Để khoa học, công nghệ là bệ đỡ cho doanh nghiệp đổi mới

Trong bối cảnh toàn cầu đang chứng kiến những biến chuyển nhanh chóng của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, Quảng Ninh đã sớm nhận diện, đi trước, đón đầu và nắm bắt cơ hội từ những xu thế đó. Với tư duy đổi mới, tầm nhìn dài hạn và quyết tâm chính trị cao, tỉnh đã xác định KHCN, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số là quốc sách hàng đầu, là động lực then chốt cho tăng trưởng kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao năng suất, phát triển bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

Tỉnh đã ban hành hàng loạt nghị quyết, chương trình hành động, kế hoạch về phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để làm kim chỉ nam, cụ thể hóa các chủ trương của Trung ương và Tỉnh ủy thành những nhiệm vụ thiết thực. Qua đó, phát huy những lợi thế sẵn có của tỉnh, gắn liền với mục tiêu đưa Quảng Ninh trở thành một trong những địa phương đi đầu về ứng dụng, phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, hướng tới mục tiêu phát triển nhanh, bền vững nền kinh tế.

Trên cơ sở đó, tỉnh Quảng Ninh đã chạy đua với quyết tâm xoá bỏ mọi rào cản nhận thức lạc hậu, khơi dậy tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm, củng cố quyết tâm chính trị tạo ra sự thống nhất cao trong toàn hệ thống về chủ trương lấy khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực chủ yếu của sự phát triển.

Trong đó, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh đã ban hành Nghị quyết số 13-NQ/TU ngày 28/4/2023 về phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đến năm 2030. Nghị quyết đặt mục tiêu đến năm 2030, Quảng Ninh thuộc nhóm các địa phương đi đầu cả nước về ứng dụng, chuyển giao KHCN và đổi mới sáng tạo, với tiềm lực, trình độ KHCN và đổi mới sáng tạo đạt mức tiên tiến ở một số lĩnh vực quan trọng; trình độ, năng lực công nghệ, đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp và ở một số ngành, lĩnh vực đạt trình độ khu vực, quốc gia, quốc tế; KHCN và đổi mới sáng tạo phát triển vững chắc, thực sự trở thành động lực tăng trưởng kinh tế…

Việc triển khai Nghị quyết 13 chính là nền tảng quan trọng để Quảng Ninh bước vào giai đoạn phát triển mới, triển khai đồng bộ, hiệu quả Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Giai đoạn 2020-2025, Quảng Ninh đã chi hơn 2.300 tỷ đồng cho hoạt động KHCN, thể hiện rõ cam kết ưu tiên phát triển KHCN và chuyển đổi số, trong đó triển khai 45 nhiệm vụ trọng tâm và 14 dự án chuyển đổi số với tổng vốn hơn 125,8 tỷ đồng (ngân sách tỉnh chi khoảng 63,2 tỷ đồng).

Trong hành trình phát triển, Quảng Ninh luôn xác định KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ là một trụ cột kinh tế – xã hội - kỹ thuật, mà là đột phá chiến lược trong kỷ nguyên mới. Những yêu cầu đặt ra đòi hỏi Quảng Ninh phải tiếp tục đổi mới tư duy, định vị lại tầm nhìn phát triển; điều chỉnh và hoàn thiện mô hình tăng trưởng của tỉnh theo hướng thích ứng với xu thế KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời tạo lập các động lực tăng trưởng dựa trên tri thức, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát huy cao nhất nhân tố con người trong kỷ nguyên mới.

Bám sát các Nghị quyết của Trung ương, kế thừa những kết quả đã đạt được, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI, nhiệm kỳ 2025-2030 đã xác định mục tiêu lấy KHCN, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; trong đó, lấy đột phá về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số là động lực chính cho phát triển và tạo bứt phá mạnh mẽ về năng suất, chất lượng, hiệu quả, khả năng thích ứng, chống chịu và sức cạnh tranh của kinh tế địa phương, là một trong 5 nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn 2025-2030. Việc đưa nội dung này vào Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh cho thấy khoa học và công nghệ không còn là lĩnh vực hỗ trợ, mà đã được đặt ở vị trí trung tâm trong chiến lược phát triển của tỉnh.

Nhằm tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo, Quảng Ninh thành lập Ban Chỉ đạo cấp tỉnh về phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số với 17 thành viên, do đồng chí Bí thư Tỉnh ủy làm Trưởng ban, thể hiện rõ vai trò đầu tàu chính trị trong chỉ đạo xuyên suốt. Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã ban hành Chương trình hành động số 46-CTr/TU và Kế hoạch hành động số 538-KH/TU, xác định rõ 5 nhóm chỉ tiêu lớn, 71 chỉ tiêu cụ thể, 10 nhóm giải pháp và 37 đề án, dự án trọng điểm, nhằm hiện thực hóa chiến lược phát triển đột phá của Nghị quyết số 57. Cùng với đó, UBND tỉnh đã ban hành các kế hoạch, kiện toàn Hội đồng tư vấn và Tổ giúp việc, bảo đảm triển khai đồng bộ, phù hợp thực tiễn, đưa nghị quyết vào cuộc sống, khơi dậy tinh thần đổi mới, sáng tạo và khát vọng vươn lên trong toàn hệ thống chính trị.

Dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện, sâu sát, Tỉnh ủy, Ban Chỉ đạo về phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tỉnh Quảng Ninh và UBND tỉnh đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, điều hành phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo. Đồng thời, đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện các cơ chế, chính sách nhằm tháo gỡ "nút thắt" để chính sách trở thành lợi thế cạnh tranh, trọng tâm là: Khuyến khích thúc đẩy phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; thu hút, hỗ trợ nhân lực về KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong các cơ quan của hệ thống chính trị thuộc tỉnh giai đoạn 2025-2030. Các chính sách được ban hành tạo bệ đỡ vững chắc để doanh nghiệp không ngừng đổi mới, sáng tạo, đẩy mạnh ứng dụng KHCN vào sản xuất, kinh doanh.

Kiên trì mục tiêu đưa KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực hàng đầu để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, tỉnh Quảng Ninh đã tăng cường mở rộng hợp tác thu hút các nguồn lực ngoài ngân sách để triển khai dự án động lực.

Trong đó, cuối 1/2025, tỉnh Quảng Ninh tổ chức Hội nghị xúc tiến đầu tư phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số năm 2025. Hội nghị có chủ đề “Hội tụ tiềm năng – Đổi mới sáng tạo – Lan tỏa thành công”. Đây là sự kiện nhằm kết nối các tập đoàn, doanh nghiệp công nghệ, tổ chức nghiên cứu trong và ngoài nước, mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực KHCN và chuyển đổi số.

Tại hội nghị, tỉnh Quảng Ninh đã trao Quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư, chứng nhận đăng ký đầu tư cho 7 dự án với tổng vốn hơn 16.000 tỉ đồng (tương đương 607 triệu USD) như: Trung tâm xử lý chất thải rắn, trồng cây ăn quả, rau sạch chất lượng cao và công viên cây xanh (xã Thống Nhất); Dự án xây dựng Nhà xưởng xây sẵn và Nhà kho xây sẵn để cho thuê; Dự án chăn nuôi bò sữa và chế biến sữa công nghệ cao tỉnh Quảng Ninh tại xã Quảng Tân, xã Đầm Hà; Dự án Trung tâm giống, nuôi thủy sản công nghiệp và nhà máy điện mặt trời Đầm Hà…

Hội nghị cũng chứng kiến lễ ký kết nhiều biên bản ghi nhớ hợp tác đầu tư giữa các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp của tỉnh với nhà đầu tư trong và ngoài nước ở các lĩnh vực: Kinh tế số, đô thị thông minh, hạ tầng số, AI – Big Data – IoT, khởi nghiệp sáng tạo, đào tạo nhân lực chất lượng cao, nghiên cứu – chuyển giao công nghệ, công nghiệp năng lượng và công nghiệp văn hoá.

Tỉnh đã ký kết hợp tác chiến lược với Tập đoàn FPT hợp tác phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, xây dựng, phát triển hạ tầng số tỉnh Quảng Ninh, đặc biệt là hạ tầng số, công nghệ thông tin tổng thể, liên thông, đồng bộ, hiện đại. Hợp tác phát triển nguồn nhân lực và giáo dục đào tạo các cấp, giáo dục nghề nghiệp. Hợp tác nâng cao năng lực số cho doanh nghiệp tỉnh Quảng Ninh. Nghiên cứu tham gia, hợp tác trong việc xây dựng Khu công nghệ số tập trung của tỉnh Quảng Ninh.

Hay mới đây, cuối tháng 3/2026, tỉnh cũng đã diễn ra ký kết thỏa thuận hợp tác về chuyển đổi số giai đoạn 2026-2030 với Tổng Công ty Viễn thông MobiFone. Hai bên thống nhất hợp tác nghiên cứu, đề xuất các giải pháp phát triển chính quyền số, dữ liệu số và dịch vụ số nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp; bảo đảm tuân thủ các quy định về an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu và pháp luật có liên quan. Hai bên cũng hợp tác nghiên cứu, đề xuất định hướng phát triển hạ tầng số đồng bộ, hiện đại, bao gồm hạ tầng viễn thông, trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây và các nền tảng số nhằm phục vụ chuyển đổi số, phát triển đô thị thông minh và kinh tế số, phù hợp với quy hoạch đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Đồng thời, cùng nghiên cứu, đề xuất các giải pháp phát triển kinh tế số, xã hội số và đổi mới sáng tạo; hỗ trợ doanh nghiệp và người dân nâng cao năng lực số, thúc đẩy ứng dụng các công nghệ mới.

Đặc biệt, giữa tháng 12/2025, dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh hạ tầng kỹ thuật Khu công nghệ số tập trung Tuần Châu đã được khởi công xây dựng. Dự án có quy mô khoảng 8,94ha, tổng vốn đầu tư hơn 138 tỷ đồng do Tập đoàn FPT giữ vai trò nhà đầu tư hạ tầng. Khu công nghệ số tập trung Tuần Châu là không gian làm việc – nghiên cứu – đổi mới sáng tạo dài hạn; ưu tiên thu hút doanh nghiệp phần mềm, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, IoT và an ninh mạng; thúc đẩy kinh tế số và nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh. Đây là bước đi cụ thể thể hiện quyết tâm của Quảng Ninh trong việc xây dựng hạ tầng cho hệ sinh thái công nghệ.

Cùng với đó, cửa khẩu thông minh Móng Cái (Việt Nam) - Đông Hưng (Trung Quốc) cũng được khởi động xây dựng vào giữa tháng 2/2026. Theo kế hoạch, tại khu vực cầu Bắc Luân I sẽ triển khai các công nghệ nhận diện sinh trắc học, hệ thống cổng kiểm soát tự động nhằm rút ngắn thời gian làm thủ tục cho hành khách xuất, nhập cảnh. Tại khu vực cầu Bắc Luân II, đề án thí điểm vận chuyển hàng hóa bằng phương tiện tự hành thông minh trên nền tảng công nghệ 5G, hướng tới tổ chức vận chuyển xuyên biên giới liên tục 24/7, qua đó giảm chi phí logistics và nâng cao hiệu quả thương mại biên giới.

Bên cạnh đó, Ban Thường vụ Tỉnh ủy và UBND tỉnh đã có các tờ trình báo cáo, xin ý kiến Bộ Chính trị, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các bộ, ngành Trung ương về Đề án thí điểm thành lập Khu kinh tế số và tri thức tự do Quảng Ninh, qua đó thể hiện quyết tâm xây dựng các cơ chế mới, mô hình phát triển mới, thúc đẩy hiệu quả KHCN.

Trước đó, tỉnh Quảng Ninh đã là địa phương đầu tiên trong cả nước tổ chức khai trương Trung tâm khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và hỗ trợ chuyển đổi số tỉnh. Trung tâm có chức năng tiếp nhận và phát triển các sáng kiến và các thử nghiệm thực tế, tổ chức các cuộc thi ý tưởng, sáng kiến phục vụ cộng đồng; nâng cao năng lực KHCN cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đồng thời, tổ chức các hoạt động thúc đẩy phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo; hỗ trợ phát triển các ý tưởng, dự án khởi nghiệp, liên kết với các vườn ươm trong và ngoài tỉnh để thực hiện ươm tạo dự án khởi nghiệp. Việc đưa vào vận hành Trung tâm góp phần thúc đẩy các ý tưởng sáng tạo KHCN mới để ứng dụng vào sản xuất, tăng số lượng và chất lượng các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp KHCN, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương theo chiều sâu trên cơ sở ứng dựng KHCN.

Nhằm kiến tạo nền tảng cốt lõi thúc đẩy KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Quảng Ninh đã tập trung hoàn thiện nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu (LGSP), xây dựng kho dữ liệu và hệ thống phân tích dữ liệu cấp tỉnh; kết nối hệ thống TTHC với Trung ương. Dữ liệu kinh tế - xã hội, doanh nghiệp được công khai, dễ tiếp cận. Cùng với đó, hạ tầng số được nâng cấp, phủ sóng 5G đạt 94%, 100% xã kết nối mạng WAN. Đối với nền tảng số phục vụ doanh nghiệp, các hệ thống dùng chung vận hành ổn định; 100% cơ quan sử dụng văn bản điện tử, chữ ký số; tỷ lệ trao đổi văn bản điện tử đạt 100%; triển khai 198 TTHC phân cấp (88,89% toàn trình), tỷ lệ hồ sơ đúng hạn 99,57%...

Việc ứng dụng KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cũng được các sở, ngành và địa phương trên địa bàn tỉnh chủ động triển khai nhằm cải cách hành chính, nâng cao năng lực cạnh tranh, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh. Trong đó, hiện, nhiều sở, ngành, địa phương đã thực hiện tiếp nhận và giải quyết 100% thủ tục hành chính trên môi trường điện tử, góp phần nâng cao hiệu quả cải cách hành chính và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Các nền tảng số trong chỉ đạo, điều hành tiếp tục được khai thác hiệu quả như: Hệ thống quản lý văn bản và điều hành, mã QR phục vụ tra cứu thông tin, trợ lý trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ xử lý công việc, hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu được kết nối, chia sẻ thông qua các nền tảng dùng chung… Tỉnh cũng đã triển khai chính thức Trung tâm giám sát, điều hành thông minh (IOC), góp phần nâng cao năng lực quản trị, giám sát và điều hành dựa trên dữ liệu.

Nhất quán với phương châm ngân sách nhà nước là vốn mồi để dẫn dắt, nguồn vốn xã hội là động lực, hằng năm, tỉnh đã triển khai nhiều nhiệm vụ KHCN. Chất lượng các nhiệm vụ KHCN luôn được Quảng Ninh triển khai quyết liệt, bài bản, xuyên suốt từ khâu lựa chọn, tổ chức thực hiện, đến nghiệm thu, chuyển giao và nhân rộng kết quả, qua đó, đảm bảo các nhiệm vụ này được gắn chặt với yêu cầu thực tiễn phát triển, nâng cao năng suất, phát huy hiệu quả nguồn lực xã hội.

Việc ưu tiên bố trí nguồn lực cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tiếp tục được xác định là giải pháp then chốt. Riêng năm 2025 là năm đầu tiên tỉnh bố trí tổng dự toán chi thường xuyên và chi đầu tư cho lĩnh vực này đạt 843,926 tỷ đồng, tương đương 2,876% tổng chi ngân sách địa phương, đưa Quảng Ninh trở thành một trong bốn địa phương có mức bố trí cao nhất cả nước, cùng với TP Hồ Chí Minh, Hà Nội và Đà Nẵng. Năm 2026, tỉnh tiếp tục bố trí dự toán chi đạt hơn 1.089 tỷ đồng, bảo đảm tỷ lệ 3% tổng chi ngân sách theo quy định cho KHCN.

Để giải quyết bài toán về nguồn vốn, tỉnh cũng sẽ nghiên cứu điều kiện để thành lập Quỹ phát triển KHCN, Quỹ hỗ trợ đổi mới sáng tạo và đầu tư khởi nghiệp, Quỹ đầu tư mạo hiểm có sử dụng ngân sách nhà nước và huy động nguồn lực xã hội hoá, nguồn đầu tư của doanh nghiệp. 

Bên cạnh đó, Quảng Ninh đã đẩy mạnh các hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ; hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng lộ trình chuyển đổi số phù hợp với các ngành, lĩnh vực; hỗ trợ doanh tiếp cận sản phẩm, giải pháp chuyển đổi số, thực hiện ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI nhằm tối ưu hóa hoạt động; hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực số cho các doanh nghiệp, người lao động.

Hệ sinh thái khởi nghiệp - đổi mới sáng tạo của tỉnh tiếp tục phát triển tích cực. Toàn tỉnh có 35 doanh nghiệp khoa học và công nghệ, thuộc nhóm dẫn đầu cả nước về tốc độ phát triển doanh nghiệp KHCN. Đặc biệt, trong 3 năm qua (2023-2025), Quảng Ninh luôn đứng trong xếp hạng tốp 10 địa phương có điểm số cao nhất về chỉ số PII (Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương). Trong đó, riêng năm 2025, tỉnh Quảng Ninh xếp thứ 3 toàn quốc. Chỉ số PII là chỉ số cung cấp bức tranh thực tế, tổng thể về hiện trạng mô hình phát triển kinh tế, xã hội dựa trên khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo của từng địa phương. Đây là sáng kiến của Việt Nam được xây dựng dựa trên ý tưởng từ Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu (Global Innovation Index - GII). Việc xây dựng chỉ số PII 2025 được thực hiện bảo đảm tính khách quan, minh bạch với nguồn dữ liệu từ các bộ, cơ quan, tổ chức, đơn vị ở trung ương và các địa phương.

Quảng Ninh đang từng bước hiện thực hóa chủ trương lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chủ yếu cho phát triển nhanh và bền vững. Từ quyết tâm chính trị đến hành động thực tiễn, Quảng Ninh sẽ có những bước đi vững chắc để bứt phá, xây dựng tỉnh giàu mạnh, văn minh, hiện đại, hạnh phúc, trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030, trở thành vùng đô thị lớn mang tầm khu vực và quốc tế vào năm 2045, là một trong những đầu tàu kinh tế quan trọng của quốc gia, tự tin, vững vàng, tiến mạnh trong kỷ nguyên phát triển mới.