Cử tri tỉnh Quảng Ninh kiến nghị: Theo quy định hiện nay thì người lao động có thời gian đóng bảo hiểm xã hội (nam đủ 35 năm, nữ đủ 30 năm) là một tiêu chí để đạt mức hưởng lương hưu tối đa 75% trên mức bình quân tiền lương đóng bảo hiểm xã hội. Tuy nhiên, nếu người lao động có nguyện vọng nghỉ hưu dù đã có thời gian đóng bảo hiểm xã hội dài (mức tối đa) như trên nếu chưa đủ tuổi theo quy định thì cứ mỗi năm bị trừ 2% (hoặc là nếu nghỉ để được hưởng mức tối đa thì không có lương hưu ngay mà phải chờ đủ tuổi). Cử tri cho rằng quy định nêu trên chưa phù hợp, thiệt thòi cho người lao động, cần được nghiên cứu, xem xét, đánh giá, nhất là đối với trường hợp có nguyện vọng nghỉ hưu mà chưa đủ tuổi thì không trừ tỷ lệ % (do chưa đủ tuổi) hoặc giảm mức trừ từ 2% xuống 1% mỗi năm (do chưa đủ tuổi) để người lao động đỡ thiệt thòi khi đã có quá trình đóng góp tương đối dài và có thêm nhiều sự lựa chọn cho cuộc sống. Trên cơ sở đó, kiến nghị xem xét, giải quyết và trả lời cử tri.
Bộ Nội vụ trả lời như sau:
Chế độ hưu trí là một trong các chế độ của chính sách bảo hiểm xã hội nhằm đảm bảo nguồn thu nhập hằng tháng cho người lao động khi đến tuổi nghỉ hưu. Theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội, người lao động để được hưởng lương hưu hàng tháng thì phải đáp ứng đồng thời hai điều kiện về tuổi đời và thời gian đóng bảo hiểm xã hội. Quy định này nhằm đảm bảo hài hòa, cân đối giữa thời gian đóng góp và thời gian thụ hưởng, từ đó đảm bảo cân đối và bền vững lâu dài của quỹ bảo hiểm xã hội. Khi người lao động nghỉ hưu ở tuổi thấp hơn tuổi nghỉ hưu trong điều kiện lao động bình thường, để đảm bảo cân đối giữa việc “đóng” và “hưởng”, mức hưởng sẽ được tính thấp hơn thông qua quy định về giảm trừ tỷ lệ hưởng lương hưu, vì khi người lao động nghỉ hưu sớm hơn thì thời gian đóng ngắn hơn và thời gian hưởng bình quân sẽ dài hơn. Quy định như trên cũng đảm bảo công bằng giữa người nghỉ hưu đúng tuổi quy định và người nghỉ hưu trước tuổi theo quy định. Đối với trường hợp người lao động có thời gian đóng bảo hiểm xã hội dài hơn thời gian tương ứng với tỷ lệ hưởng lương hưu tối đa 75% (trên 30 năm đối với nữ, trên 35 năm đối với nam) thì khi nghỉ hưu, ngoài lương hưu còn được hưởng trợ cấp một lần khi nghỉ hưu.
Tại Nghị quyết số 28-NQ/TW ngày 23/5/2018 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội đã nêu: “Sửa đổi các quy định để khuyến khích người lao động tham gia bảo hiểm xã hội thời gian dài hơn, từng bước tăng tuổi nghỉ hưu bình quân, tăng tỷ lệ giảm trừ tiền lương hưu đối với người lao động muốn nhận chế độ hưu trí sớm”. Thể chế hóa quan điểm, chủ trương nêu trên, Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 cơ bản kế thừa quy định trước đây về tỷ lệ giảm trừ mức lương hưu hằng tháng của đối tượng đủ điều kiện nghỉ hưu hưởng lương hưu khi suy giảm khả năng lao động; đồng thời bổ sung quy định khuyến khích người lao động đã đủ điều kiện hưởng lương hưu tiếp tục làm việc và đóng bảo hiểm xã hội thông qua quy định tăng mức trợ cấp một lần khi nghỉ hưu cho mỗi năm đóng sau thời điểm đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định.
