Nhà ngoại giao Lana Nusseibeh của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) vừa chính thức tham gia cuộc đua giành vị trí Tổng Thư ký Liên hợp quốc (LHQ), trở thành ứng viên mới nhất trong quá trình lựa chọn người kế nhiệm ông Antonio Guterres. Tuy nhiên, bà Nusseibeh đang đối mặt với những ý kiến phản đối liên quan đến cáo buộc UAE hỗ trợ lực lượng bán quân sự trong cuộc nội chiến Sudan, điều mà Abu Dhabi nhiều lần bác bỏ.
Bà Nusseibeh được Chính phủ UAE đề cử trong tuần này và đã tạm nghỉ công tác tại Bộ Ngoại giao để tham gia tranh cử. Theo kế hoạch, bà sẽ trả lời chất vấn của các nước thành viên Đại hội đồng LHQ vào ngày 27/10, một phần trong quy trình tuyển chọn người đứng đầu tổ chức đa phương lớn nhất thế giới.
Sinh năm 1978, bà Nusseibeh từng giữ chức Đại sứ UAE tại LHQ từ năm 2013 đến 2024. Bà có nguồn gốc Palestine, gia đình có quan hệ lâu đời với Jerusalem và từng theo học chương trình thạc sĩ về nghiên cứu Israel và cộng đồng Do Thái hải ngoại. Bà cũng là cháu gái của học giả Palestine nổi tiếng Sari Nusseibeh.
Trong sự nghiệp ngoại giao, bà Nusseibeh được biết đến với các hoạt động thúc đẩy viện trợ nhân đạo cho người Palestine tại Dải Gaza, ủng hộ Thỏa thuận Abraham bình thường hóa quan hệ giữa UAE và Israel năm 2020, cũng như đề cao vai trò của phụ nữ trên trường quốc tế.
Ứng viên UAE đã nhận được sự ủng hộ nhất trí của cả sáu quốc gia thành viên Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC), trong đó có A-rập Xê-út và Qatar. Việc bà tham gia tranh cử cũng thu hút sự chú ý bởi trong 80 năm tồn tại, LHQ chưa từng có một nữ Tổng Thư ký.
Trong tuyên bố công bố quyết định ứng cử, bà Nusseibeh cam kết thúc đẩy những nỗ lực hòa bình khẩn trương hơn và khôi phục lòng tin đối với LHQ.
"Tôi sẽ mang đến tinh thần khẩn trương hơn cho công cuộc kiến tạo hòa bình. Tôi có niềm tin sâu sắc vào tổ chức này, bởi xuất thân từ một khu vực mà người dân hiểu rõ ngoại giao và hành động tập thể có thể đạt được những gì, cũng như phải gánh chịu hậu quả ra sao khi những nỗ lực đó thất bại" - bà Nusseibeh nhấn mạnh.
Bà chủ trương tăng cường hoạt động ngoại giao kín nhằm ngăn chặn các tranh chấp leo thang, đồng thời thúc đẩy hợp tác quốc tế về trí tuệ nhân tạo (AI), trong đó có cơ chế tự nguyện báo cáo các sự cố liên quan đến công nghệ này trước khi những bất đồng giữa các quốc gia trở nên sâu sắc.
Trong vấn đề Trung Đông, bà Nusseibeh từng tích cực vận động đưa viện trợ nhân đạo tới khoảng 2 triệu người Palestine tại Gaza. Năm 2023, khi UAE đảm nhiệm cương vị Chủ tịch luân phiên Hội đồng Bảo an LHQ, bà đã tổ chức một phiên họp đặc biệt về Palestine, vài tháng trước khi xung đột tại Gaza bùng phát. Đến năm 2025, bà công khai cảnh báo việc Israel sáp nhập khu Bờ Tây bị chiếm đóng sẽ vượt qua "lằn ranh đỏ" của UAE.
Cựu đặc phái viên Nhà Trắng Brett McGurk đánh giá cao vai trò của bà Nusseibeh trong hoạt động viện trợ Gaza. Trên mạng xã hội X, ông cho rằng khả năng kết nối và làm việc với nhiều đối tác của nhà ngoại giao UAE là một yếu tố quan trọng giúp nước này trở thành nhà cung cấp viện trợ nhân đạo lớn nhất cho Gaza trên toàn cầu, theo số liệu của LHQ.
Tuy nhiên, vấn đề Sudan được dự báo sẽ trở thành một trong những thách thức lớn đối với chiến dịch tranh cử của bà Nusseibeh. Trong nhiều năm, các tổ chức nhân quyền và những bên theo dõi xung đột đã công bố bằng chứng cáo buộc UAE hỗ trợ Lực lượng Hỗ trợ Nhanh (RSF), nhóm bán quân sự giao tranh với quân đội Sudan kể từ khi nội chiến bùng phát vào tháng 4/2023. RSF bị cáo buộc thực hiện nhiều hành vi tàn bạo, trong đó có cuộc tấn công vào thành phố el-Fasher tháng 10/2025. Theo LHQ, ít nhất 6.000 người đã thiệt mạng trong vụ việc này. Bà Nusseibeh từng là quan chức phụ trách vấn đề Sudan của UAE.
Những tranh cãi này diễn ra trong bối cảnh LHQ chuẩn bị bước vào giai đoạn chuyển giao lãnh đạo đầy thách thức. Người kế nhiệm ông Guterres từ tháng 1/2027 sẽ phải điều hành một tổ chức đang chịu sức ép từ những chỉ trích gay gắt và việc chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump cắt giảm mạnh nguồn tài trợ.
Vai trò của LHQ cũng đang bị đặt dấu hỏi khi các cường quốc thúc đẩy những cơ chế ảnh hưởng thay thế, trong lúc xung đột vũ trang, nạn đói và các dịch bệnh như Ebola tiếp tục đặt ra những thách thức nhân đạo trên toàn cầu. Trong bối cảnh đó, năng lực ngoại giao, khả năng khôi phục lòng tin và những tranh cãi xung quanh các ứng viên sẽ là các vấn đề đáng chú ý trong tiến trình lựa chọn Tổng Thư ký mới.
