Từ tháng 7/2025, xã Quảng Tân được sáp nhập từ các xã Dực Yên, Quảng Tân, Quảng Lâm và Quảng An. Không chỉ lớn về diện tích, Quảng Tân từ đây có tới 13 dân tộc anh em (chiếm 55,4% dân số của xã). Tết đầu tiên ở xã mới Quảng Tân năm nay, là cái Tết đặc biệt thắm tình anh em các dân tộc.
Trao đổi với chúng tôi, bà Hoàng Thị Thu Huyền, Phó Chủ tịch UBND xã, phụ trách về văn hóa xã hội ở Quảng Tân cho hay: Năm nay sẽ có nhiều phong tục tập quán của bà con dân tộc thiểu số được phát huy một cách tốt nhất. Bởi trước đây, khi còn là các xã nhỏ, bà con dân tộc ở các xã chỉ là các nhóm nhỏ, rất khó phát huy thế mạnh về bản sắc dân tộc của họ, thì ngày nay họ đã có cộng đồng lớn hơn, công việc đó đã thuận lợi hơn nhiều.
Chúng tôi đến thôn Châu Hà, ở đây có đông người Sán Chỉ sinh sống. Trong ngôi nhà của ông Trần Văn Quý, là thầy cả người Sán Chỉ ở thôn Châu Hà, chúng tôi gặp bà Trần Thị Mản, 76 tuổi, là người Sán Chỉ. Bà Mản rất vui khi các làn điệu soóng cọ của dân tộc mình đã được quan tâm và phát huy. Trước đây thế hệ bà, hầu như mọi người đều biết hát soóng cọ. Khi ấy, vào những đêm sáng trăng, hay những ngày giáp Tết, bà Mản cùng các thanh niên trong làng cùng kéo nhau ra bìa rừng, bờ suối, hay mảnh ruộng cạn rồi cùng hát Soóng cọ với nhau. Ngày nay, lớp trẻ đã có nhiều thú vui khác, một thời tiếng hát soóng cọ tưởng sẽ dần bị mai một, ai ngờ bây giờ lại càng tốt hơn. Tuy đã cao tuổi, bà Mản cũng vẫn tham gia dạy hát khi có yêu cầu. Các bà vẫn thành lập nhóm hát qua zalo điện thoại vào mỗi tối.
Mới đây, trên địa bàn thôn đã thành lập được Câu lạc bộ Hát soóng cọ với 12 thành viên. Các thành viên trong Câu lạc bộ ngoài ca hát vào các dịp lễ Tết, họ còn có trách nhiệm truyền dạy cho con cháu lời ca tiếng hát của dân tộc mình. Được sự hỗ trợ của xã, thôn cũng đã mở được lớp dạy hát soóng cọ gồm 20 học viên. Đặc biệt trong lớp có 6 học viên tuổi từ 11 đến 15 tuổi.
Ông Trần Văn Quý, là thầy cả đồng thời cũng là người phụ trách việc dạy hát soóng cọ ở xã cho biết: Tết năm nay, chắc chắn Quảng Tân sẽ vui hơn nhiều, bà con các thôn sẽ hát giao lưu với nhau, lại còn đi hát giao lưu các xã xa hơn như Đông Ngũ, Bình Liêu nữa chứ. Mọi năm, xã chưa đi giao lưu, vì trong xã ít người biết hát. Năm nay thì tốt hơn rồi.
Quảng Tân có nhiều thôn tập trung rất đông người Dao. Những năm gần đây, việc phát huy phong tục tập quán của bà con người Dao trên địa bàn cũng được xã đề cao. Năm 2024, tại thôn Làng Ngang đã diễn ra ngày Hội Văn hóa, Thể thao của đồng bào dân tộc Dao - Ngày hội Kiêng gió. Đây được coi là Hội Kiêng gió đầu tiên được tổ chức ở xã.
Ngày hội Kiêng gió bắt nguồn từ phong tục tránh thú rừng, thiên tai và cầu mùa màng bội thu, ấm no hạnh phúc của đồng bào Dao Thanh Phán. Hằng năm, vào ngày Hội Kiêng gió (4/4 âm lịch). Đây được coi là ngày Tết riêng của người Dao Thanh Phán. Họ tụ tập vui chơi ở những nơi mát mẻ, thoáng đãng như bìa rừng hay ven suối, thác nước. Sau những ngày lao động vất vả, người Dao được thảnh thơi tâm tình, hát cho nhau nghe điệu Sán cố, bàn bạc về mùa vụ, thêu thùa và xuống chợ mua sắm; gặp nhau để mời nhau những chén rượu ân tình… Bà con còn có các hoạt động văn nghệ, thể thao khác như: Hát sán cố, đánh quay, đá bóng nữ giữa Dao Thanh Y và Dao Thanh Phán, cùng với các hoạt động kéo co, đẩy gậy…, nhằm tạo không khí vui tươi ngày hội.
Năm nay, các hoạt động thể thao, văn nghệ đó lại được lặp lại vào dịp tết. Năm 2023, xã đã thành lập Câu lạc bộ May thêu trang phục dân tộc Dao và trước đó, năm 2022, xã đã thành lập được Câu lạc bộ Hát sán cố người Dao. Các câu lạc bộ này đã hoạt động tích cực vào dịp tết để may thêu quần áo mới cho người dân đi chơi Tết và phục vụ các chương trình văn nghệ Tết.
Đồng chí Chíu Móc Chắng, Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Nà Cáng cũng rất tất bật chuẩn bị cho ngày tết của bà con. Tuy là Bí thư chi bộ kiêm Trưởng thôn, nhưng chị Chắng vẫn tham gia đều đặn các buổi luyện tập và thi đấu của đội bóng đá nữ Dao.
Chị Chắng cho biết: Từ khi sáp nhập thành xã lớn, việc phát triển các phong trào địa phương cũng thuận lợi hơn. Trước đây, đôi khi vì lý do, xã thiếu người tâm huyết, thiếu sân bóng mà không thành lập được đội bóng, thì nay nhưng lý do này đã không còn. Năm nay, niềm vui Tết của bà con sẽ được nhân lên nhiều lần.
Xã Quảng Tân có thôn Tầm Làng vốn đã rất nổi tiếng với các thác nước Bạch Vân và thác Hàm Rồng. Ai đến Quảng Tân vào những dịp chợ phiên Ba Nhất tổ chức hàng tháng và dịp Tết, được dập dìu trong các làn điệu sán cố của người Dao, điệu soóng cọ của người Sán Chỉ và điệu soọng cô của người Sán Dìu và được thưởng thức nhiều món ăn bản địa đậm đà bản sắc dân tộc. Chợ phiên thu hút hàng trăm du khách tìm đến Tầm Làng để vui chơi, giúp bà con tiêu thụ tốt các sản phẩm địa phương như gà đồi, thịt trâu, thịt lợn bản và các loại váy áo, mũ, thổ cẩm…
Bà Hoàng Thị Thu Huyền, Phó Chủ tịch UBND xã Quảng Tân cho chúng tôi biết thêm: Quảng Tân còn có rất nhiều doanh nghiệp tiềm năng sản xuất các thực phẩm sạch phục vụ Tết bà con trong xã và nhiều tỉnh thành khác, như: Hợp tác xã Cá tầm bản Siểng Lồng, Công ty Cổ phần Thương mại và Xây dựng Đầm Hà (đơn vị trồng dưa lưới và rau sạch), Hợp tác xã Sản xuất kinh doanh nông nghiệp Tuyền Hiền (chăn nuôi gà thương hiệu “Gà bản Đầm Hà”)… mỗi nơi cũng đã chuẩn bị hàng trăm tấn sản phẩm của đơn vị mình để phục vụ người dân vào dịp Tết.
Bên cạnh đó, Quảng Tân còn có nhiều điều mới, đó là năm đầu tiên Quảng Tân khai hội chùa Sâu vào dịp Tết, cũng là năm đầu tiên tổ chức hội Cầu mùa của người Sán Chỉ... Những hoạt động này, nhân thêm niềm vui cho người dân Quảng Tân đón Tết năm nay.
