Chất lượng không khí trên địa bàn thành phố Quảng Ninh những năm qua có chuyển biến tích cực, song ô nhiễm bụi cục bộ vẫn xuất hiện ở một số khu vực chịu tác động của giao thông, khai thác than, xây dựng và sản xuất công nghiệp. Trước yêu cầu kiểm soát chặt hơn các nguồn phát thải, giai đoạn 2026-2030, thành phố tập trung quan trắc, kiểm soát nguồn thải và cảnh báo sớm nguy cơ ô nhiễm.
Cùng với đó, quá trình đô thị hóa, đầu tư xây dựng đang tạo thêm áp lực đối với môi trường không khí. Hoạt động đào đắp, san lấp, phá dỡ, vận chuyển vật liệu nếu không được che chắn, rửa xe và vệ sinh đường thường xuyên sẽ làm phát tán bụi ra khu vực dân cư, dẫn đến một số khu vực chịu tác động của giao thông, khai thác than và hoạt động công nghiệp vẫn xuất hiện ô nhiễm bụi vào những thời điểm nhất định, như: Ngã tư đường ra cảng Bến Cân - QL18A (phường Mạo Khê), ngã ba Tràng Bạch (phường Hoàng Quế), khu dân cư Đồi Cây (phường Cao Xanh), khu 4A Hà Phong (phường Hà Tu), ngã tư Km6 Quang Hanh (phường Quang Hanh), khu vực trạm thu phí Cẩm Phả và nút giao QL18A với tuyến vận chuyển than ra cảng Khe Dây (phường Cửa Ông). Những điểm này cần được theo dõi kịp thời để xử lý nguồn phát sinh.
Để kiểm soát các nguồn phát thải và nâng cao công tác quản lý, giám sát chất lượng không khí trên địa bàn thành phố, thời gian qua, UBND thành phố đã chỉ đạo Sở NN&MT xây dựng và triển khai thực hiện quy hoạch mạng lưới quan trắc giám sát chất lượng môi trường không khí. Hệ thống hiện có 15 trạm quan trắc không khí tự động, liên tục và 62 vị trí quan trắc định kỳ. Các doanh nghiệp cũng đã đầu tư 42 trạm quan trắc, truyền thông tin trực tiếp về Sở NN&MT. Dữ liệu quan trắc được sử dụng để theo dõi diễn biến chất lượng không khí, xác định các khu vực có nguy cơ và phục vụ công tác quản lý.
Theo đánh giá của Sở NN&MT, chất lượng không khí giai đoạn 2021-2025 cơ bản được cải thiện. Tỷ lệ vị trí quan trắc có giá trị bụi lơ lửng vượt quy chuẩn giảm từ khoảng 30-40% trong giai đoạn 2016-2020 xuống dưới 10%. Các thông số SO₂, NO₂, CO và độ rung cơ bản trong giới hạn cho phép; không ghi nhận điểm ô nhiễm mới. Tuy vậy, ô nhiễm cục bộ vẫn còn ở nơi phát sinh nhiều bụi.
Số liệu tổng hợp từ các cơ sở y tế cho thấy lượt khám, điều trị bệnh đường hô hấp trên địa bàn duy trì ở mức cao: Năm 2023 có trên 318.100 lượt khám, gần 53.000 ca nội trú; năm 2024 ghi nhận gần 282.600 lượt khám, hơn 57.000 ca nội trú; năm 2025 khoảng 230.000 lượt khám, hơn 55.000 ca nội trú. Nhóm dưới 15 tuổi chiếm tỷ lệ đáng chú ý trong số người đến khám, điều trị.
Từ thực tiễn số liệu thống kê y tế nêu trên, đặt trong bối cảnh địa phương có nhiều nguồn phát thải khí thải, bụi lớn cho thấy ô nhiễm môi trường không khí đang là một trong những yếu tố rủi ro cao, làm gia tăng gánh nặng bệnh tật về đường hô hấp cho cộng đồng. Vì vậy thành phố xác định, việc kiểm soát, giảm thiểu ô nhiễm không khí là yêu cầu hành động cấp thiết nhằm bảo vệ sức khỏe nhân dân và đảm bảo an sinh xã hội trong dài hạn.
Ngày 22/9, UBND thành phố ban hành Quyết định số 3418/QĐ-UBND về Kế hoạch quản lý chất lượng môi trường không khí giai đoạn 2026-2030. Theo kế hoạch, thành phố sẽ nâng cấp mạng lưới quan trắc, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật và dữ liệu lớn để theo dõi, dự báo chất lượng không khí. Cùng với mở rộng khả năng cảnh báo, dữ liệu cần được sử dụng để nhận diện biến động bất thường và ưu tiên kiểm tra những khu vực chịu tác động mạnh.
Với nguồn thải công nghiệp, thành phố yêu cầu các cơ sở thuộc diện bắt buộc lắp đặt hệ thống quan trắc khí thải tự động, liên tục và thực hiện đầy đủ quy định. Công tác hậu kiểm sau đánh giá tác động môi trường, cấp giấy phép môi trường sẽ được tăng cường. Cơ sở có dấu hiệu vi phạm sẽ bị kiểm tra đột xuất, xử lý theo quy định. Tại công trường xây dựng, mục tiêu đến năm 2030 là 100% công trường được quản lý chặt, thực hiện che chắn, rửa xe và kiểm soát chất thải xây dựng.
Trong lĩnh vực giao thông, thành phố phối hợp kiểm soát khí thải phương tiện theo lộ trình, phát triển giao thông công cộng và từng bước chuyển sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch. Đối với hoạt động dân sinh, kế hoạch hướng tới chấm dứt tình trạng đốt rác, đốt phụ phẩm nông nghiệp ngoài trời không đúng quy định; đồng thời giảm bụi, khí thải từ việc đốt vàng mã tại các cơ sở tâm linh, tôn giáo.
Đến năm 2030, thành phố phấn đấu tỷ lệ ngày có chỉ số chất lượng không khí VN-AQI ở mức tốt và trung bình đạt tối thiểu 80%; nồng độ bụi PM2.5 trung bình năm giảm ít nhất 10% so với mức trung bình năm 2024; chỉ số VN-AQI năm sau tốt hơn năm trước. Để đạt các mục tiêu này, việc quản lý phải bắt đầu từ những điểm nóng, gắn kết quả quan trắc với kiểm tra, xử lý nguồn thải và thông tin kịp thời cho người dân.
