Vài cú chạm trên màn hình điện thoại, một phiên livestream bán nông sản bắt đầu, một clip quảng bá du lịch địa phương được đăng tải, những sản phẩm đặc trưng của bản làng có thêm cơ hội tiếp cận khách hàng ở khắp mọi nơi. Công nghệ số đang mở ra cánh cửa mới để người dân nông thôn Quảng Ninh quảng bá sản phẩm, mở rộng thị trường, giới thiệu những giá trị văn hóa và tiềm năng quê hương. Chiếc điện thoại thông minh giờ đây không chỉ để nghe, gọi, mà dần trở thành “con đường” nối bản làng với thị trường, đưa người dân đến gần hơn với những cơ hội phát triển mới.
Đưa bản sắc làng lên không gian số
Trong trang phục truyền thống của người Dao Thanh Phán với chiếc mũ xếp cao, bộ quần áo sẫm màu điểm những họa tiết thêu rực rỡ, chủ yếu là sắc đỏ, cô gái Chíu Thị Hiền, xã Lục Hồn thường xuyên xuất hiện trong các video đăng tải trên mạng xã hội. Không chọn những nội dung cầu kỳ, Hiền kể câu chuyện về quê hương, dân tộc mình bằng chính những điều gần gũi trong cuộc sống thường ngày.
Trên trang TikTok mang tên Hiền Dao, cô giới thiệu: “Cô gái người Dao Thanh Phán chia sẻ cuộc sống, văn hóa và hành trình gìn giữ những bài thuốc lá truyền thống của gia đình”.
Qua từng video ngắn, đời sống của đồng bào Dao Thanh Phán hiện lên với những phong tục, tập quán được gìn giữ qua nhiều thế hệ, nếp sinh hoạt thường nhật nơi bản làng, những món ăn, đặc sản địa phương, trang phục truyền thống và đặc biệt là các bài thuốc lá quý của gia đình.
Với cách thể hiện tự nhiên, mộc mạc, gần gũi, Hiền đưa những nét văn hóa vốn quen thuộc trong phạm vi cộng đồng lên không gian mạng, thu hút hàng chục nghìn lượt tương tác. Những điều bình dị trong đời sống bản làng qua góc nhìn của cô gái trẻ trở thành nội dung hấp dẫn, giúp nhiều người biết đến, thêm yêu và trân trọng bản sắc văn hóa của đồng bào mình.
Cũng lựa chọn mạng xã hội làm kênh kể chuyện quê hương, chàng trai dân tộc Tày Trương Mạnh Hùng lại mang đến một góc nhìn khác về Bình Liêu qua những hình ảnh giàu sức gợi. Những thửa ruộng bậc thang óng vàng mùa lúa chín; “sống lưng khủng long” hùng vĩ ẩn hiện giữa biển mây; rừng cỏ lau trắng muốt trong nắng chiều; những nếp nhà trình tường mộc mạc nép mình bên sườn núi hay nhịp sinh hoạt bình dị của đồng bào Dao Thanh Phán... Tất cả được Hùng ghi lại và chia sẻ trên Facebook Hùng Trương Vlog, trở thành những lát cắt sinh động về cảnh sắc, con người và văn hóa vùng cao.
Xuất phát từ niềm đam mê nhiếp ảnh và mong muốn lan tỏa vẻ đẹp quê hương, Hùng thường xuyên rong ruổi khắp các bản làng, núi rừng biên giới để ghi lại những khoảnh khắc đáng nhớ, từ những buổi hát Then bên suối, mùa vàng trên ruộng bậc thang đến sắc trắng tinh khôi của hoa sở mỗi độ cuối năm. Các hình ảnh, video được đăng tải trên Facebook, YouTube với góc nhìn gần gũi, chân thực đã góp phần đưa vẻ đẹp Bình Liêu đến với đông đảo người xem, khơi gợi sự quan tâm và mong muốn khám phá của du khách.
Từ một người yêu thích chụp ảnh, anh dần trở thành người kết nối, dẫn đường, đưa du khách đến gần hơn với những giá trị đặc sắc của quê hương.
Anh Trương Mạnh Hùng chia sẻ: “Đam mê khám phá du lịch, hơn hết là tình yêu và sự trân trọng dành cho văn hóa quê hương chính là động lực để tôi thực hiện mỗi sản phẩm số. Qua những hình ảnh, video được đăng tải, ngày càng có nhiều người biết đến Bình Liêu và tìm về trải nghiệm thực tế. Những kiến thức tích lũy qua mỗi chuyến đi cũng giúp tôi tự tin hơn khi trở thành người dẫn đường, giới thiệu với bạn bè, du khách về cảnh đẹp, văn hóa và những trải nghiệm riêng có của vùng đất này”.
Còn với Lưu Tuấn Anh, chàng thanh niên ở đặc khu Cô Tô, mạng xã hội trở thành một kênh để anh giới thiệu vẻ đẹp quê hương và kết nối Thanh Lân với du khách gần xa. Trên các trang cá nhân “Tuấn Em Review Thanh Lân”, “Tuấn Em”, “Tuấn Em Vlog”, Tuấn Anh thường xuyên đăng tải video ghi lại cảnh sắc thiên nhiên, những bãi biển trong xanh, khung cảnh bình yên của làng đảo cùng nhịp sống và con người nơi đây.
Không dừng lại ở việc chia sẻ những khoảnh khắc đẹp, anh còn chủ động cung cấp nhiều thông tin hữu ích cho những người có ý định đến Thanh Lân, như phương tiện di chuyển, giờ tàu, tình hình thời tiết, các điểm check-in, địa chỉ dịch vụ lưu trú, ăn uống và những trải nghiệm đặc trưng của cư dân vùng biển. Những hoạt động như câu mực đêm, vớt sứa hay khám phá cuộc sống thường ngày của người dân trên đảo cũng được anh ghi lại, giới thiệu bằng hình ảnh và video sinh động.
Cách chia sẻ gần gũi, xuất phát từ chính trải nghiệm của người dân địa phương giúp các thông tin trở nên chân thực, dễ tiếp cận. Qua đó, du khách có thể chủ động tìm hiểu, hình dung rõ hơn về điểm đến, lựa chọn lịch trình và chuẩn bị cho chuyến đi phù hợp. Với Tuấn Anh, mỗi bài đăng không đơn thuần là một lần chia sẻ hình ảnh cá nhân, mà còn là dịp để giới thiệu những nét đẹp riêng có của Thanh Lân, quảng bá các dịch vụ du lịch do người dân địa phương, để du khách tìm về trải nghiệm và cảm nhận vẻ đẹp của vùng biển quê hương.
Các video Tuấn Anh chia sẻ trên trang mạng xã hội Tiktok đạt hàng chục nghìn lượt tương tác.
Từ những hình ảnh, thước phim được đăng tải trên nền tảng mạng xã hội Hiền Dao, Hùng Trương Vlog hay Tuấn Em… có thể thấy người dân vùng cao, hải đảo đang chủ động hơn trong việc đưa hình ảnh quê hương lên không gian số. Những chiếc điện thoại thông minh, những tài khoản mạng xã hội đã trở thành phương tiện để mỗi người kể câu chuyện về bản làng theo cách riêng, đưa những giá trị văn hóa truyền thống vượt khỏi phạm vi cộng đồng, tiếp cận đông đảo công chúng. Qua đó, công nghệ số cũng mở thêm cơ hội kết nối du khách, quảng bá điểm đến và phát huy những tiềm năng sẵn có của địa phương.
Khi số hóa là cánh cửa cải thiện sinh kế
Nếu mạng xã hội giúp những nét đẹp văn hóa bản địa vượt khỏi không gian bản làng, thì các nền tảng số đang mở thêm cơ hội để người dân nông thôn Quảng Ninh tiếp cận thị trường, đổi mới phương thức sản xuất, kinh doanh và nâng cao thu nhập. Từ quảng bá cảnh quan, giới thiệu văn hóa đến kết nối tiêu thụ nông sản, công nghệ đang từng bước giúp người dân khai thác tốt hơn những lợi thế sẵn có, biến tài nguyên bản địa thành sản phẩm có giá trị kinh tế.
Với anh Dường Quay Chăn, quản lý vận hành homestay Hương Hồi Quế (xã Hoành Mô), mạng xã hội trở thành kênh quảng bá hữu hiệu để đưa những trải nghiệm văn hóa bản địa đến gần hơn với du khách. Trên trang quảng bá của homestay, anh thường xuyên chia sẻ hình ảnh, video ghi lại cảnh du khách khoác lên mình trang phục truyền thống của đồng bào dân tộc, cùng người dân giao lưu văn nghệ, thưởng thức sản vật địa phương hay tự tay thêu những họa tiết trên trang phục truyền thống. Mỗi hoạt động trải nghiệm được ghi lại và lan tỏa trên không gian mạng vừa giới thiệu dịch vụ của homestay, vừa giúp du khách hình dung rõ hơn về đời sống, phong tục và bản sắc văn hóa của cộng đồng địa phương. Qua đó, những giá trị vốn hiện diện trong đời sống thường ngày của đồng bào trở thành sản phẩm du lịch có sức hấp dẫn, góp phần thu hút khách và mở rộng cơ hội kinh doanh.
Anh Dường Quay Chăn chia sẻ: “Những nét văn hóa của đồng bào dân tộc luôn tạo ấn tượng đặc biệt với du khách. Tôi muốn thông qua những giá trị ấy để nhiều người biết hơn về vùng đất, con người Hoành Mô, về chính quê hương mình. Khi hình ảnh được lan tỏa trên mạng xã hội, du khách có thể tìm hiểu trước các hoạt động trải nghiệm, từ đó lựa chọn homestay làm điểm dừng chân để nghỉ ngơi, khám phá và cảm nhận văn hóa bản địa”.
Không dừng ở việc quảng bá du lịch, công nghệ số còn đang được khai thác để tháo gỡ một trong những khâu khó nhất của sản xuất nông nghiệp là tiêu thụ sản phẩm. Nhận thức rõ điều đó, thành phố chú trọng trang bị kỹ năng số cho hội viên, nông dân, hỗ trợ quảng bá và đưa nông sản lên các nền tảng trực tuyến. Các lớp tập huấn tập trung vào kỹ năng sử dụng mạng xã hội, livestream bán hàng, xử lý đơn hàng, thanh toán không dùng tiền mặt và kết nối logistics.
Từ đầu năm đến nay, hội nông dân các cấp đã trang bị kiến thức, kỹ năng số cho 54.670 lượt hội viên, nông dân; hỗ trợ gần 2.500 lượt hội viên có tài khoản trên các sàn thương mại điện tử. Cùng với đó, người dân được hướng dẫn sử dụng thiết bị thông minh, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong sản xuất, quảng bá và tiêu thụ nông sản.
Ở cơ sở, các tổ công nghệ số cộng đồng đóng vai trò cầu nối, hỗ trợ người dân làm quen với phương thức kinh doanh mới, từng bước tháo gỡ những khó khăn khi tham gia môi trường số. Việc xây dựng gian hàng trực tuyến, phối hợp với các sàn thương mại điện tử và tổ chức livestream trong các chương trình xúc tiến thương mại đang tạo thêm kênh phân phối cho nông sản, nhất là những sản phẩm ở địa bàn vùng sâu, vùng xa, vốn gặp nhiều hạn chế trong tiếp cận thị trường.
Người dân xã Điền Xá livestream bán hàng tại chợ phiên Hà Lâu. Ảnh: Nguyễn Dung
Cuối tháng 7/2026, phường Quảng Yên lần đầu tổ chức livestream giới thiệu, quảng bá sản phẩm na Tiền An. Chương trình thu hút đông đảo người theo dõi, nhận được nhiều lượt tương tác, chia sẻ và đơn đặt hàng trực tuyến. Đáng chú ý, có hộ nông dân nhận được đơn hàng lên tới 200kg. Chỉ sau khoảng một tuần, sản phẩm tại nhiều nhà vườn, hộ gia đình gần như đã được tiêu thụ hết.
Ông Đoàn Phúc Trường, Phó Chủ tịch UBND phường Quảng Yên, cho biết: “Lần đầu tiên phường chủ trì một phiên livestream giới thiệu sản phẩm đặc sản địa phương. Đây không chỉ là hoạt động xúc tiến thương mại, mà còn thể hiện sự đổi mới trong tư duy phục vụ người dân, tinh thần chủ động ứng dụng công nghệ số để hỗ trợ quảng bá nông sản, kết nối người sản xuất với thị trường và đưa đặc sản địa phương đến gần hơn với người tiêu dùng”.
Ở xã Quảng Đức, một phiên livestream quảng bá khoai môn địa phương cũng ghi nhận kết quả tích cực khi gần một tấn sản phẩm được khách hàng đặt mua chỉ trong khoảng một giờ phát trực tiếp. Thông qua hình thức giới thiệu trực quan, người xem có thể tìm hiểu đặc điểm sản phẩm, trao đổi thông tin và đặt hàng ngay trên nền tảng số.
Mỗi phiên livestream vì thế vừa tạo thêm kênh tiêu thụ, rút ngắn khoảng cách giữa vùng trồng với thị trường, vừa là dịp để người sản xuất giới thiệu câu chuyện về vùng nguyên liệu, điều kiện canh tác và công sức làm ra sản phẩm. Đây cũng là cách xây dựng niềm tin, từng bước tạo dựng dấu ấn riêng cho nông sản địa phương.
Ở những địa bàn có lợi thế về nông nghiệp, du lịch cộng đồng và bản sắc văn hóa, việc ứng dụng công nghệ số còn được mở rộng theo hướng kết nối nhiều giá trị trong cùng một không gian. Cuối tháng 9 vừa qua, nền tảng “Điền Xá Smart Market” được chính quyền địa phương đưa vào thử nghiệm tại Chợ phiên Hà Lâu, mở thêm cách tiếp cận mới cho hoạt động quảng bá, tiêu thụ sản phẩm và giới thiệu văn hóa địa phương. Thông qua nền tảng, người dân, du khách có thể tra cứu lịch họp chợ, tìm hiểu sản phẩm đặc trưng, sơ đồ gian hàng và các thông tin trải nghiệm. Đặc biệt, hoạt động livestream quảng bá, kết nối tiêu thụ nông sản được mở rộng trên môi trường mạng, giúp sản phẩm địa phương tiếp cận nhiều nhóm khách hàng hơn, thay vì chỉ phụ thuộc vào lượng người đến chợ trực tiếp.
Với cách làm này, chợ phiên không còn bó hẹp trong không gian và thời gian họp chợ truyền thống. Những sản vật, nét văn hóa và hoạt động trải nghiệm của cộng đồng được giới thiệu rộng rãi hơn, tạo sự kết nối giữa người sản xuất, người tiêu dùng và du khách. Giá trị của nền tảng vì thế không dừng ở việc cung cấp thông tin hay hỗ trợ mua bán, mà còn góp phần đưa sản phẩm nông nghiệp gắn với văn hóa, du lịch, mở thêm hướng khai thác tiềm năng và cải thiện sinh kế cho người dân.
Có thể thấy, công nghệ đang từng bước thay đổi cách người dân tiếp cận thị trường. Nếu trước đây, việc tiêu thụ sản phẩm chủ yếu dựa vào thương lái, khách hàng quen hoặc các kênh phân phối truyền thống, thì nay người sản xuất đã có thêm công cụ để chủ động giới thiệu, quảng bá và kết nối trực tiếp với người mua. Quan trọng hơn, những mô hình này đang góp phần thay đổi tư duy kinh tế ở nông thôn: Sản xuất phải gắn với nhu cầu thị trường, sản phẩm cần có câu chuyện, hình ảnh và thương hiệu; người nông dân cũng cần chủ động học hỏi, làm chủ công nghệ để nâng cao giá trị sản phẩm.
Như vậy, cánh cửa số đang mở ra những cơ hội sinh kế mới cho người dân nông thôn Quảng Ninh. Khi công nghệ được ứng dụng từ khâu sản xuất, quảng bá đến tiêu thụ, lợi thế về nông sản, cảnh quan và văn hóa bản địa có thêm điều kiện chuyển hóa thành giá trị kinh tế. Đây cũng là hướng cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW tại cơ sở: Đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào đời sống, lấy hiệu quả phục vụ người dân, nâng cao thu nhập và chất lượng cuộc sống làm thước đo.
