Hơn 10 năm Quảng Ninh triển khai chương trình xây dựng nông thôn mới (NTM) đã khiến các vùng nông thôn đổi mới, cảnh quan tươi đẹp, bản sắc văn hóa truyền thống thêm đậm đà, tư duy, năng lực người dân được nâng cao.
Tháng 11 cũng là thời điểm những vùng cao Hoành Mô, Lục Hồn, Bình Liêu bước vào mùa đẹp nhất trong năm. Sắc thu hiện lên đậm nét trên những thửa ruộng bậc thang vàng óng lúa chín, những đồng cỏ lau trải rộng, những dải rừng hồi ngát hương và các đỉnh cao mây phủ trên dãy Cao Ly.
Ông Vũ Duy Văn, Bí thư Đảng ủy xã Hoành Mô, cho rằng cảnh quan tự nhiên của Hoành Mô và hai xã Bình Liêu, Lục Hồn không có nhiều thay đổi so với trước đây, nhưng sức hấp dẫn của vùng đất hôm nay đã khác. Những tuyến đường nhựa, đường bê tông rộng rãi đưa du khách đến gần hơn với các điểm tham quan, chân rừng; các công trình thủy lợi bảo đảm nguồn nước, giúp người dân duy trì sản xuất hai vụ. Cùng với đó, những làn điệu dân ca, lễ hội, trang phục và ẩm thực truyền thống được phục dựng, gìn giữ, tái hiện và giới thiệu rộng rãi, góp phần làm giàu thêm trải nghiệm cho du khách khi đến với vùng cao.
Trước đây, Hoành Mô chủ yếu đón những nhóm khách phượt tìm đến khám phá cảnh quan tự nhiên. Nay, du lịch đã trở nên sôi động hơn, nhiều thôn, bản dần trở thành điểm đến hấp dẫn với homestay mang kiến trúc bản địa và các trải nghiệm đặc trưng như: ngắm ruộng bậc thang, khám phá rừng hồi, nghỉ đêm trên đỉnh Cao Ly, tắm lá thuốc, ngâm chân thảo dược… Từ những chuyển biến tích cực ấy, Hoành Mô xác định du lịch là một trong những lĩnh vực kinh tế mũi nhọn trong chiến lược phát triển đến năm 2030. Hoành Mô đang sẵn sàng khai mở dư địa phát triển đầy triển vọng này, với quyết tâm xây dựng Hoành Mô thành điểm đến hấp dẫn, đậm đà bản sắc và tạo dấu ấn riêng trong lòng du khách.
Cùng với Hoành Mô, nhiều vùng nông thôn, miền núi Quảng Ninh ngày càng khởi sắc. Không ít địa phương đã thành công trong việc khai thác lợi thế bản địa, biến thôn bản thành điểm đến du lịch, vườn cây, ao cá, trang trại thành những mô hình du lịch nông nghiệp hấp dẫn. Thôn Đồng Tiến, đặc khu Cô Tô là một điển hình. Sở hữu những bãi biển dài, cảnh quan tươi đẹp, cùng nét sinh hoạt bình dị của cư dân miền biển với nghề trồng rau xanh trên đảo, khai thác mực ống…, Đồng Tiến ngày càng hấp dẫn du khách. Hệ thống giao thông thuận lợi, được đầu tư qua nhiều năm xây dựng nông thôn mới cũng là lợi thế để địa phương phát triển du lịch.
Cùng với Đồng Tiến, xã đảo Thanh Lân đang từng bước khai thác tiềm năng, mở rộng không gian đón khách, góp phần giảm tải cho khu vực trung tâm Cô Tô. Đáng chú ý, dự kiến năm 2027, cây cầu nối Cô Tô với Thanh Lân được đầu tư từ nguồn vốn chương trình xây dựng nông thôn mới sẽ tạo thêm động lực, mở ra cơ hội phát triển mới cho du lịch vùng đảo.
Du lịch cộng đồng tại các vùng nông thôn mới Quảng Ninh ngày càng đa dạng với những điểm đến mang đậm bản sắc dân tộc như: Làng Văn hóa – Du lịch dân tộc Sán Dìu ở thôn Vòng Tre (đặc khu Vân Đồn), làng người Dao ở Pò Hèn (xã Hải Sơn), làng người Tày ở Bản Cáu (xã Lục Hồn), làng người Sán Chỉ ở Lục Ngù (xã Bình Liêu) và các thôn thuộc xã Đông Ngũ. Tại Vòng Tre, hơn 90% trong tổng số trên 1.500 nhân khẩu là người Sán Dìu. Đời sống văn hóa nơi đây được gìn giữ, phát huy qua hát Soọng Cô, lễ hội Đại Phan, trình diễn trang phục và giới thiệu ẩm thực truyền thống. Trong khi đó, xã Đông Ngũ phát triển các homestay từ những ngôi nhà sàn Sán Chỉ còn lưu giữ kiến trúc truyền thống với sàn gỗ, tường đất, mái ngói âm dương. Du khách có thể nghỉ dưỡng, giao lưu văn nghệ, khám phá kiến trúc nhà ở và trải nghiệm những sinh hoạt bản địa như nấu rượu, quạt thóc, ngâm chân, tắm thuốc...
Với những thế mạnh của du lịch cộng đồng, thành phố Quảng Ninh cùng các đơn vị chuyên môn và địa phương đang tìm giải pháp phát triển loại hình du lịch này theo hướng đồng bộ, bài bản, có định hướng và quản lý hiệu quả, qua đó khai thác tốt lợi thế bản địa, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội.
