Trong quá trình phát triển, kinh tế nhà nước và kinh tế tư nhân có vị trí, vai trò và phương thức đóng góp khác nhau nhưng cùng nằm trong một hệ sinh thái kinh tế thống nhất. Với Quảng Ninh, việc triển khai Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước và Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân đang được cụ thể hóa theo hướng vừa nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn lực nhà nước, vừa tháo gỡ điểm nghẽn, mở rộng không gian để khu vực tư nhân phát triển. Mục tiêu xuyên suốt là phát huy thế mạnh của từng khu vực, tăng cường liên kết và huy động tối đa các nguồn lực cho tăng trưởng.
Nâng cao hiệu quả nguồn lực kinh tế nhà nước
Một trong những yêu cầu đặt ra đối với khu vực kinh tế nhà nước là phải sử dụng hiệu quả hơn nguồn vốn, tài sản và nguồn lực được giao, đồng thời nâng cao năng lực quản trị, sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Thực tế từ việc sắp xếp lại các doanh nghiệp thủy lợi trên địa bàn cho thấy rõ hướng đi này.
Trước đây, công tác quản lý, vận hành hệ thống công trình thủy lợi của Quảng Ninh được phân chia cho 3 đơn vị gồm Công ty TNHH MTV Thủy lợi Đông Triều, Công ty TNHH MTV Thủy lợi Miền Đông và Công ty TNHH MTV Thủy lợi Yên Lập, cùng với sự tham gia của các địa phương. Trong bối cảnh thời tiết ngày càng cực đoan, yêu cầu quản lý an toàn hồ đập, đê điều và chủ động ứng phó thiên tai ngày càng cao, mô hình phân tán cũng bộc lộ những hạn chế về đầu mối chỉ đạo, điều hành và tập trung nguồn lực.
Từ cuối năm 2025, tỉnh đã chỉ đạo xây dựng phương án sắp xếp lại các đơn vị này. Tháng 4/2026, Quảng Ninh hoàn thành việc sáp nhập Công ty TNHH MTV Thủy lợi Đông Triều Quảng Ninh và Công ty TNHH MTV Thủy lợi Miền Đông Quảng Ninh vào Công ty TNHH MTV Thủy lợi Yên Lập Quảng Ninh. Sau sáp nhập, Công ty TNHH MTV Thủy lợi Yên Lập Quảng Ninh quản lý hệ thống gồm 50 hồ chứa nước, 17 đập dâng, 21 cống tiêu dưới đê và hơn 600km kênh mương các loại. Quy mô quản lý lớn hơn nhưng đầu mối được thu gọn, tạo điều kiện thống nhất trong chỉ đạo, điều hành và tập trung nguồn lực cho những nhiệm vụ trọng yếu.
Ông Dương Cao Phong, Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Thủy lợi Yên Lập Quảng Ninh, cho biết: Việc sáp nhập giúp đơn vị chủ động hơn trong phân bổ nhân lực, tổ chức sản xuất và xây dựng phương án ứng phó thiên tai. Nguồn lực đầu tư được tập trung cũng tạo điều kiện để công ty rà soát tổng thể hiện trạng công trình, chủ động bảo trì máy móc, duy tu, gia cố hồ đập và từng bước ứng dụng công nghệ trong quản lý, quan trắc, cảnh báo.
Không chỉ sắp xếp lại đầu mối, Quảng Ninh đang tiếp tục rà soát toàn diện hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp có vốn nhà nước. Trên cơ sở đánh giá hoạt động sản xuất, kinh doanh và tài chính giai đoạn 2015-2025, Sở Tài chính đề xuất thoái toàn bộ vốn nhà nước tại 3 doanh nghiệp gồm Công ty CP Cầu phà Quảng Ninh, Công ty CP Quản lý đường thủy Quảng Ninh và Công ty CP Môi trường đô thị Hạ Long Quảng Ninh; đồng thời tiếp tục rà soát, cơ cấu lại phần vốn nhà nước tại Công ty CP Nước sạch Quảng Ninh.
Đối với 8 công ty lâm nghiệp thuộc tỉnh, phương án được đề xuất theo hướng tiếp tục tinh gọn đầu mối, nâng cao năng lực quản trị; trong đó đề xuất xử lý theo quy định đối với 2 doanh nghiệp hoạt động kém hiệu quả là Công ty Lâm nghiệp Uông Bí và Công ty Lâm nghiệp Hoành Bồ, đồng thời sáp nhập 6 công ty còn lại để hình thành 2 doanh nghiệp mới, làm cơ sở tiếp tục thực hiện cổ phần hóa theo quy định.
Cùng với cơ cấu lại tổ chức và vốn, yêu cầu nâng cao chất lượng quản trị, đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và tăng năng suất lao động cũng đang được đặt ra rõ hơn đối với các doanh nghiệp có vốn nhà nước. Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Tiên Yên Quảng Ninh đã triển khai ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý rừng, đất rừng, từng bước số hóa hồ sơ và dữ liệu. Công ty TNHH MTV Thủy lợi Yên Lập Quảng Ninh định hướng ứng dụng phần mềm quản trị, số hóa dữ liệu, nâng cấp hệ thống SCADA và cảnh báo lũ đầu nguồn. Công ty CP Nước sạch Quảng Ninh thành lập Ban Chỉ đạo về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Ở quy mô rộng hơn, tỉnh cũng đang đổi mới cách thức quản lý và phân bổ nguồn lực đầu tư công theo hướng tập trung, trọng điểm, công khai, minh bạch, ưu tiên những công trình có tính lan tỏa và tạo động lực phát triển. Năm 2026, tổng kế hoạch vốn đầu tư công của Quảng Ninh là 28.490 tỷ đồng; trong đó kế hoạch vốn năm 2026 sau điều chỉnh là 24.694 tỷ đồng, gồm 21.429 tỷ đồng ngân sách cấp tỉnh và 3.265 tỷ đồng ngân sách xã; vốn kéo dài từ năm 2025 sang năm 2026 là 3.796 tỷ đồng. Toàn bộ kế hoạch vốn năm 2026 đã được phân bổ chi tiết.
Nguồn lực này đang được tập trung cho các dự án giao thông kết nối, nâng cấp quốc lộ, hoàn thiện hạ tầng khu kinh tế, khu công nghiệp, cụm công nghiệp và thay thế các ngầm tràn bằng cầu, cống kiên cố. Cùng với hạ tầng vật chất, một phần nguồn lực được dành cho các nhiệm vụ khoa học công nghệ, chuyển đổi số như xây dựng cửa khẩu thông minh tại Móng Cái, Trung tâm an ninh mạng tỉnh, Trung tâm nghiên cứu và thực hành dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo tại Trường Đại học Hạ Long. Cách làm này cho thấy yêu cầu đối với khu vực kinh tế nhà nước không chỉ dừng ở việc duy trì và quản lý nguồn lực công, mà ngày càng hướng mạnh tới tái cơ cấu, nâng hiệu quả sử dụng vốn, tài sản và tạo ra những nền tảng hạ tầng, dịch vụ công có khả năng dẫn dắt phát triển.
Khơi thông nguồn lực cho kinh tế tư nhân
Cùng với nâng cao hiệu quả khu vực kinh tế nhà nước, Quảng Ninh đang tập trung tạo môi trường thuận lợi hơn để kinh tế tư nhân phát triển, coi đây là một trong những nguồn lực quan trọng cho tăng trưởng. Những con số trong 6 tháng đầu năm 2026 cho thấy khu vực này tiếp tục có đóng góp lớn vào nền kinh tế. Toàn tỉnh có 2.480 doanh nghiệp và đơn vị trực thuộc thành lập mới, với tổng vốn đăng ký 20.461 tỷ đồng và 21.365 lao động đăng ký; 662 doanh nghiệp đăng ký hoạt động trở lại. Đến ngày 30/6, Quảng Ninh có 14.135 doanh nghiệp đang hoạt động, tương đương khoảng 9,8 doanh nghiệp/1.000 dân. Tổng thu ngân sách từ khu vực kinh tế tư nhân đạt 25.272 tỷ đồng, chiếm 52,05% tổng thu ngân sách nhà nước. Toàn tỉnh hiện có 35 doanh nghiệp khoa học và công nghệ.
Tuy nhiên, khu vực kinh tế tư nhân vẫn còn những điểm nghẽn cần tiếp tục tháo gỡ. Trong 6 tháng đầu năm, mới có 45 hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp; số doanh nghiệp tư nhân có quy mô lớn, đủ năng lực dẫn dắt chuỗi giá trị trong những ngành, lĩnh vực mũi nhọn còn hạn chế. Đây là khoảng trống cần được giải quyết nếu muốn khu vực tư nhân không chỉ tăng về số lượng, mà còn nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh.
Trọng tâm trước hết là tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và giảm chi phí tuân thủ. Với 8 thủ tục và 21 điều kiện, quy định đặc thù liên quan đến doanh nghiệp do tỉnh ban hành, Quảng Ninh đã bãi bỏ 4 thủ tục và 21 điều kiện không còn phù hợp; đồng thời cắt giảm 50% thời gian giải quyết đối với 4 thủ tục còn lại. Cùng với cải cách thủ tục hành chính, tỉnh duy trì đối thoại, hỗ trợ pháp lý và kịp thời tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp. Trong 6 tháng đầu năm, các sở, ngành đã tham mưu tổ chức 9 hội nghị gặp mặt doanh nghiệp; ngành Tư pháp tổ chức 2 hội nghị tập huấn kiến thức pháp luật và kỹ năng tư vấn, hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa với 268 người tham dự.
Khả năng tiếp cận vốn cũng tiếp tục được cải thiện. Đến hết 6 tháng đầu năm, dư nợ tín dụng trên địa bàn tỉnh ước đạt 238.000 tỷ đồng, tăng 6,4% so với cuối năm 2025. Trong đó, dư nợ cho vay khu vực kinh tế tư nhân đạt khoảng 214.000 tỷ đồng, tăng 7,6%, chiếm 89,9% tổng dư nợ. Dư nợ cho vay doanh nghiệp ngoài nhà nước đạt khoảng 78.000 tỷ đồng.
Cùng với vốn, nhân lực và công nghệ đang trở thành những điều kiện quan trọng để doanh nghiệp tư nhân nâng chất lượng tăng trưởng. UBND tỉnh đã giao Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh hỗ trợ tư vấn cho 20 doanh nghiệp nhỏ và vừa, tổ chức đào tạo 50 lớp quản trị nhân lực. Ngày 17/6/2026, UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 279/KH-UBND về hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho khu vực kinh tế tư nhân giai đoạn 2026-2030.
Trong lĩnh vực khoa học công nghệ, 6 tháng đầu năm, Sở Khoa học và Công nghệ đã hỗ trợ, thẩm định công nghệ cho 220 lượt hồ sơ/doanh nghiệp; hướng dẫn 50 đơn vị, tổ chức, cá nhân thực hiện thủ tục về sở hữu công nghiệp và hỗ trợ 7 đơn vị thành lập doanh nghiệp khoa học và công nghệ. Tỉnh cũng đang tham mưu thành lập Trung tâm đổi mới sáng tạo và Khu công nghệ thông tin tập trung tại Tuần Châu, tạo thêm không gian cho hoạt động nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và phát triển các mô hình kinh doanh mới.
Một hướng đi có ý nghĩa dài hạn là tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp tư nhân với doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp FDI. Đây là cách để doanh nghiệp tư nhân nâng cao tiêu chuẩn quản trị, công nghệ, chất lượng sản phẩm và từng bước tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng lớn.
Trong 6 tháng đầu năm, tại các khu công nghiệp, khu kinh tế, Quảng Ninh thu hút mới 21 dự án, gồm 10 dự án FDI và 11 dự án vốn đầu tư trong nước; 12 lượt dự án được điều chỉnh tăng vốn, với tổng vốn đầu tư thu hút khoảng 42.082 tỷ đồng, trong đó vốn FDI đạt trên 1,04 tỷ USD. Cùng với thu hút các dự án mới, yêu cầu đặt ra là tăng khả năng liên kết giữa các doanh nghiệp trong nước với khu vực FDI, qua đó giúp doanh nghiệp tư nhân từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Cùng song hành, cùng phát triển
Thực tiễn triển khai Nghị quyết số 79-NQ/TW và Nghị quyết số 68-NQ/TW tại Quảng Ninh cho thấy phát triển kinh tế nhà nước và kinh tế tư nhân không phải là hai hướng đi tách rời. Hiệu quả của khu vực này có thể tạo nền tảng, thị trường và điều kiện để khu vực kia phát triển, qua đó hình thành sức mạnh cộng hưởng cho toàn bộ nền kinh tế.
Nhà nước tập trung vào những lĩnh vực giữ vai trò nền tảng, dẫn dắt; đồng thời cơ cấu lại doanh nghiệp, nâng hiệu quả sử dụng vốn và tài sản công. Khu vực tư nhân được tạo điều kiện thuận lợi hơn để huy động vốn, mở rộng đầu tư, đổi mới công nghệ, phát triển sản xuất, kinh doanh và tham gia sâu vào các chuỗi giá trị. Giữa hai khu vực, hạ tầng, khoa học công nghệ, chuyển đổi số, nguồn nhân lực và các chuỗi liên kết chính là những điểm có thể tạo ra sự cộng hưởng lớn hơn.
Đáng chú ý, yêu cầu tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp tư nhân với doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp FDI đang được Quảng Ninh đặt ra rõ hơn trong quá trình thực hiện Nghị quyết số 68. Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp có vốn nhà nước cũng phải đổi mới quản trị theo hướng hiện đại, nâng cao năng lực cạnh tranh, đẩy mạnh khoa học công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và sử dụng hiệu quả nguồn lực.
Theo ông Phạm Hồng Biên, Giám đốc Sở Tài chính, yêu cầu đặt ra trong giai đoạn mới không chỉ là gia tăng số lượng doanh nghiệp hay duy trì hoạt động của doanh nghiệp nhà nước, mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng và hiệu quả đóng góp của từng khu vực. Trong 6 tháng cuối năm, tỉnh tiếp tục duy trì đối thoại với doanh nghiệp, phấn đấu giải quyết 90% kiến nghị trong tháng; tập trung tháo gỡ vướng mắc cho các dự án, nâng cao hiệu quả đầu tư, tránh lãng phí nguồn lực đất đai; tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, đẩy mạnh chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung.
Trong bối cảnh Quảng Ninh đang tìm kiếm những động lực tăng trưởng mới, yêu cầu đặt ra không phải lựa chọn khu vực kinh tế nhà nước hay kinh tế tư nhân, mà là phát huy đúng vai trò, thế mạnh của từng khu vực và tạo môi trường để các nguồn lực cùng vận động, bổ trợ cho nhau. Kinh tế nhà nước cần tiếp tục làm tốt vai trò kiến tạo nền tảng, sử dụng hiệu quả vốn và tài sản công; kinh tế tư nhân cần được tiếp sức để lớn mạnh về quy mô, năng lực quản trị, công nghệ và sức cạnh tranh.
Khi nguồn lực nhà nước được sử dụng tập trung, hiệu quả hơn, trong khi nguồn lực tư nhân được khơi thông và phát huy đầy đủ, hai khu vực sẽ không chỉ cùng đóng góp vào tăng trưởng mà còn tạo thêm dư địa cho đầu tư, đổi mới sáng tạo và hình thành những động lực phát triển mới. Đây cũng là nền tảng để Quảng Ninh nâng cao chất lượng tăng trưởng, tăng sức chống chịu của nền kinh tế và thực hiện các mục tiêu phát triển trong giai đoạn mới.
