Từ nguyên liệu bản địa đến sản phẩm OCOP có giá trị cao

Chương trình mỗi xã, phường một sản phẩm (OCOP) của Quảng Ninh tính đến nay đã trải qua 13 năm triển khai. Từ những nông đặc sản địa phương, nhiều sản phẩm đã được nâng tầm, phát triển thành hàng hóa có thương hiệu, mang lại giá trị cao, trong đó nhóm sản phẩm OCOP gắn với vùng nguyên liệu đã ngày càng khẳng định được hướng đi đường dài và sự phát triển bền vững.

Theo đánh giá của Sở NN&MT, nhóm những sản phẩm OCOP hiện nay của Quảng Ninh đã định hình gắn với vùng nguyên liệu bền vững có thể kể đến miến dong Bình Liêu, chè Đường Hoa, trà hoa vàng, ngọc trai Hạ Long, chả mực Hạ Long, na An Sinh, hàu sữa Vân Đồn, lúa chất lượng cao Đông Triều…

Miến dong Bình Liêu nằm trong 16 sản phẩm OCOP 5 sao quốc gia của Quảng Ninh. Quá trình phát triển của sản phẩm này ghi nhận dấu ấn từ sợi miến dong được người Bình Liêu phơi cắt thủ công trong các gian bếp nhỏ trước đây đến những sản phẩm được sản xuất quy mô lớn trong những nhà xưởng với thiết bị máy móc hiện đại hiện nay. Để có thành công như vậy, điều kiện quan trọng cũng là tiên quyết của miến dong Bình Liêu là có vùng nguyên liệu dong riềng rộng lớn và bền vững.

Đến Bình Liêu những ngày đầu tháng 11 này đúng vào đầu vụ thu hoạch dong riềng. Ông Lý Thành Luân, Phó Chủ tịch UBND xã Bình Liêu, cho biết: Loại cây trồng này có mặt ở Bình Liêu từ hàng chục năm về trước, là loại cây trồng chính, phù hợp với chất đất và tập quán canh tác của người dân nơi đây nên nhiều thời điểm, diện tích cây dong riềng phủ kín từ chân đồi đến bờ ruộng. Hiện nay các vùng trồng dong riềng tập trung ở cả 3 xã Bình Liêu, Lục Hồn, Hoành Mô và một số xã lân cận, với tổng diện tích ước khoảng 200ha, sản lượng củ mỗi năm đạt gần 10.000 tấn, đủ cung cấp nguyên liệu cho các xưởng miến dong Bình Liêu. Quan trọng là đặc tính của giống dong riềng Bình Liêu với tỷ lệ bột cao, có vị ngọt thanh, là ưu điểm khiến những sợi miến dong Bình Liêu dai, mượt và ngọt mát, qua đó nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm OCOP miến dong Bình Liêu trên thị trường.

Giống như miến dong Bình Liêu, các sản phẩm OCOP chè Đường Hoa hiện nay đều được chế biến từ những búp chè trồng trên đồng đất Hải Hà trước đây, nay là các xã Đường Hoa, Quảng Đức. Theo khảo sát của các địa phương, hiện tổng diện tích chè Đường Hoa khoảng 250ha, sản lượng búp tươi là khoảng 5.000 tấn/năm. Là vùng chè đồi luôn đón những làn gió thổi vào từ cửa biển, cây chè Đường Hoa, Quảng Đức mang hương vị riêng biệt, lá săn, búp nhỏ, vị chát cao và đậm hậu vị. Đặc tính địa phương này của cây chè Đường Hoa giúp cho sản phẩm chè Đường Hoa sau khi được sao sấy, chế biến luôn được nhiều người dùng lựa chọn trong rất nhiều những thương hiệu chè trên thị trường. Đặc biệt, gần đây, Công ty TNHH đầu tư xây dựng và thương mại Việt Tú, một doanh nghiệp phát triển từ hộ trồng chè Đường Hoa đã sử dụng chính nguyên liệu chè Đường Hoa để tạo ra những sản phẩm trà cao cấp, trong đó 6 sản phẩm vừa được Trung ương công nhận sản phẩm OCOP 5 sao vào dịp đầu năm nay.

Trong bối cảnh mới, vùng chè Đường Hoa đang được chính quyền địa phương khuyến khích canh tác theo hướng áp dụng quy chuẩn nông nghiệp tốt VietGAP, hữu cơ và nhân rộng diện tích chè giống mới, thay thế các giống cũ đã có nguy cơ bị thoái hóa. Vùng chè Đường Hoa cũng đồng thời gắn sản xuất với chế biến sâu, tạo ra những sản phẩm trà cao cấp cũng như kết hợp mô hình sản xuất nông nghiệp với du lịch trải nghiệm đồng quê.

Bà Hà Ngọc Quỳnh, người gần như cả đời gắn bó với cây chè Đường Hoa, cho biết: "Sản phẩm OCOP chè Đường Hoa hôm nay được người tiêu dùng biết đến, được thị trường chấp nhận, trở thành sản phẩm uy tín, chất lượng, đầu tiên là phải nhờ vào vùng nguyên liệu, sau đó là giá trị lao động sáng tạo trong các khâu chế biến, bao gói để đưa ra thị trường sản phẩm chè hoàn thiện, giàu sức cạnh tranh. Chè Đường Hoa còn đang được nâng cao giá trị, tạo ra giá trị mới với những mô hình canh tác mới, canh tác kết hợp du lịch".

Có thể thấy sản phẩm OCOP Quảng Ninh hiện nay phát triển bền vững đều gắn với vùng nguyên liệu bền vững. Xác định rất rõ điều này, Quảng Ninh đã và đang từng bước xây dựng các vùng sản xuất tập trung, khuyến khích, đầu tư cho các sản phẩm OCOP có vùng nguyên liệu ổn định, đưa những sản phẩm này nằm trong nhóm sản phẩm nông nghiệp chủ lực của thành phố.

Thực tế sau hơn mười năm triển khai, chiến lược phát triển sản phẩm OCOP của Quảng Ninh đã không còn nằm ở con số sản phẩm, sản lượng sản xuất, mà quan trọng là giá trị mang lại, là doanh thu, lợi nhuận, sự tác động của sản phẩm OCOP đến sự phát triển của nền kinh tế. Chính bởi vậy Quảng Ninh đang quyết tâm nâng cao chất lượng, tạo khác biệt và mở rộng thị trường sản phẩm OCOP, mà một trong những nền tảng quan trọng để Quảng Ninh đạt được mục tiêu trên chính là việc tạo nên những vùng nguyên liệu bền vững dành cho sản phẩm OCOP, ưu tiên phát triển những sản phẩm OCOP gắn với vùng nguyên liệu.