Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) đang đẩy nhanh chương trình Artemis với mục tiêu đưa các phi hành gia trở lại bề mặt Mặt Trăng vào năm 2028, đồng thời xây dựng căn cứ lâu dài tại đây. NASA cho biết sẽ áp dụng cách tiếp cận khẩn trương từng được sử dụng trong chương trình Apollo để rút ngắn tiến độ và tăng tốc chuẩn bị cho các sứ mệnh tiếp theo.
Phát biểu tại cuộc họp báo ở Trung tâm Vũ trụ Kennedy ngày 23/10, Giám đốc NASA Jared Isaacman xác nhận sứ mệnh Artemis III vẫn dự kiến được phóng vào mùa hè năm 2027. Chuyến bay kéo dài hai tuần với bốn phi hành gia sẽ chỉ hoạt động trên quỹ đạo Trái Đất, tập trung thử nghiệm kết nối giữa tàu Orion và các tàu đổ bộ Mặt Trăng do hai công ty SpaceX của tỷ phú Elon Musk và Blue Origin của tỷ phú Jeff Bezos phát triển.
Trong khi đó, Artemis IV, sứ mệnh đưa con người đặt chân trở lại Mặt Trăng lần đầu tiên kể từ chương trình Apollo, vẫn được lên kế hoạch thực hiện vào năm 2028. Thông tin được công bố sáu tháng sau khi Artemis II hoàn thành chuyến bay vòng quanh Mặt Trăng với bốn phi hành gia, đánh dấu chuyến du hành có người lái đầu tiên tới khu vực Mặt Trăng sau hơn nửa thế kỷ.
Theo NASA, cơ quan này sẽ tiếp tục xem xét các phương án của SpaceX và Blue Origin trước khi quyết định lựa chọn tàu đổ bộ cho Artemis IV. Việc duy trì cả hai phương án nhằm bảo đảm khả năng triển khai sứ mệnh theo tiến độ.
Ông Isaacman cho rằng cuộc chạy đua không gian mới giữa Mỹ và Trung Quốc nhằm đưa con người lên Mặt Trăng đang trở nên gay gắt hơn do những chậm trễ trong các năm trước. Trong thời kỳ Apollo, đối thủ cạnh tranh của Mỹ là Liên Xô, còn hiện nay Trung Quốc đang nổi lên là đối thủ trong các kế hoạch thám hiểm Mặt Trăng.
Để tăng tốc, NASA đang cắt giảm các cuộc họp kéo dài và những thủ tục hành chính gây chậm trễ, đồng thời tăng cường nhân lực. Các đối tác tư nhân như SpaceX và Blue Origin cũng đang đẩy nhanh hoạt động phát triển công nghệ để đáp ứng thời hạn của chương trình Artemis.
Giám đốc NASA nhấn mạnh cơ quan này có thể vận dụng kinh nghiệm từ chương trình Apollo giai đoạn 1968-1972, khi 24 phi hành gia Mỹ bay tới Mặt Trăng, trong đó 12 người đặt chân lên bề mặt thiên thể này. "Đây không phải phép màu công nghệ hay một triết lý quản lý mới. Đó là kinh nghiệm từ chính lịch sử của chúng ta, là cách làm mà NASA hiểu rất rõ, từng giúp chúng ta đi từ chuyến hạ cánh trở về của Apollo 7 đến Apollo 11 chỉ trong chín tháng" - ông Isaacman nói.
Theo kế hoạch, sứ mệnh Artemis III sẽ cần ba vụ phóng liên tiếp trong thời gian ngắn từ Cape Canaveral, bang Florida. Ba phi hành gia NASA và một phi hành gia Italy sẽ bay lên quỹ đạo bằng tàu Orion để thực hiện các thử nghiệm kết nối. Tàu Orion trước tiên sẽ kết nối với tàu đổ bộ của Blue Origin ở độ cao khoảng 435 km so với Trái Đất, sau đó tiếp tục thử nghiệm với tàu Starship của SpaceX trên quỹ đạo thấp hơn một chút. Hai tàu đổ bộ dự kiến được phóng vào mùa hè năm 2027 để phục vụ các hoạt động thử nghiệm này.
Ông Amit Kshatriya, Phó Giám đốc NASA, đánh giá đây sẽ là một trong những hoạt động kỹ thuật đáng chú ý của chương trình Artemis, với nhiều phương tiện không gian tham gia thử nghiệm trong cùng một sứ mệnh.
Song song với kế hoạch đưa phi hành gia trở lại Mặt Trăng, NASA đang chuẩn bị triển khai các thiết bị phục vụ xây dựng căn cứ gần cực nam Mặt Trăng, khu vực khác biệt với những địa điểm đổ bộ gần xích đạo trong chương trình Apollo.
Theo kế hoạch, chuyến phóng đầu tiên phục vụ việc xây dựng căn cứ có thể diễn ra trước cuối năm nay. Một công ty tại Pittsburgh, từng thất bại trong sứ mệnh đổ bộ Mặt Trăng đầu tiên năm 2024, sẽ thực hiện nỗ lực thứ hai, lần này hướng tới vùng cực nam với một xe tự hành và các thiết bị thí nghiệm. Sau đó, NASA dự kiến tiếp tục đưa thêm các tàu đổ bộ, xe tự hành và thiết bị bay trên quỹ đạo Mặt Trăng. Mục tiêu là bố trí sẵn các phương tiện cần thiết, trong đó có xe di chuyển trên bề mặt, trước khi những phi hành gia đầu tiên của Artemis đặt chân xuống khu vực này.
Để rút ngắn thời gian chuẩn bị và giảm rủi ro, các phi hành gia thực hiện chuyến đổ bộ đầu tiên sẽ sử dụng bộ đồ không gian nhẹ hơn, có thiết kế đơn giản hơn so với loại đang được Axiom Space phát triển cho những chuyến thám hiểm kéo dài sau này. Axiom dự kiến thử nghiệm mẫu đồ không gian mới, được gọi là "sortie suit", trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) vào năm 2027.
Phi hành gia NASA Frank Rubio, thành viên phi hành đoàn Artemis III, nhận định việc thiết lập sự hiện diện lâu dài trên Mặt Trăng phức tạp hơn nhiều so với các chuyến bay thám hiểm rồi trở về Trái Đất trong thời kỳ Apollo. "Đây là một mục tiêu vô cùng tham vọng" - ông Rubio chia sẻ. Tuy nhiên, phi hành gia này bày tỏ tin tưởng vào khả năng thực hiện của Mỹ.
