Khoa học công nghệ (KHCN), đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang được Quảng Ninh xác định là những động lực quan trọng trong đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng lực quản trị và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Thành phố đã cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị bằng các chương trình, kế hoạch, cơ chế, chính sách nhằm đầu tư hạ tầng, phát triển dữ liệu, nhân lực và thúc đẩy doanh nghiệp tham gia. Bên cạnh những kết quả đạt được, thực tiễn cũng đặt ra yêu cầu chuyển mạnh từ xây dựng nền tảng sang tạo ra những sản phẩm, giá trị cụ thể từ KHCN và đổi mới sáng tạo.
Nền tảng cho động lực tăng trưởng mới
Năm 2026, công tác lãnh đạo, chỉ đạo về KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được Quảng Ninh triển khai gắn với yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng và tổ chức vận hành chính quyền địa phương 2 cấp. Thành phố đã kiện toàn Ban Chỉ đạo phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06; ban hành Chương trình hành động và các kế hoạch thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW. Đến hết tháng 8/2026, Quảng Ninh đã hoàn thành 14/19 nhiệm vụ có thời hạn theo nghị quyết và chỉ đạo của Chính phủ; 24/53 nhiệm vụ theo Kế hoạch số 36-KH/TU của Ban Thường vụ Thành uỷ.
Cùng với tổ chức thực hiện, Quảng Ninh từng bước hoàn thiện khung chính sách cho giai đoạn phát triển mới. Thành phố đã ban hành Chiến lược chuyển đổi số giai đoạn 2026-2030, Chiến lược dữ liệu đến năm 2030; Chương trình KHCN và đổi mới sáng tạo đến năm 2030; phê duyệt Đề án phát triển thị trường KHCN. Đề án thí điểm Khu kinh tế số và tri thức tự do Quảng Ninh cũng được hoàn thiện trình Thủ tướng Chính phủ.
Đáng chú ý, trong đề án xác lập mô hình tăng trưởng mới giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2050, KHCN, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh được xác định là những động lực quan trọng. Điều đó cho thấy cách tiếp cận của Quảng Ninh đang chuyển từ việc coi công nghệ chủ yếu là công cụ hỗ trợ sang đặt KHCN và đổi mới sáng tạo trong cấu trúc của mô hình phát triển.
Nguồn lực cũng được ưu tiên, với tổng kinh phí dành cho KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là 1.439 tỷ đồng, tương đương trên 3% tổng chi ngân sách địa phương. Từ sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo và nguồn lực ưu tiên, một trong những nền tảng quan trọng cho KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang được hình thành rõ nét là hạ tầng số và hệ sinh thái dữ liệu.
Đến tháng 8/2026, Quảng Ninh có gần 6.000 trạm BTS, trong đó gần 680 trạm 5G; tỷ lệ phủ sóng 5G đạt 94%; tỷ lệ hộ gia đình sử dụng Internet cáp quang đạt 97,74%; tỷ lệ người dùng băng rộng cố định với tốc độ trên 1 Gbps đạt 38%, vượt chỉ tiêu kế hoạch 35%... Hệ thống hội nghị truyền hình trực tuyến được duy trì đến cấp xã, mạng truyền số liệu chuyên dùng được kết nối tới các cơ quan hành chính.
Song song với hạ tầng, thành phố tập trung số hóa, chuẩn hóa và kết nối dữ liệu. Hệ thống thông tin giải quyết TTHC đã kết nối, tích hợp với 15 hệ thống và cơ sở dữ liệu của Trung ương. Kho dữ liệu dùng chung và nền tảng phân tích dữ liệu của thành phố đang được xây dựng, tạo cơ sở để chuyển dần phương thức quản lý từ xử lý hồ sơ sang khai thác dữ liệu phục vụ điều hành.
Chuyển đổi số cũng tạo những tác động cụ thể tới người dân, doanh nghiệp. Đến nay, toàn thành phố có gần 33.600 gian hàng trên các sàn thương mại điện tử; thanh toán không dùng tiền mặt tiếp tục phát triển mạnh với hơn 400 máy ATM, hơn 3.500 máy POS, 2.700 điểm chấp nhận thanh toán thẻ; tốc độ tăng trưởng đạt 67,3%/năm về số lượng và 35,6%/năm về giá trị; 100% chợ trên địa bàn có hộ kinh doanh chấp nhận thanh toán không dùng tiền mặt, với tỷ lệ bình quân đạt 86,3%. Trong lĩnh vực nông nghiệp, hệ thống truy xuất nguồn gốc có 1.339 tài khoản và 2.635 mã QR; 1.352/1.576 sản phẩm nông sản, thủy sản chế biến được hỗ trợ cấp mã QR.
Ở khu vực hành chính công, hơn 2.200 TTHC thuộc thẩm quyền giải quyết của chính quyền địa phương 2 cấp được cung cấp dưới hình thức dịch vụ công trực tuyến; dịch vụ công trực tuyến không phụ thuộc địa giới hành chính đạt 100%; bảo đảm 100% phí, lệ phí giải quyết TTHC thu qua hình thức thanh toán điện tử, không dùng tiền mặt…
Những kết quả trên cho thấy chuyển đổi số đã bắt đầu tạo ra hiệu quả trực tiếp trong quản trị và cung cấp dịch vụ công, đồng thời mở rộng không gian ứng dụng công nghệ trong sản xuất, kinh doanh.
Nhìn nhận điểm nghẽn, tìm lời giải từ thực tiễn
Quảng Ninh nhận thức rõ, xây dựng hạ tầng và số hóa mới là điều kiện cần, thách thức lớn hơn là làm thế nào để KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tạo ra nhiều hơn những sản phẩm, mô hình và giá trị có khả năng ứng dụng, nhân rộng. Thành phố xác định cần tiếp tục tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, cơ chế, chính sách; tập trung nguồn lực, tránh đầu tư dàn trải; đồng thời khắc phục tình trạng hệ thống thông tin thiếu đồng bộ, phần mềm phân tán, dữ liệu chưa liên thông và những vướng mắc về định mức đối với danh mục máy móc, thiết bị chuyên dùng trong quá trình chuẩn bị các dự án đầu tư công trung hạn…
Quảng Ninh định hướng hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số, khuyến khích đầu tư cho nghiên cứu và phát triển, đổi mới quy trình sản xuất, tự động hóa, thương mại điện tử và ứng dụng AI; đồng thời tăng kết nối giữa doanh nghiệp với viện nghiên cứu, trường đại học, chuyên gia, quỹ đầu tư và các tập đoàn công nghệ.
Bài toán nguồn lực cũng được nhìn từ tiến độ giải ngân và hiệu quả sử dụng vốn khi đến hết tháng 8/2026, kinh phí chi thường xuyên cho KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số toàn thành phố mới đạt 24,91% dự toán đã phân bổ, thấp so với mục tiêu tối thiểu 80% vào cuối quý III/2026.
Những vấn đề này cho thấy chặng đường phía trước đòi hỏi cách tiếp cận thực chất hơn, trong đó nguồn lực phải tập trung vào các bài toán phát triển cụ thể; nghiên cứu phải gắn với nhu cầu thực tiễn; kết quả nghiên cứu phải có khả năng ứng dụng; doanh nghiệp phải trở thành một chủ thể của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thay vì chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách.
Ngày 23/9, Quảng Ninh tổ chức Diễn đàn KHCN, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số năm 2026 với chủ đề “Chuyển đổi xanh, chuyển đổi số gắn với thích ứng biến đổi khí hậu góp phần kiến tạo Quảng Ninh phát triển nhanh, bền vững”.
Diễn đàn đặt KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào những bài toán cụ thể của thành phố, thể hiện tinh thần cầu thị, đổi mới và hành động, sẵn sàng lắng nghe và tiếp thu các kinh nghiệm, sáng kiến và giải pháp tiên tiến từ các cơ quan Trung ương, các chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp để tìm lời giải cho những câu hỏi chiến lược thành phố đặt ra.
Các nội dung sẽ tập trung trao đổi gồm khai thác dữ liệu số, AI và công nghệ mới phục vụ quản trị, tăng trưởng và nâng cao chất lượng cuộc sống người dân; phát triển hạ tầng xanh, hạ tầng số và công nghệ thích ứng với biến đổi khí hậu phù hợp với đặc thù vùng ven biển, hải đảo, miền núi của Quảng Ninh; lan toả làn sóng đổi mới sáng tạo, phổ cập kỹ năng số để mở rộng khả năng tiếp cận và tham gia của cộng đồng.
Quảng Ninh kỳ vọng hoàn thiện 5 định hướng hành động trọng tâm, gồm: Hoàn thiện cơ chế, chính sách và thí điểm các mô hình mới; xây dựng hạ tầng dữ liệu, ứng dụng AI toàn diện, đẩy mạnh kết nối, chia sẻ dữ liệu mở dùng chung; phổ cập kỹ năng số và năng lực công nghệ đến từng người dân; đầu tư hạ tầng xanh, nâng cao năng lực chống chịu với biến đổi khí hậu; phát triển hệ sinh thái doanh nghiệp công nghệ và tăng cường liên kết “Viện - Trường - Doanh nghiệp”.
Người dân sử dụng kiosk thông minh tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Hà Tu.
Thành phố đặt mục tiêu những ý tưởng được trao đổi tại diễn đàn phải được chuyển hóa thành nhiệm vụ; nhiệm vụ phải tạo ra sản phẩm hoặc kết quả có thể kiểm chứng; sản phẩm, kết quả có hiệu quả phải được nhân rộng.
Quảng Ninh đã có những nền tảng về thể chế, hạ tầng, dữ liệu và nguồn lực. Giai đoạn tiếp theo đòi hỏi thành phố phải kết nối hiệu quả hơn các nguồn lực ấy, đưa KHCN ứng dụng sâu hơn vào sản xuất, quản trị và đời sống.
