Nhu cầu sử dụng điện trên địa bàn Quảng Ninh tiếp tục gia tăng cùng với quá trình phát triển kinh tế - xã hội, đô thị hóa và mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh. Trong bối cảnh đó, việc phát triển các nguồn năng lượng tái tạo tại chỗ, đặc biệt là điện mặt trời mái nhà phục vụ nhu cầu sử dụng của hộ gia đình đang được coi là giải pháp góp phần đa dạng hóa nguồn cung và sử dụng năng lượng hiệu quả.
Quảng Ninh có tiềm năng phát triển điện mặt trời mái nhà với số giờ nắng trung bình khoảng 1.500-1.700 giờ/năm. Việc tận dụng diện tích mái nhà để lắp đặt tấm quang điện không chỉ giúp các hộ gia đình chủ động một phần nguồn điện phục vụ sinh hoạt, mà còn góp phần giảm áp lực lên hệ thống điện, tiết kiệm chi phí năng lượng và thúc đẩy sử dụng năng lượng sạch.
Tuy nhiên, chi phí đầu tư ban đầu cho hệ thống điện mặt trời mái nhà và thiết bị lưu trữ vẫn là một trong những yếu tố khiến nhiều hộ dân cân nhắc trước khi quyết định đầu tư. Theo tính toán sơ bộ, chi phí lắp đặt cho một hệ thống điện mặt trời mái nhà có pin lưu trữ hiện nay dao động mức từ 12-15 triệu đồng/kWp; để đáp ứng nhu cầu tự dùng 6-8kWp, kinh phí đầu tư của các hộ dân lên tới trăm triệu đồng. Điều này khiến cho nhiều gia đình chưa thật sự “mặn mà” với việc đầu tư lắp đặt điện mặt trời áp mái.
Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn và chỉ đạo của Chính phủ, Sở Công Thương đang tích cực xây dựng quy định chính sách hỗ trợ hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ và hệ thống lưu trữ điện giai đoạn 2026-2030. Đến hết ngày 18/10/2026, Sở Công Thương đã nhận được ý kiến tham gia của 33 sở, ban, ngành và UBND các địa phương, tiến hành tổng hợp, tiếp thu, giải trình để hoàn thiện hồ sơ xây dựng nghị quyết. Đây là bước quan trọng nhằm bảo đảm chính sách khi được ban hành phù hợp với quy định của pháp luật, điều kiện thực tế và khả năng cân đối nguồn lực của địa phương.
Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là cơ chế hỗ trợ trực tiếp một phần chi phí đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà và hệ thống lưu trữ điện cho hộ gia đình. Cụ thể, dự thảo đề xuất mức hỗ trợ tối đa không quá 15 triệu đồng đối với mỗi hệ thống điện mặt trời hộ gia đình sau khi hoàn thành lắp đặt, đưa vào sử dụng và vận hành phát điện theo quy định của pháp luật.
Trong đó, đối với hệ thống điện mặt trời mái nhà, mức hỗ trợ dự kiến là 1,5 triệu đồng cho mỗi kWp công suất tấm quang điện, nhưng không vượt quá 7,5 triệu đồng. Đối với hệ thống lưu trữ điện, mức hỗ trợ dự kiến là 1,5 triệu đồng cho mỗi kWh dung lượng lưu trữ, cũng không vượt quá 7,5 triệu đồng.
Bên cạnh hỗ trợ trực tiếp, dự thảo còn đề xuất chính sách cho vay vốn thông qua Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội thành phố. Theo đó, mức vay tối đa dự kiến bằng 80% tổng chi phí cơ sở vật chất và lắp đặt hệ thống sau khi trừ khoản hỗ trợ, nhưng không quá 100 triệu đồng. Thời hạn vay tối đa 60 tháng; lãi suất bằng lãi suất cho vay hộ nghèo do Thủ tướng Chính phủ quy định theo từng thời kỳ, lãi suất quá hạn bằng 130% lãi suất cho vay.
Việc kết hợp giữa hỗ trợ một phần chi phí đầu tư và cho vay ưu đãi được kỳ vọng giúp giảm áp lực tài chính ban đầu, tạo điều kiện để nhiều hộ dân có khả năng tiếp cận và lựa chọn phương án lắp đặt phù hợp với nhu cầu sử dụng điện.
Dự thảo cũng xác định các nguyên tắc hỗ trợ theo hướng công khai, minh bạch, đúng đối tượng, đúng mục đích, bảo đảm công bằng và hạn chế tình trạng lợi dụng chính sách. Mỗi hộ gia đình dự kiến chỉ được hỗ trợ tài chính một lần đối với một hệ thống điện mặt trời mái nhà trên một thửa đất.
Ngoài hỗ trợ tài chính, các hộ gia đình còn được hướng dẫn về kỹ thuật trong quá trình đầu tư, lắp đặt, vận hành và khai thác hệ thống. Đơn vị điện lực quản lý lưới điện khu vực có trách nhiệm hướng dẫn lắp đặt, đấu nối nhằm bảo đảm an toàn điện; chính quyền cấp xã hướng dẫn thực hiện các quy định liên quan đến an toàn chịu lực công trình và PCCC.
Ông Trần Việt Dũng, Phó Giám đốc Sở Công Thương, cho biết: "Theo kế hoạch, giai đoạn 2026-2030 thành phố phấn đấu có khoảng 74.000 hộ gia đình lắp đặt, sử dụng điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ. Do đó, việc xây dựng chính sách hỗ trợ được xem là một trong những giải pháp nhằm tăng sức hấp dẫn của phương án đầu tư, đồng thời tạo cơ sở để huy động sự tham gia của người dân vào quá trình chuyển dịch năng lượng. Khi được HĐND thành phố xem xét, thông qua và triển khai theo quy định, chính sách hỗ trợ điện mặt trời mái nhà sẽ tạo thêm cơ sở để người dân chủ động lựa chọn giải pháp năng lượng phù hợp, từng bước hình thành thói quen sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả. Về lâu dài, góp phần giảm áp lực phụ tải, đa dạng hóa nguồn cung và hỗ trợ thực hiện các mục tiêu về bảo đảm an ninh năng lượng, giảm phát thải và tăng trưởng xanh".
