Không chỉ dừng lại ở danh xưng “thủ phủ du lịch miền Bắc” với những di sản thế giới, Quảng Ninh đang từng bước chuyển mình mạnh mẽ sang xây dựng ngày càng nhiều hơn những mô hình “du lịch hạnh phúc”.
Theo đó, hành trình đến với Quảng Ninh không đơn thuần là tham quan hay lưu lại những tấm hình lưu niệm, mà trở thành sự kết nối sâu sắc giữa con người, thiên nhiên và văn hóa bản địa. Trong nhiều thập kỷ, bức tranh du lịch Quảng Ninh chủ yếu được đo đếm bằng những con số tăng trưởng cơ học về lượng khách và doanh thu dịch vụ. Tuy nhiên, hiện nay trước làn sóng chuyển dịch mạnh mẽ của xu hướng xê dịch toàn cầu hướng về trải nghiệm chữa lành, tái tạo năng lượng và tìm kiếm chiều sâu cảm xúc, thành phố đã chủ động định vị lại hệ sinh thái du lịch, lấy chỉ số hạnh phúc của du khách cùng cộng đồng cư dân làm thước đo cốt lõi.
Nền tảng của mô hình du lịch hạnh phúc trước hết bắt nguồn từ sự ưu đãi đặc ân của tự nhiên, nhưng được nâng tầm bằng cách tiếp cận giàu tính nhân văn, tăng cường tính trải nghiệm của du khách hướng nhiều hơn vào sự tĩnh lặng và lắng đọng. Thay vì những lịch trình gấp gáp, du khách đón bình minh bằng các buổi tập thiền để thiên nhiên tự dẫn lối và xoa dịu tâm trí. Không gian thiên nhiên và những lối kiến trúc thuần Việt tại Quảng Ninh hiện nay cùng các liệu pháp thảo dược cổ truyền và tiếng chuông chùa bảng lảng giúp du khách tìm lại sự cân bằng trọn vẹn trong tâm hồn. Sự kết hợp này càng thêm tròn trịa khi dòng khoáng nóng tại Quang Hanh mang đến không gian thư giãn sâu, phục hồi thể trạng sau những áp lực của nhịp sống hiện đại.
Một mô hình du lịch không thể trọn vẹn nếu thiếu đi nụ cười và sự thấu cảm của cộng đồng bản địa, bởi hạnh phúc chỉ thực sự lan tỏa khi cả người trao đi lẫn người đón nhận đều cảm thấy được trân trọng. Quảng Ninh hiện thực hóa điều đó bằng việc đưa những giá trị văn hóa sống trở thành trung tâm của trải nghiệm. Đến với các vùng dân tộc miền núi Quảng Ninh, du khách được hòa mình vào nhịp sống mộc mạc của đồng bào Tày, Dao, Sán Chỉ; tự tay chạm vào từng đường kim dệt thổ cẩm, lắng nghe tiếng đàn tính ngân vang bên bếp lửa và thưởng thức hương vị ẩm thực đồng quê tươi sạch.
Hơn cả những xúc cảm trước mắt, du lịch hạnh phúc tại Quảng Ninh được xây dựng trên một cam kết vững bền về môi trường, đảm bảo rằng sự thảnh thơi của hiện tại không đánh đổi tương lai của thế hệ mai sau. Thành phố tiếp tục kiên định với chiến lược tăng trưởng xanh qua phong trào loại bỏ rác thải nhựa dùng một lần trên Vịnh di sản. Hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ từ sân bay quốc tế Vân Đồn, các tuyến cao tốc giúp hành trình di chuyển trở nên an toàn, êm thuận và giảm thiểu tối đa khí phát thải. Đồng thời, việc hỗ trợ nhân dân làm du lịch sinh thái nông nghiệp và mô hình homestay không chỉ giúp người dân nâng cao sinh kế, mà còn trao cho họ sự tự hào về văn hóa của chính mình.
Nhiều HTX trên địa bàn thành phố đã tích cực tham gia xây dựng mô hình du lịch hạnh phúc. Theo ông Ngô Tất Thắng, Chủ tịch Liên minh HTX Quảng Ninh, thành phố có diện tích mặt biển rộng nhưng biển không chỉ là tài nguyên. Biển là văn hóa. Biển là sinh kế. Từ tư duy ấy, các địa phương đang từng bước chuyển dịch từ mô hình khai thác tài nguyên đơn thuần sang xây dựng hệ sinh thái kinh tế biển xanh, trong đó du lịch được phát triển theo hướng trải nghiệm, sinh thái và gắn với cộng đồng ngư dân. Thay vì chỉ cạnh tranh bằng cảnh đẹp hay dịch vụ nghỉ dưỡng, đặc khu Cô Tô nói riêng và Quảng Ninh nói chung, muốn tạo ra những trải nghiệm mang chiều sâu văn hóa và cảm xúc cho du khách.
Mô hình “HTX hạnh phúc” đang được nghiên cứu triển khai như một hướng đi dài hạn cho kinh tế tập thể vùng biển đảo. HTX không chỉ là đơn vị sản xuất, kinh doanh mà phải trở thành “tế bào” của kinh tế biển xanh, nơi các thành viên cùng liên kết, chia sẻ lợi ích và phát triển bền vững.
Điều đặc biệt ở những mô hình này là người dân không “diễn” để làm du lịch. Du khách được trực tiếp trải nghiệm công việc thường ngày của người dân. Và người dân tin rằng văn hóa có thể trở thành nguồn sinh kế bền vững thay vì chỉ phụ thuộc vào khai thác tự nhiên.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Ngô Thị Phương Lan, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh), xu hướng “du lịch chữa lành” đang ngày càng rõ nét trong xã hội hiện đại. Biển xanh không chỉ là tài nguyên du lịch mà còn là không gian giúp con người tái kết nối với thiên nhiên, phục hồi tinh thần và tìm lại sự cân bằng trong cuộc sống. Và sự phát triển của một địa phương không nên chỉ được đo bằng tốc độ tăng trưởng kinh tế hay số lượng khách du lịch, mà phải được đánh giá bằng mức độ hạnh phúc của cộng đồng cư dân.
Từ những mô hình nói trên, có thể thấy “du lịch hạnh phúc” không còn là khái niệm mang tính khẩu hiệu. Đó là hành trình thay đổi tư duy phát triển từ khai thác ngắn hạn sang tạo dựng hệ sinh thái kinh tế bền vững dựa trên văn hóa, môi trường và con người. Con đường ấy chắc chắn còn nhiều thách thức, nhưng chính sự chuyển động từ cộng đồng HTX, doanh nghiệp và người dân đang mở ra hy vọng về một tương lai mới cho du lịch.
Ở đó, hạnh phúc trong du lịch không nằm ở những công trình xa hoa nhất thời, mà lắng đọng ở những rung cảm chân thực và bình yên sau mỗi chuyến đi. Bằng việc lấy sự an lạc của con người và sự trường tồn của thiên nhiên làm kim chỉ nam, Quảng Ninh đang khẳng định một tầm vóc mới, không chỉ là mảnh đất của kỳ quan ngoạn mục, mà còn là bến đỗ an lành cho tâm hồn du khách.
