Trong quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ “nâu” sang “xanh”, Quảng Ninh kiên định phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên và gìn giữ các hệ sinh thái tự nhiên. Bảo vệ môi trường không chỉ là yêu cầu quản lý mà còn là nền tảng nâng cao chất lượng tăng trưởng, năng lực cạnh tranh và hướng tới phát triển bền vững.
Những chuyển biến rõ nét
Từ thực tiễn những năm gần đây, công tác bảo vệ môi trường tại Quảng Ninh đã có chuyển biến rõ rệt về nhận thức và cách làm. Tỉnh từng bước chuyển từ tư duy xử lý ô nhiễm sang quản trị môi trường chủ động, gắn bảo vệ môi trường với tăng trưởng xanh và phát triển kinh tế tuần hoàn.
Nhờ sự chỉ đạo đồng bộ, nhận thức về quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu và bảo đảm an ninh nguồn nước trên địa bàn Quảng Ninh ngày càng được nâng cao trong cả hệ thống chính trị và cộng đồng. Triển khai Nghị quyết 10-NQ/TU, đến nay, 11/18 mục tiêu đã hoàn thành trước kế hoạch, 7 mục tiêu còn lại dự kiến hoàn thành trong giai đoạn 2025-2026. Nhiều chỉ tiêu đạt kết quả tích cực như 98,3% hộ đô thị và 87,2% hộ nông thôn sử dụng nước sạch theo quy chuẩn; 100% khu, cụm công nghiệp đang hoạt động có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt chuẩn; 100% các dự án được cấp phép mới đầu tư theo quy hoạch xây dựng hạ tầng dân cư đô thị, các dự án phát triển kinh tế - xã hội xung quanh vịnh Cửa Lục, vịnh Hạ Long, vịnh Bái Tử Long và tại các đô thị bảo đảm phải có hệ thống thu gom, xử lý triệt để nước thải...
Công tác bảo vệ môi trường được triển khai toàn diện, chú trọng kiểm soát nguồn thải ngay từ khâu đầu tư, sản xuất. 8/8 khu công nghiệp đang hoạt động đã đầu tư hệ thống xử lý nước thải tập trung; doanh nghiệp thực hiện đầy đủ các công trình xử lý bụi, khí thải và quản lý chất thải theo quy định.
Quản lý chất thải sinh hoạt tiếp tục đạt hiệu quả: Năm 2025 phát sinh hơn 390.000 tấn rác, trong đó 99% được thu gom, xử lý. Hạ tầng xử lý rác được đầu tư với 21 khu xử lý, tổng công suất khoảng 1.590 tấn/ngày; phương thức xử lý từng bước chuyển dịch theo hướng hiện đại, gần 72% rác được xử lý bằng đốt.
Đối với chất thải nguy hại, 100% đã được thu gom và xử lý theo quy định. Trong lĩnh vực y tế, năm 2025 đã xử lý 415 tấn chất thải nguy hại và 624.255m³ nước thải y tế. Trong nông nghiệp và chăn nuôi, toàn tỉnh bố trí gần 5.200 bể chứa bao gói thuốc bảo vệ thực vật, thu gom hơn 10,6 tấn bao gói thuốc sau sử dụng; khoảng 93,24% cơ sở chăn nuôi áp dụng biện pháp xử lý chất thải, trong đó hơn 8.800 hộ chăn nuôi lợn xây dựng công trình khí sinh học.
Công tác giám sát môi trường được tăng cường với 171 trạm quan trắc môi trường tự động và khoảng 390 điểm quan trắc tại các khu vực trọng điểm như Vịnh Hạ Long, Cửa Lục, Bái Tử Long, các khu kinh tế ven biển, đô thị và khu công nghiệp. Kết quả quan trắc năm 2025 cho thấy chất lượng môi trường không khí tại các đô thị, khu dân cư và khu du lịch nhìn chung ở mức tốt; 37/81 vị trí nước mặt phục vụ cấp nước sinh hoạt đạt mức A, 27/43 vị trí nước mặt phục vụ mục đích khác có chất lượng từ trung bình đến tốt.
Cùng với đó, kỷ cương pháp luật được siết chặt. Năm 2025, các cơ quan chức năng đã xử phạt 151 tổ chức, cá nhân vi phạm về môi trường với số tiền hơn 9,25 tỷ đồng, đồng thời di dời 862 cơ sở tiểu thủ công nghiệp có nguy cơ gây ô nhiễm. Nhiều mô hình cũng được triển khai như: “Vịnh Hạ Long - không rác thải nhựa”, “Cô Tô - không rác thải nhựa”, “Ngân hàng rác thải”, cấp 36 chứng nhận “Cánh buồm xanh” cho tàu du lịch trên vịnh Hạ Long. Đáng chú ý, 4 nhà máy xi măng trên địa bàn tỉnh đã được cấp phép đồng xử lý chất thải rắn công nghiệp trong lò nung, với tổng lượng xử lý khoảng 55.000 tấn/năm, góp phần thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.
Kiến tạo phát triển xanh
Quảng Ninh đang thúc đẩy cách tiếp cận toàn diện trong bảo vệ môi trường, gắn quản lý tài nguyên, ứng phó biến đổi khí hậu và bảo đảm an ninh nguồn nước với mục tiêu phát triển bền vững. Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 kiểm soát, từng bước đẩy lùi ô nhiễm và suy thoái tài nguyên; nâng cao chất lượng môi trường; chủ động thích ứng biến đổi khí hậu, bảo đảm an toàn nguồn nước và hồ đập, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh làm động lực phát triển.
Các mục tiêu trọng tâm được xác định rõ: Trên 99% dân số đô thị và trên 85% dân số nông thôn được sử dụng nước sạch; 100% khu, cụm công nghiệp đang hoạt động có hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn; tỷ lệ thu gom, xử lý rác thải tại đô thị, xã đảo, các xã có hoạt động du lịch, dịch vụ đạt trên 99% và tại các khu vực nông thôn đạt 90%. Đồng thời, tỉnh định hướng từng bước phát triển mô hình kinh tế tuần hoàn, đầu tư khu xử lý chất thải rắn tập trung bằng công nghệ đốt phát điện và nâng cao các chỉ số đánh giá nỗ lực bảo vệ môi trường như PGI.
Thời gian tới, tỉnh tiếp tục đổi mới quản lý tài nguyên và môi trường theo hướng chủ động, hiện đại; tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và tăng cường thanh tra, giám sát theo cơ chế “hậu kiểm”. Đồng thời, tỉnh cũng phát triển hạ tầng môi trường và sản xuất xanh, thúc đẩy khu công nghiệp sinh thái, kinh tế tuần hoàn, áp dụng tiêu chuẩn quản trị môi trường ESG nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút đầu tư chất lượng cao. Các công nghệ xử lý chất thải hiện đại như đồng xử lý, xử lý rác kết hợp phát điện được khuyến khích áp dụng, góp phần giảm phát thải và sử dụng hiệu quả tài nguyên..
Song song với phát triển kinh tế xanh, tỉnh chú trọng bảo tồn các giá trị sinh thái và di sản, tiêu biểu như Vịnh Hạ Long, Vườn di sản ASEAN Bái Tử Long và Khu di tích lịch sử và danh thắng Yên Tử. Qua đó khẳng định bảo vệ môi trường không chỉ là nhiệm vụ quản lý, mà là nền tảng cho mô hình phát triển bền vững của Quảng Ninh trong giai đoạn mới.
