Trong hoạt động sản xuất, chế biến và vận chuyển than, bảo vệ môi trường luôn là yêu cầu song hành với nhiệm vụ sản xuất. Với Công ty Tuyển than Hòn Gai - Vinacomin, yêu cầu ấy được cụ thể hóa bằng hệ thống công trình xử lý, quan trắc và các giải pháp kiểm soát bụi, nước thải, chất thải duy trì thường xuyên tại nhiều khu vực sản xuất.
Là đơn vị thực hiện vận chuyển, sàng tuyển than phục vụ sản xuất, Công ty Tuyển than Hòn Gai - Vinacomin có phạm vi hoạt động trải rộng tại nhiều khu vực, gồm Cụm cảng Làng Khánh, Cảng Làng Khánh 1, hệ thống cấp than cho Nhà máy Nhiệt điện Quảng Ninh và mặt bằng +30 Trung tâm Chế biến và kho than tập trung. Đây đều là những khu vực có hoạt động vận chuyển, bốc xúc, tập kết và sàng tuyển than với yêu cầu cao về kiểm soát tác động môi trường.
Cùng với việc thực hiện đầy đủ hồ sơ, thủ tục và giấy phép môi trường theo quy định, Công ty Tuyển than Hòn Gai duy trì hệ thống công trình xử lý nước thải phù hợp với đặc điểm từng khu vực. Tại cụm bến số 1 có các bể tự hoại, thiết bị tách mỡ, hố lắng và trạm xử lý nước thải sinh hoạt công suất 20m3/ngày, đêm. Tại cụm bến số 3, hệ thống xử lý được tổ chức với nhiều hạng mục như bể tự hoại, thiết bị tách mỡ, bể bẫy dầu, hố lắng và hồ môi trường dung tích 19.025m3.
Ở Cảng Làng Khánh 1, công ty duy trì 3 hố lắng 2 ngăn, mỗi hố có dung tích 150-200m3. Tại mặt bằng +30 Trung tâm Chế biến và kho than tập trung có hố lắng 2 ngăn dung tích 2.000m3, cùng bể tự hoại và bể tách dầu. Những công trình này đóng vai trò quan trọng trong thu gom, lắng lọc và kiểm soát nước phát sinh trong quá trình hoạt động sản xuất, nhất là nước chảy tràn bề mặt.
Điểm đáng chú ý trong công tác quản lý nước thải năm 2025 của Công ty Tuyển than Hòn Gai là kết quả quan trắc đều nằm trong giới hạn cho phép. Công ty thực hiện quan trắc nước thải sinh hoạt định kỳ 3 tháng/lần, với tổng cộng 24 mẫu trong năm; đồng thời thực hiện 84 mẫu quan trắc nước thải công nghiệp. Kết quả cho thấy không có mẫu quan trắc nào vượt quy chuẩn áp dụng. Đây là cơ sở quan trọng để đánh giá hiệu quả vận hành các công trình xử lý và kiểm soát nước thải tại các cơ sở sản xuất.
Đối với môi trường không khí, hoạt động sản xuất của Công ty Tuyển than Hòn Gai không phát sinh khí thải công nghiệp phải xử lý bằng hệ thống riêng. Tuy nhiên, các hoạt động bốc xúc, vận tải than vẫn có nguy cơ phát sinh bụi và khí thải từ thiết bị. Vì vậy, công ty thực hiện kiểm tra, kiểm định định kỳ các phương tiện, thiết bị; đồng thời triển khai tưới nước, phun sương dập bụi, phủ bạt kho than và xe vận tải than.
Công tác quan trắc môi trường không khí cũng được thực hiện định kỳ 3 tháng/lần, với 92 mẫu trong năm 2025. Các kết quả quan trắc không ghi nhận vị trí nào có mẫu vượt quy chuẩn. Việc kiểm soát bụi không chỉ nhằm bảo đảm điều kiện làm việc cho người lao động, mà còn góp phần hạn chế tác động đến khu vực dân cư và môi trường xung quanh.
Cùng với nước và không khí, quản lý chất thải được Công ty Tuyển than Hòn Gai thực hiện theo hướng phân loại, thu gom và chuyển giao cho đơn vị có chức năng. Năm 2025, tổng khối lượng chất thải rắn sinh hoạt được thống kê là hơn 260 tấn. Chất thải nguy hại phát sinh trong quá trình sửa chữa, bảo dưỡng thiết bị, như dầu, mỡ thải, dầu thủy lực, dầu động cơ, bộ lọc dầu, giẻ lau nhiễm thành phần nguy hại… được thu gom và chuyển giao cho đơn vị có chức năng xử lý theo quy định.
Đáng chú ý, Công ty Tuyển than Hòn Gai đã dành nguồn lực thường xuyên cho vệ sinh môi trường, cải tạo cảnh quan và kiểm soát bụi trên các tuyến vận chuyển. Tại khu vực Cụm cảng Làng Khánh, mặt bằng +30 và mặt bằng +55, công tác vệ sinh mặt bằng được duy trì theo kế hoạch. Các tuyến đường do công ty quản lý, tuyến đường qua các mỏ và tuyến đường do Công ty Môi trường - TKV quản lý đều được tổ chức tưới nước dập bụi thường xuyên.
Trong năm 2025, công ty cũng bố trí kinh phí cho trồng cây, chăm sóc cây xanh, duy tu các công trình môi trường, thu gom và xử lý chất thải, quan trắc môi trường định kỳ, diễn tập ứng phó sự cố môi trường và thường trực ứng phó sự cố tràn dầu. Riêng tổng chi phí môi trường thường xuyên được báo cáo là 32,54 tỷ đồng. Con số này cho thấy bảo vệ môi trường không phải là nhiệm vụ mang tính thời điểm, mà đã được tính toán như một khoản đầu tư thường xuyên gắn với quá trình sản xuất của đơn vị.
Trong bối cảnh ngành Than đẩy mạnh hiện đại hóa, nâng cao hiệu quả sản xuất và hướng tới phát triển bền vững, cách làm của Công ty Tuyển than Hòn Gai cho thấy một yêu cầu ngày càng rõ, sản xuất than không chỉ cần bảo đảm sản lượng, chất lượng và tiến độ, mà còn phải kiểm soát tốt các tác động đến môi trường.
