Tuyến cao tốc đô thị kết nối Quảng Ninh đến đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô đang được Chính phủ xem xét chấp thuận đầu tư, đây sẽ là "cầu nối" quan trọng đưa TP Quảng Ninh trực tiếp hòa vào hành lang kinh tế sôi động, mở ra dư địa lớn cho công nghiệp, logistics, đô thị, du lịch và thu hút các dòng vốn đầu tư.
Vành đai 5 - "cánh cửa" mở rộng không gian
Tại kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, Quốc hội khóa XVI đang diễn ra, Chính phủ đã trình xem xét chủ trương đầu tư đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô với chiều dài khoảng 349km, đi qua 7 tỉnh, thành phố khu vực phía Bắc với tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 288.000 tỷ đồng. Đây không đơn thuần là tuyến đường vành đai của Hà Nội mà được định hướng là hạ tầng chiến lược cả vùng, kết nối các trung tâm đô thị, công nghiệp, dịch vụ, logistics và thị trường lớn phía Bắc.
Ngay cuối tháng 7/2026, Quảng Ninh đã có văn bản số 3316/UBND-XDMT gửi Thủ tướng Chính phủ, đề nghị bổ sung tuyến cao tốc nối từ cao tốc Hải Phòng - Hạ Long đến đường Vành đai 5 - vùng Thủ đô Hà Nội và tuyến cao tốc Hải Phòng - Gia Bình vào Quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Theo đề xuất, tuyến đường có chiều dài khoảng 55km, điểm đầu tại nút giao Hạ Long Xanh (Km6+700 tuyến cao tốc Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái), thuộc phường Tuần Châu; điểm cuối kết nối với đường Vành đai 5 - vùng Thủ đô Hà Nội trên địa bàn TP Hải Phòng cùng các tuyến nhánh nối với cao tốc Hải Phòng - Gia Bình. Tuyến được nghiên cứu theo tiêu chuẩn cao tốc 6 làn xe, tốc độ thiết kế từ 100-120km/h, chạy song hành với tuyến đường ven sông mà Quảng Ninh đang đầu tư, tạo thành hành lang giao thông mới ở khu vực phía Tây tỉnh.
Với quan điểm giao thông là yếu tố mở đường cho những không gian phát triển mới, trong quá trình phát triển của Quảng Ninh có thể thấy, mỗi công trình giao thông được hình thành, đã tạo ra sự thay đổi về cấu trúc kinh tế, thúc đẩy đô thị hóa, thiết lập lên các KKT, KCN và gia tăng sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư. Do vậy, cao tốc, cảng biển, sân bay và cửa khẩu đã từng bước đưa tỉnh từ vị trí có nhiều điểm nghẽn về hạ tầng giao thông trở thành một trong những địa phương có hệ thống kết nối đa phương thức đồng bộ nhất cả nước.
Trong bối cảnh không gian kinh tế phía Bắc đang ngày càng liên kết chặt chẽ, Quảng Ninh đã sẵn sàng tham gia sâu vào cấu trúc kinh tế trọng điểm này. Khi đó, TP Quảng Ninh không chỉ là điểm cuối của các tuyến giao thông hướng Đông Bắc mà trở thành một cực kết nối trực tiếp với hành lang kinh tế liên vùng, mở rộng không gian hoạt động của nền kinh tế ra toàn bộ vùng Đồng bằng sông Hồng và Vùng Thủ đô.
Từ Quảng Ninh, hàng hóa có thể tiếp cận thuận lợi hơn các trung tâm sản xuất và thị trường lớn nằm trên hành lang Vành đai 5; theo chiều ngược lại, hàng hóa từ các trung tâm công nghiệp của Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên, Thái Nguyên, Phú Thọ, Ninh Bình và Hải Phòng có thêm một hướng tiếp cận trực tiếp hệ thống cảng biển, khu kinh tế và cửa khẩu của Quảng Ninh và nhất là thị trường tỷ dân Trung Quốc. Như vậy, vành đai 5 không chỉ mở rộng kết nối nội vùng mà còn có thể trở thành một mắt xích quan trọng kéo không gian kinh tế phía Bắc Việt Nam ra biển, đến cửa khẩu và vươn tới thị trường quốc tế.
Đây chính là ý nghĩa lớn hơn của việc đưa tuyến kết nối Quảng Ninh nhập vào Vành đai 5, không chỉ nối một tuyến đường với một tuyến đường, mà nối một cực tăng trưởng với một hành lang kinh tế; không chỉ mở rộng không gian trong nước mà mở thêm cánh cửa để các nguồn lực của vùng tiếp cận thị trường quốc tế.
Thêm những động lực tăng trưởng mới
Khi TP Quảng Ninh được kết nối trực tiếp với hành lang Vành đai 5, giá trị lớn nhất không chỉ là rút ngắn thời gian đi lại, mà là mở rộng không gian kinh tế và tạo thêm những động lực tăng trưởng mới. Từ điểm cuối phía Đông của hành lang kinh tế phía Bắc, Quảng Ninh có thể kết nối trực tiếp các trung tâm sản xuất với hệ thống cảng biển, cửa khẩu quốc tế và thị trường Trung Quốc, hình thành các dòng lưu chuyển hàng hóa, nguyên liệu, vốn và dịch vụ theo cả hai chiều.
Có thể thấy, đây là lợi thế lớn để mở rộng công nghiệp và thu hút đầu tư. Các KCN phía Tây thành phố nằm trong không gian liên kết với Hà Nội, Hải Phòng, Bắc Ninh, Hưng Yên, Thái Nguyên và các trung tâm sản xuất lớn của miền Bắc. Khi mạng lưới giao thông được hoàn thiện, khả năng kết nối chuỗi cung ứng được nâng lên, tạo điều kiện để Quảng Ninh tiếp tục chọn lọc, thu hút FDI vào công nghệ cao, chế biến, chế tạo và công nghiệp hỗ trợ, thay vì mở rộng đầu tư theo chiều rộng.
Cùng với công nghiệp, một không gian logistics mới có điều kiện hình thành. Hệ thống cảng biển, cửa khẩu quốc tế và các tuyến cao tốc của Quảng Ninh, khi kết nối trực tiếp với Vành đai 5, sẽ tạo thêm hành lang đưa hàng hóa từ các trung tâm sản xuất phía Bắc ra biển và ngược lại đưa hàng hóa qua cảng biển, cửa khẩu vào sâu trong thị trường nội địa. Đây là cơ sở để phát triển các trung tâm logistics, kho bãi, trung chuyển và phân phối quy mô vùng.
Lợi thế này đồng thời mở rộng dư địa đất đai cho phát triển. Dọc hành lang đường ven sông, khoảng 6.390ha quỹ đất đang được rà soát để nghiên cứu phát triển công nghiệp, logistics, bến bãi, cảng và các chức năng kinh tế khác. Kết nối với Vành đai 5, quỹ đất này có thể trở thành những không gian phát triển mới, tạo điều kiện tổ chức lại không gian đô thị Quảng Ninh theo hướng gắn kết chặt chẽ giữa đô thị, công nghiệp, logistics, thương mại và dịch vụ.
Một cơ hội khác đến từ kết nối với Cảng hàng không quốc tế Gia Bình đó là khoảng cách từ sân bay đến Quảng Ninh được rút ngắn, tỉnh có thêm một cửa ngõ hàng không tiếp cận thị trường khách trong nước và quốc tế. Với lợi thế Vịnh Hạ Long, hệ thống dịch vụ du lịch và định hướng phát triển các sự kiện quốc tế, Quảng Ninh có thêm điều kiện mở rộng du lịch MICE, nghỉ dưỡng cao cấp, sự kiện quốc tế và các sản phẩm liên kết Hà Nội - Bắc Ninh - Hải Phòng - Quảng Ninh.
Như vậy, vành đai 5, sân bay Gia Bình, hệ thống cảng biển Hải Phòng và Quảng Ninh, cùng mạng lưới cửa khẩu với Trung Quốc không phải những hạ tầng riêng lẻ, mà có thể tạo thành một chuỗi liên kết bổ trợ: Vành đai 5 kết nối các trung tâm sản xuất và thị trường; Gia Bình mở rộng cửa ngõ hàng không; Hải Phòng phát huy thế mạnh cảng biển, công nghiệp, logistics; Quảng Ninh phát huy kinh tế biển, du lịch, dịch vụ và vai trò cửa ngõ giao thương với Trung Quốc, Đông Bắc Á.
Điều quan trọng hơn, những lợi thế vốn đang tồn tại riêng được đặt vào một mạng lưới lớn hơn để cộng hưởng. Từ một cực tăng trưởng phía Đông Bắc, Quảng Ninh có cơ hội tham gia sâu hơn vào không gian kinh tế của toàn miền Bắc, trở thành nơi hội tụ của dòng vốn, hàng hóa, du khách và các hoạt động dịch vụ.
Do vậy, việc kết nối với đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô không đơn thuần là một tuyến đường mới, mà mở ra một không gian phát triển mới. Hạ tầng hôm nay tạo nền tảng cho những dự án công nghiệp, logistics, đô thị và du lịch của ngày mai; đồng thời tạo điều kiện để Quảng Ninh khai thác hiệu quả hơn những lợi thế đã được tích lũy về cảng biển, sân bay, cửa khẩu, cao tốc, khu kinh tế và tài nguyên du lịch. Đây là bước chuyển mình quan trọng khẳng định vị thế của thành phố trẻ trong mạng lưới liên kết kinh tế vùng, đưa Quảng Ninh trở thành điểm kết nối trực tiếp với các trung tâm sản xuất, dịch vụ và thị trường lớn của miền Bắc. Quan trọng hơn, kết nối ấy tạo thêm dư địa để Quảng Ninh chủ động đón dòng vốn, dòng hàng hóa, dòng khách và các nguồn lực mới, từng bước hình thành những động lực tăng trưởng cho một không gian phát triển rộng lớn hơn.
