Đổi mới quản trị công, tạo động lực phát triển mới

Nhiều năm liên tục nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước về các chỉ số PCI, PAR Index, SIPAS và PAPI, Quảng Ninh từng bước chuyển cải cách hành chính theo phương thức quản trị, điều hành và tạo dựng môi trường phát triển. Bước vào giai đoạn mới khi trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, Quảng Ninh đặt ra mục tiêu cao hơn và quyết tâm lớn hơn trong việc tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương thức quản trị, nâng chất lượng thực thi và chuyển những lợi thế về cải cách thành năng lực phát triển bền vững.

Hành trình chinh phục các chỉ số cải cách

Trong hành trình cải cách, Quảng Ninh không chỉ hướng tới việc cải thiện từng thủ tục hay nâng một vài điểm số, mà từng bước hình thành phương thức quản trị lấy hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp làm thước đo. Tư duy đó được thể hiện rõ qua việc tỉnh duy trì vị trí cao trên nhiều bộ chỉ số quan trọng, phản ánh những lát cắt khác nhau của chất lượng quản trị và điều hành.

Năm 2025, PAR Index của Quảng Ninh đạt 93,16/100 điểm, đứng thứ 2/34 tỉnh, thành phố; SIPAS đạt 88,33%, đứng thứ 2/34. PCI đạt 67,55 điểm, tiếp tục nằm trong nhóm 5 địa phương có chất lượng điều hành kinh tế cấp tỉnh “Tốt” và là năm thứ 13 liên tiếp Quảng Ninh duy trì vị trí trong nhóm dẫn đầu cả nước. Riêng PAPI, kết quả mới nhất được công bố là năm 2024, Quảng Ninh đạt 47,82 điểm, đứng đầu cả nước. Việc tách riêng mốc PAPI là cần thiết để bảo đảm thống nhất về thời gian và số liệu.

Đằng sau những thứ hạng ấy là một quá trình cải cách bền bỉ. Từ PCI, Quảng Ninh từng bước hình thành văn hóa đồng hành với doanh nghiệp, văn hóa thực thi và văn hóa cam kết trong toàn bộ hệ thống chính quyền. Cải cách vì thế không còn dừng ở việc rút ngắn thủ tục, mà trở thành quá trình thay đổi tư duy điều hành từ “quản lý” sang “phục vụ”, “đồng hành - hỗ trợ”, chính quyền kiến tạo phát triển.

Trong cải cách hành chính, Quảng Ninh tập trung rà soát, đơn giản hóa thủ tục, chuẩn hóa quy trình, đẩy mạnh số hóa và cung cấp dịch vụ công trực tuyến. Theo Đề án thành lập thành phố Quảng Ninh, tỉnh đã rà soát 2.253 thủ tục hành chính; trong đó 1.256 thủ tục đủ điều kiện và đã thực hiện cắt giảm thời gian giải quyết, đạt tỷ lệ 31%. Đối với 1.231 thủ tục liên quan hoạt động sản xuất, kinh doanh, có 689 thủ tục đủ điều kiện cắt giảm thời gian, tương đương 38% so với tổng thời gian giải quyết theo quy định.

Quá trình này tiếp tục được đẩy mạnh cùng chuyển đổi số. Tỷ lệ hồ sơ giải quyết trực tuyến trung bình đạt 98,4%; số hóa hồ sơ, kết quả giải quyết thủ tục hành chính đạt 98,8%; khai thác, sử dụng lại thông tin dữ liệu số hóa đạt 95,5%; 100% thu phí không dùng tiền mặt; kết quả giải quyết đúng và trước hạn luôn đạt trên 99,5%; 100% hồ sơ được công khai trạng thái xử lý theo thời gian thực và mức độ hài lòng của người dân đạt trên 99,7%.

Cùng với cải cách thủ tục là quá trình tổ chức lại bộ máy, phân cấp, phân quyền và đổi mới phương thức vận hành. Việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp từ ngày 1/7/2025, cùng với sắp xếp 171 đơn vị hành chính cấp xã còn 54 đơn vị, đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực quản trị và phối hợp trong toàn hệ thống.

Anh Trần Văn Thắng (khu Cẩm Thành 2A, phường Cẩm Phả) chia sẻ: “Trước đây, tôi phải đi lại nhiều lần để làm thủ tục hành chính, mất rất nhiều thời gian. Nay đến phường làm thủ tục, được cán bộ hướng dẫn cụ thể, có lịch hẹn trả kết quả rõ ràng. Tôi thấy rất thuận tiện và hài lòng với những gì bộ máy hành chính nhà nước làm cho người dân”.

Từ phía cơ quan thực thi, ông Nguyễn Tiến Như, Phó Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Cẩm Phả, cho biết: Khối lượng công việc lớn hơn, đặc biệt là từ khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp chính thức vận hành, cấp xã được trao quyền nhiều hơn, đồng nghĩa với yêu cầu mỗi CBCC phải nâng cao hơn nữa tinh thần trách nhiệm trong triển khai nhiệm vụ. Đơn vị xác định nỗ lực bảo đảm giải quyết hồ sơ đúng hạn nhờ hệ thống xử lý công việc liên thông.

Những trải nghiệm từ người dân và cán bộ cơ sở cho thấy, mục tiêu của cải cách không chỉ nằm trên các bảng xếp hạng, mà được thể hiện trong từng quy trình, từng hồ sơ và từng giao dịch cụ thể. Cải cách hành chính cuối cùng phải được kiểm chứng bằng trải nghiệm của người sử dụng dịch vụ công. Một quy trình có thể được đánh giá là cải cách trên giấy, nhưng chỉ thực sự có giá trị khi người dân giảm được thời gian đi lại, giảm số lần bổ sung hồ sơ, được biết rõ trách nhiệm xử lý và nhận kết quả đúng hẹn.

Từ những chỉ số đến chất lượng phục vụ

Giá trị lớn nhất của cải cách không nằm ở vị trí trên bảng xếp hạng, mà ở những thay đổi mà người dân và doanh nghiệp có thể trực tiếp cảm nhận. Đây cũng là điểm gặp nhau giữa PAR Index, SIPAS, PAPI và PCI khi mỗi chỉ số phản ánh một góc độ, nhưng cùng hướng tới chất lượng quản trị và hiệu quả phục vụ.

Với người dân, cải cách trước hết được thể hiện ở việc thủ tục thuận tiện hơn, thời gian xử lý ngắn hơn, khả năng tiếp cận dịch vụ công rộng hơn và thông tin minh bạch hơn. Việc đẩy mạnh số hóa, xử lý hồ sơ trực tuyến và công khai trạng thái hồ sơ theo thời gian thực đã làm thay đổi phương thức tương tác giữa người dân với chính quyền. Khi dữ liệu được số hóa và quy trình được chuẩn hóa, người dân giảm thời gian đi lại, giảm các khâu trung gian và có thể theo dõi tiến độ giải quyết công việc.

Đối với doanh nghiệp, cải cách hành chính được chuyển hóa thành chất lượng môi trường đầu tư kinh doanh. PCI năm 2025 của Quảng Ninh đạt 67,55 điểm, đưa Quảng Ninh tiếp tục nằm trong nhóm 5 địa phương có chất lượng điều hành kinh tế “Tốt”; đây là năm thứ 13 liên tiếp tỉnh duy trì vị trí trong nhóm dẫn đầu PCI.

Điều đáng chú ý, PCI ở Quảng Ninh đã trở thành động lực thúc đẩy thay đổi phương thức điều hành. Tỉnh xác định mục tiêu không phải chạy theo điểm số, mà thông qua chỉ số này để xây dựng nền hành chính hiện đại, hình thành văn hóa đồng hành với doanh nghiệp và nâng cao năng lực thực thi của chính quyền.

Bà Somhatai Panichewa, Tổng Giám đốc điều hành Amata Việt Nam, cho biết: “Tôi đánh giá cao nhất là sự đồng hành của chính quyền tỉnh Quảng Ninh. Thủ tục hành chính được giải quyết nhanh, rõ ràng; khó khăn phát sinh được tháo gỡ kịp thời. Chính quyền không đứng ngoài, mà cùng doanh nghiệp tìm cách giải quyết. Điều này đã tạo niềm tin rất lớn cho nhà đầu tư”.

Khi thủ tục rõ ràng, thời gian xử lý được rút ngắn, trách nhiệm được xác định và chính quyền chủ động đồng hành, chi phí và rủi ro trong quá trình đầu tư, kinh doanh cũng được giảm xuống. Đây chính là một trong những nền tảng tạo nên sức cạnh tranh của địa phương.

Năm 2025 cũng là lần đầu VCCI công bố Chỉ số hiệu quả kinh tế tư nhân (BPI). Quảng Ninh đạt 5,33 điểm, đứng trong 3 địa phương dẫn đầu cả nước, cho thấy khu vực kinh tế tư nhân của tỉnh phát triển tương đối tích cực, nhất là về năng lực phát triển và đổi mới sáng tạo. Như vậy, từ người dân đến doanh nghiệp, những cải cách trong quản trị công đang tạo ra tác động theo cả hai chiều: nâng chất lượng cung ứng dịch vụ công và cải thiện điều kiện cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Chính sự kết hợp này tạo nên nền tảng quan trọng để Quảng Ninh duy trì sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư và mở rộng không gian phát triển.

Tại hội nghị phân tích chuyên sâu các chỉ số năm 2025, đồng chí Bùi Văn Khắng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh, bên cạnh biểu dương những kết quả tích cực, đồng chí cũng chỉ rõ: Một số cơ quan, đơn vị, địa phương có thời điểm lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh còn thiếu quyết liệt; phối hợp, theo dõi, đôn đốc, kiểm tra chưa thật sự chặt chẽ; việc phân tích, dự báo và nhận diện sớm các tiêu chí có nguy cơ giảm điểm chưa kịp thời; ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong giải quyết công việc và cung cấp dịch vụ công còn chưa đồng bộ, chưa thực sự lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ…

Nhìn thẳng vào những hạn chế đó có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi khi đã ở nhóm dẫn đầu, yêu cầu tiếp theo không phải chỉ là giữ thứ hạng, mà phải nâng chất lượng thực chất của từng tiêu chí, từng quy trình và từng khâu thực thi.

Yêu cầu về một phương thức quản trị mới

Bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu về một phương thức quản trị mới hiện đại hơn, có hiệu quả thực chất hơn càng trở nên rõ nét đối với thành phố Quảng Ninh. Yêu cầu cấp thiết phải nâng cao toàn diện năng lực quản lý của bộ máy chính quyền, đáp ứng yêu cầu quản trị đô thị hiện đại, quy mô lớn, đa ngành, đa lĩnh vực và mức độ hội nhập cao. Đây là bước chuyển không chỉ về quy mô quản lý mà cả phương thức quản trị. Theo Đề án thành lập thành phố Quảng Ninh, bộ máy chính quyền thành phố cần được tổ chức tinh gọn, rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, bảo đảm liên thông và phối hợp chặt chẽ; phương thức quản lý phải chuyển mạnh từ quản lý hành chính truyền thống sang quản trị công hiện đại, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, đề cao minh bạch, trách nhiệm giải trình và hiệu quả đầu ra.

Tiến sĩ Lê Anh Đức, Trưởng Ban Quy hoạch và phát triển vùng, Viện Chiến lược và Chính sách Kinh tế - Tài chính, nhận định: “Quảng Ninh nay trở thành một không gian thống nhất, đòi hỏi phương thức quản trị thông minh, hiệu quả và năng suất cao hơn, tác động trực tiếp đến người dân, sinh kế, an sinh xã hội; lan tỏa nhanh hơn tới vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, qua đó tạo sự hội tụ và phát triển đồng nhất trong địa phương”.

Yêu cầu trước hết là tiếp tục tinh gọn bộ máy nhưng phải nâng cao chất lượng vận hành. Cùng với phân cấp, phân quyền cần tăng tính chủ động, linh hoạt của chính quyền cơ sở trong quản lý và cung ứng dịch vụ công; cải cách hành chính phải gắn với chuyển đổi số, xây dựng chính quyền số, nâng cao năng lực cạnh tranh và chất lượng điều hành. Trong đó, đội ngũ CBCCVC là yếu tố quyết định. Đề án đặt yêu cầu xây dựng đội ngũ có năng lực chuyên môn, tư duy đổi mới, khả năng thích ứng với môi trường làm việc hiện đại và hội nhập quốc tế; đào tạo, bồi dưỡng phải gắn với vị trí việc làm, đặc biệt trong các lĩnh vực quản lý đô thị, quy hoạch, tài chính công, chuyển đổi số, quản trị dữ liệu và phát triển bền vững.

Cùng với tổ chức bộ máy và con người, quản trị dựa trên dữ liệu và chuyển đổi số phải trở thành phương thức vận hành chủ đạo. Quảng Ninh đã hoàn thiện kết nối 32 cơ sở dữ liệu với hệ thống dữ liệu quốc gia phục vụ quản lý, điều hành. Đây là nền tảng quan trọng để tiếp tục phát triển chính quyền số và nâng cao chất lượng ra quyết định.

Đồng chí Phan Thị Hải Hường, Bí thư Đảng ủy phường Hà Tu, nhấn mạnh: “Việc được phân cấp, trao quyền đặt ra trách nhiệm lớn cho cấp xã, phường, đặc biệt là trong những phần việc mới có vai trò trọng yếu như quản lý ngân sách, đầu tư công, đất đai, xây dựng, an sinh xã hội, trật tự đô thị... Ngoài yêu cầu phải nâng cao năng lực cán bộ, trách nhiệm người đứng đầu, yêu cầu của mô hình quản trị mới cũng đặt ra sự cấp thiết của việc tích cực ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng chính quyền số và xây dựng, khai thác các cơ sở dữ liệu...”.

Yêu cầu tiếp theo là tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh và chất lượng điều hành. Những định hướng này được xác định trực tiếp trong Đề án thành lập thành phố Quảng Ninh, cùng với yêu cầu đẩy mạnh cải cách thể chế, xây dựng chính quyền kiến tạo phát triển, liêm chính, kỷ luật, kỷ cương, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.

Tại hội nghị phân tích các chỉ số năm 2025, các đồng chí lãnh đạo tỉnh Quảng Ninh tiếp tục đặt ra yêu cầu nâng cao trách nhiệm người đứng đầu, siết chặt kỷ luật, kỷ cương và trách nhiệm thực thi công vụ; nâng chất lượng giải quyết thủ tục hành chính, mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp; đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao hiệu quả thực chất của dịch vụ công trực tuyến; đồng thời cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh và chất lượng điều hành kinh tế. Kết quả các chỉ số cũng được yêu cầu thường xuyên theo dõi, kiểm tra, công khai và sử dụng làm căn cứ quan trọng đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cơ quan, đơn vị và người đứng đầu. Đồng thời, nhấn mạnh việc tiếp tục đổi mới tư duy quản trị, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính, lấy hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp làm thước đo năng lực điều hành của từng cấp, từng ngành, từng cán bộ.

Từ nền tảng đã tạo dựng, yêu cầu đối với thành phố Quảng Ninh trong giai đoạn mới vì thế không đơn thuần là tiếp tục duy trì những vị trí cao trên các bảng xếp hạng mà phải gắn với từng mục tiêu cụ thể trong thực tế phát triển. Trong đó, PCI phải tiếp tục được chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh thực chất; PAR Index phải là thước đo hiệu lực, hiệu quả của bộ máy hành chính nhà nước; SIPAS phải là cảm nhận thực tế của người dân về chất lượng phục vụ của các cơ quan, đơn vị và PAPI sẽ là một kênh phản hồi hữu ích để chính quyền nhìn rõ hơn hiệu quả quản trị từ góc nhìn người dân.

Quan trọng hơn, những chỉ số ấy phải trở thành công cụ quản trị thường xuyên, giúp nhận diện điểm nghẽn, điều chỉnh chính sách và nâng cao trách nhiệm thực thi, thay vì chỉ được nhìn nhận như kết quả cuối năm. Đó cũng là bước chuyển cần thiết từ cải cách hành chính sang đổi mới quản trị công. Nếu chặng đường trước tạo cho Quảng Ninh nền tảng về thể chế, bộ máy, thủ tục, chất lượng phục vụ và niềm tin của người dân, doanh nghiệp; thì giai đoạn mới đòi hỏi nền tảng ấy phải được chuyển hóa thành năng lực quản trị một thành phố hiện đại, quy mô lớn, đa trung tâm và có sức cạnh tranh cao...

Với Quảng Ninh, những thành tựu trong công tác cải cách, trong việc chinh phục các bộ chỉ số, các bảng xếp hạng trong nhiều năm qua là nền tảng và động lực cho thành phố Quảng Ninh giai đoạn phát triển mới.