệt hại
Theo Joseph, giao tranh tại khu vực Plaine du Cul-de-Sac, gần thủ đô Port-au-Prince, gia tăng kể từ khi lực lượng chống băng đảng do Liên hợp quốc hậu thuẫn phối hợp với cảnh sát, quân đội Haiti và công ty an ninh tư nhân Vectus Global mở các chiến dịch truy quét sau vụ tấn công nhằm vào công dân El Salvador.
Vectus Global do Erik Prince, cựu thành viên lực lượng đặc nhiệm Hải quân Mỹ và nhà sáng lập công ty an ninh Blackwater, thành lập.
Joseph cáo buộc các cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái khiến nhiều dân thường, trong đó có trẻ em và người cao tuổi, thiệt mạng. Thủ lĩnh này cũng cho rằng một số chính trị gia Haiti từng cung cấp vũ khí cho các băng đảng, nhưng nay lại đưa lực lượng nước ngoài vào nước này để tiêu diệt các nhóm vũ trang.
Đề cập quyết định triển khai quân đội tới Haiti của Tổng thống El Salvador Nayib Bukele, Joseph cáo buộc các chính trị gia Haiti góp phần hình thành và duy trì hoạt động của các băng đảng, đồng thời không muốn chấm dứt tình trạng bạo lực.
Trong thư gửi Liên hợp quốc, Joseph bày tỏ lo ngại rằng những tuyên bố cứng rắn của Tổng thống Bukele có thể dẫn đến các hành động trả đũa và khiến bạo lực tiếp tục leo thang, trong đó người dân Haiti phải gánh chịu hậu quả nặng nề nhất.
Joseph cũng tuyên bố một số chính trị gia đã cảnh báo cho băng đảng 400 Mawozo về các chiến dịch an ninh nhằm vào khu vực hoạt động của nhóm. Thủ lĩnh 400 Mawozo khẳng định không phản đối việc lực lượng an ninh bắt giữ các thành viên băng đảng, nhưng cáo buộc các cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái đã gây thương vong cho dân thường.
Joseph tuyên bố sẵn sàng đối thoại và hạ vũ khí, song từ chối nêu điều kiện cụ thể để đạt được thỏa thuận. Thủ lĩnh này cho biết sẽ thảo luận vấn đề đó khi gặp một phái đoàn hòa giải, đồng thời bác bỏ các cáo buộc cho rằng 400 Mawozo sát hại dân thường vô tội.
Liên hợp quốc xác nhận đã nhận được thư
Cuối ngày 2/11, người phát ngôn Liên hợp quốc Stéphane Dujarric xác nhận tổ chức này đã nhận được bức thư mang chữ ký của Wilson Joseph. Tuy nhiên, ông Dujarric nhấn mạnh việc tiếp nhận thư không đồng nghĩa Liên hợp quốc tán thành nội dung, công nhận tư cách người gửi hoặc đưa ra bất kỳ lập trường nào về những đề xuất trong thư.
Người phát ngôn Liên hợp quốc cũng làm rõ rằng phần lớn binh sĩ El Salvador triển khai tại Haiti không thuộc lực lượng chống băng đảng do Liên hợp quốc hậu thuẫn. Vì vậy, hoạt động của các binh sĩ này nằm ngoài phạm vi nhiệm vụ và cơ chế báo cáo của Liên hợp quốc.
Theo ông Dujarric, Liên hợp quốc tiếp tục quan ngại sâu sắc trước tình trạng người dân Haiti phải gánh chịu những hậu quả nghiêm trọng của bạo lực, đồng thời nhấn mạnh mọi hoạt động an ninh tại nước này phải tuân thủ đầy đủ luật pháp quốc tế hiện hành.
Kêu gọi giải pháp hòa bình cho cuộc khủng hoảng Haiti
Trong bức thư dài 2 trang gửi ngày 1/11, Joseph bày tỏ lo ngại về tình hình tại Plaine du Cul-de-Sac, đặc biệt ở những nơi băng đảng Chen Mechan hoạt động.
Thủ lĩnh 400 Mawozo cho biết đã tuyên bố "giương cờ trắng" từ ngày 20/8 và tìm kiếm giải pháp hòa bình cho cuộc khủng hoảng tại Haiti thông qua đối thoại giữa các lực lượng quốc tế hiện diện tại nước này và băng đảng 400 Mawozo.
Joseph đề nghị Liên hợp quốc cử phái đoàn đến Haiti, đồng thời tuyên bố sẵn sàng tham gia các cuộc đối thoại để đạt thỏa thuận nhằm tìm kiếm giải pháp ổn định tình hình lâu dài.
Trong thư, Joseph cho rằng các bên cần ưu tiên đối thoại thay vì sử dụng vũ lực, đồng thời đặt việc bảo vệ dân thường, đặc biệt là trẻ em và các gia đình dễ bị tổn thương, làm trọng tâm của mọi sáng kiến quốc tế.
Theo số liệu của Liên hợp quốc, hơn 5.700 người đã thiệt mạng hoặc bị thương do bạo lực tại Haiti từ đầu năm đến giữa tháng 9/2026.
Băng đảng 400 Mawozo hoạt động chủ yếu tại Croix-des-Bouquets, khu vực gần thủ đô Port-au-Prince. Nhóm này nổi tiếng với các vụ bắt cóc, trong đó có vụ bắt cóc 17 nhà truyền giáo vào tháng 10/2021, gồm 16 công dân Mỹ và một công dân Canada. Trong số các nạn nhân có 5 trẻ em. Sau đó, toàn bộ 17 người đã được trả tự do.
Người phát ngôn băng đảng 400 Mawozo phủ nhận các cáo buộc bắt cóc con tin và có liên quan đến khủng bố, đồng thời cho rằng các chính trị gia Haiti lợi dụng thanh niên thiếu cơ hội học tập để phục vụ mục đích riêng. Trong khi đó, Mỹ đang treo thưởng 1 triệu USD cho thông tin giúp bắt giữ thủ lĩnh Wilson Joseph, đối tượng mà cơ quan tư pháp Mỹ truy tố năm 2022 với cáo buộc bắt giữ con tin và âm mưu bắt giữ con tin.
