Trong bối cảnh Quảng Ninh tập trung triển khai các dự án hạ tầng chiến lược, phát triển khu công nghiệp, khu kinh tế và mở rộng không gian đô thị, công tác GPMB ngày càng giữ vai trò quan trọng.
Nhận thức rõ yêu cầu đó, từ đầu năm 2026, thành phố đã tập trung chỉ đạo các sở, ngành, địa phương tăng cường phối hợp, tháo gỡ khó khăn về cơ chế, chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Các xã, phường, đặc khu chủ động kiện toàn hội đồng bồi thường, tổ công tác GPMB; rà soát hồ sơ địa chính, xác định nguồn gốc đất, tổ chức kiểm đếm, đối thoại, vận động người dân bàn giao mặt bằng.
Đến hết tháng 9, toàn thành phố có 12 dự án hoàn thành toàn bộ công tác GPMB, với diện tích 2.134ha. Đối với 20 dự án đang triển khai, tổng diện tích phải GPMB là 9.444ha, liên quan đến 16.834 tổ chức, hộ gia đình, cá nhân; trong đó, đã hoàn thành 6.336ha, đạt 67,1%. Như vậy, tính cả các dự án đã hoàn thành, thành phố đã giải quyết được gần 8.470ha mặt bằng phục vụ triển khai các công trình, dự án trọng điểm. Đây là kết quả đáng ghi nhận, tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ thi công, giải ngân vốn đầu tư công, phát triển hạ tầng khu công nghiệp, khu kinh tế và thu hút các nguồn vốn đầu tư ngoài ngân sách.
Tuy nhiên, khối lượng công việc còn lại rất lớn. Trong 20 dự án đang triển khai, diện tích chưa hoàn thành GPMB lên tới 3.108ha, chiếm trên 30%, liên quan đến trên 4.000 tổ chức, hộ gia đình, cá nhân. Đáng chú ý, phần diện tích còn lại không chỉ lớn về quy mô mà còn tiềm ẩn nhiều khó khăn trong xác minh nguồn gốc đất, xác định chính sách bồi thường, hỗ trợ và bố trí tái định cư. Đây là những vấn đề trực tiếp ảnh hưởng đến tiến độ bàn giao mặt bằng và khả năng hấp thụ nguồn vốn đầu tư của các dự án.
Ông Nguyễn Minh Sơn, Giám đốc Sở NN&MT, cho biết: Khối lượng GPMB còn lại trong những tháng cuối năm rất lớn, nhiều trường hợp có hồ sơ phức tạp. Vì vậy, các địa phương phải rà soát cụ thể từng dự án, từng nhóm vướng mắc, phân công rõ trách nhiệm và thời hạn xử lý. Quan điểm là giải quyết dứt điểm các hồ sơ đủ điều kiện, không để phát sinh tồn đọng mới, bảo đảm tiến độ bàn giao mặt bằng cho các chủ đầu tư.
Thực tế cho thấy, những dự án có quy mô lớn như Khu đô thị phức hợp Hạ Long Xanh, KCN Bắc Tiền Phong, KCN Sông Khoai, KCN Đông Triều, Dự án cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 4B vẫn còn khối lượng GPMB đáng kể. Đây đều là những dự án có vai trò quan trọng trong hoàn thiện hạ tầng, mở rộng không gian phát triển công nghiệp, đô thị và kết nối giao thông.
Ông Omika Takeshi, Phó TGĐ Công ty CP Đô thị Amata Hạ Long, cho biết: Đối với nhà đầu tư, mặt bằng sạch là điều kiện quan trọng để triển khai hạ tầng đúng tiến độ, chủ động thu hút các dự án thứ cấp. Khi mặt bằng được bàn giao đồng bộ, doanh nghiệp có thể tổ chức thi công liên tục, giảm chi phí phát sinh và rút ngắn thời gian đưa đất công nghiệp vào khai thác, qua đó nâng cao hiệu quả nguồn vốn đã đầu tư.
Từ nay đến hết năm 2026, thành phố xác định công tác GPMB là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách. Trước hết, các địa phương phải rà soát toàn bộ diện tích còn vướng mắc, phân loại theo từng dự án, từng nhóm hồ sơ, xây dựng kế hoạch xử lý theo tuần, theo tháng. Những trường hợp chưa xác minh được nguồn gốc đất phải khẩn trương hoàn thiện hồ sơ địa chính; hồ sơ đã kiểm đếm phải đẩy nhanh lập, thẩm định, phê duyệt phương án bồi thường; trường hợp đã có phương án được phê duyệt phải bố trí kinh phí, tổ chức chi trả kịp thời.
Đặc biệt, cần tập trung tháo gỡ khó khăn về tái định cư, bảo đảm người dân có điều kiện ổn định cuộc sống khi bàn giao đất thực hiện dự án. Công tác tuyên truyền, đối thoại phải được thực hiện thường xuyên, công khai, minh bạch về chính sách, đơn giá bồi thường, hỗ trợ và quyền lợi của người có đất thu hồi.
Cùng với trách nhiệm của chính quyền cơ sở, các chủ đầu tư, ban quản lý dự án phải chủ động cung cấp đầy đủ hồ sơ pháp lý, mốc giới, kinh phí GPMB và phối hợp chặt chẽ với địa phương trong từng bước thực hiện. Sở NN&MT có trách nhiệm theo dõi, cập nhật tiến độ hằng tuần, kịp thời tham mưu xử lý những khó khăn vượt thẩm quyền; đồng thời làm rõ trách nhiệm đối với những đơn vị, địa phương chậm tiến độ.
Quan trọng hơn, sau khi hoàn thành GPMB, phải có kế hoạch tiếp nhận, tổ chức thi công hoặc khai thác quỹ đất ngay, tránh tình trạng đất đã thu hồi nhưng dự án tiếp tục chậm triển khai, gây lãng phí nguồn lực. Tiến độ GPMB cần gắn với tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, xây dựng hạ tầng và thu hút nhà đầu tư, bảo đảm đồng bộ từ khâu chuẩn bị đến tổ chức thực hiện.
