Ngày mới ở Than Hòn Gai

71 năm kể từ ngày tiếp quản 25/4/1955, đến nay, những người thợ mỏ Than Hòn Gai đã trải qua một chặng đường dài xây dựng và phát triển. Từ một mỏ than bị chiến tranh tàn phá, máy móc hư hỏng, hầm lò đổ nát, các thế hệ thợ mỏ nơi đây đã khôi phục sản xuất bằng chính ý chí và tinh thần “Kỷ luật và Đồng tâm”. Họ không chỉ khai thông những đường lò, khôi phục những chuyến than đầu tiên sau ngày hòa bình, mà còn đặt nền móng cho sự phát triển của ngành Than Việt Nam. 

Trước khi rút khỏi Vùng mỏ, Pháp đã phá hủy gần như toàn bộ nhà xưởng, thiết bị, cài cắm phần tử phản động ở lại với âm mưu thâm độc: “Ít ra cũng phải 20 đến 25 năm nữa người An Nam mới đào được than và đưa sản xuất trở lại”. Bởi vậy, khi những người công nhân tiếp quản mỏ than Hòn Gai từ tay thực dân Pháp, họ đối diện với một di sản khắc nghiệt vô cùng: Máy móc hư hỏng, hầm lò đổ nát, tài liệu kỹ thuật bị phá hoại. Duy chỉ có một thứ còn nguyên vẹn, đó là: Tinh thần thép của những người thợ mỏ. Những người công nhân Than Hòn Gai khi đó đã làm việc trong điều kiện thiếu thốn trăm bề, nhanh chóng khôi phục hệ thống đường trục vận chuyển than từ Đèo Nai ra Cửa Ông; sửa chữa các tuyến đường sắt; cải tạo xe ô tô cũ. 

Ba năm sau ngày tiếp quản, cùng với đóng góp của mỏ, sản lượng than khu vực Hòn Gai - Cẩm Phả đã đạt gần 3 triệu tấn - một con số khiến người Pháp phải ngỡ ngàng. Lịch sử với truyền thống bất khuất ấy cho đến nay vẫn còn hiện diện trong từng công trường, từng gương than và trong niềm tự hào của những người thợ mỏ Than Hòn Gai. 

Suốt chiều dài phát triển của ngành Than Việt Nam, Than Hòn Gai luôn là đơn vị tiên phong trong việc chuyển đổi từ khai thác thủ công sang cơ giới hóa, từ khai thác lộ thiên sang hầm lò; là nơi đầu tiên thử nghiệm nhiều công nghệ khai thác hiện đại. 

Được sự đầu tư của TKV, các hệ thống giàn chống thủy lực di động hiện đại đã thay thế dần phương pháp chống lò bằng gỗ và cột thủy lực đơn, giúp mỏ tăng sản lượng, giảm tổn thất tài nguyên và cải thiện điều kiện làm việc cho lao động. Các hệ thống băng tải than thay thế phương thức vận chuyển bằng goòng và xe tải, giúp giảm chi phí và hạn chế tác động đến môi trường. Hệ thống camera giám sát từ trong lò ra ngoài mặt bằng, kết nối trực tiếp với Trung tâm điều hành sản xuất của mỏ; cảm biến khí metan và phần mềm mô phỏng địa chất giúp dự báo trước các nguy cơ sụt lún, đảm bảo an toàn lao động. Các phần mềm quản trị sản xuất cũng được áp dụng, giúp tối ưu hóa nguồn lực, giảm lãng phí và nâng cao hiệu suất lao động.

Những người thợ mỏ hôm nay không còn cúi xuống lầm lũi với cuốc xẻng thô sơ, mà được làm việc trong những đường lò cơ giới hóa, tự động hóa, với hệ thống thông gió tốt hơn, ánh sáng đầy đủ hơn và máy móc hỗ trợ nhiều hơn. Trước những màn hình điều khiển, giám sát hệ thống khai thác than, họ có đủ trình độ của người làm chủ công nghệ; đóng góp trí tuệ để tối ưu hiệu quả sản xuất cho doanh nghiệp.

Không dừng lại ở những thành quả hiện có, Than Hòn Gai đang mở ra không gian phát triển mới bằng các dự án khai thác xuống sâu. Trong đó, dự án khai thác khu vực Hà Ráng và dự án xuống sâu mỏ Bình Minh là những công trình mang ý nghĩa chiến lược, tạo nguồn tài nguyên lâu dài và duy trì năng lực sản xuất trong nhiều năm tới. Đây không chỉ là sự mở rộng về chiều sâu khai thác mà còn là bước chuyển về trình độ công nghệ, kỹ thuật và quản trị, khẳng định quyết tâm chinh phục những tầng than ngày càng sâu bằng các giải pháp hiện đại.

Song hành với các dự án xuống sâu, Công ty tiếp tục đẩy mạnh đầu tư thiết bị tiên tiến. Các lò chợ cơ giới hóa hạng nhẹ đang từng bước được đưa vào khai thác phù hợp với điều kiện địa chất của mỏ, góp phần nâng cao năng suất, giảm cường độ lao động và cải thiện điều kiện làm việc cho công nhân. Hệ thống vận tải băng tải được mở rộng, các trạm điện, trạm bơm được tự động hóa, nhiều khâu sản xuất được số hóa, tạo nên một dây chuyền khai thác đồng bộ, an toàn và hiệu quả hơn. Mục tiêu của Than Hòn Gai không chỉ là khai thác nhiều than hơn, mà còn khai thác theo hướng xanh hơn, an toàn và bền vững hơn.

Ông Lê Trung Toán, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Công ty nhấn mạnh: Ở Than Hòn Gai, đổi mới công nghệ luôn đi cùng với đầu tư cho con người, đó chính là chiến lược lâu dài của doanh nghiệp. Suốt chiều dài phát triển, Than Hòn Gai không chỉ là nơi sản xuất than mà còn là cái nôi đào tạo nguồn nhân lực cho toàn ngành. Nhiều cán bộ lãnh đạo, chuyên gia kỹ thuật của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam đã trưởng thành từ nơi đây. Hôm nay, truyền thống ấy tiếp tục được gìn giữ bằng việc đào tạo đội ngũ công nhân có tay nghề cao, thành tích cao, thu nhập cao. Đó là những người làm chủ thiết bị hiện đại và thích ứng nhanh với quá trình chuyển đổi số. 

Cùng với đầu tư sản xuất, Công ty luôn dành sự quan tâm đặc biệt đến đời sống người lao động. Những khu nhà ở khang trang, bữa ăn ca đủ dinh dưỡng, chế độ chăm sóc sức khỏe định kỳ, các chương trình nghỉ dưỡng, hỗ trợ nhà ở và nhiều hoạt động chăm lo của tổ chức công đoàn đã trở thành điểm tựa để người thợ yên tâm gắn bó với nghề. Chính sự quan tâm ấy đã tạo nên sức mạnh nội sinh, giúp tinh thần “Kỷ luật và Đồng tâm” tiếp tục được lan tỏa trong mỗi ca sản xuất.

Ngày mới ở Than Hòn Gai vì thế không chỉ được đo bằng sản lượng than hay những con số tăng trưởng, mà còn là sự đổi thay trong từng đường lò, từng thiết bị hiện đại, từng người thợ đang làm chủ công nghệ và từng công trình xuống sâu mở ra tương lai mới. Trên nền tảng truyền thống 71 năm khôi phục và phát triển, đơn vị đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng mỏ hiện đại, mỏ xanh, mỏ an toàn, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của ngành Than và của đất nước.

Mỗi ngày, khi tiếng còi giao ca vang lên giữa vùng than Hòn Gai, những tốp thợ lò chỉnh lại đèn lò, kiểm tra thiết bị rồi nối nhau xuống lòng đất, mang theo niềm tự hào của những người đang tiếp nối một truyền thống vẻ vang và khát vọng kiến tạo những giá trị mới, tiếp tục viết những trang sử vẻ vang từ chính cái nôi đã khai sinh ngành công nghiệp than Việt Nam.