Sân vận động Panathenaic tại Athens, công trình được xây hoàn toàn bằng đá cẩm thạch trắng và từng đăng cai Olympic hiện đại đầu tiên năm 1896, đang trải qua đợt làm sạch có hệ thống đầu tiên sau hơn một thế kỷ. Việc tu bổ nhằm khôi phục diện mạo công trình trước các nghi thức Olympic sắp tới, đồng thời vẫn bảo tồn dấu ấn lịch sử của di tích.
Sân vận động Panathenaic hình chữ U ở thủ đô Athens của Hy Lạp từng đón các vận động viên marathon, những ngôi sao nhạc rock và các vận động viên tham dự kỳ Olympic hiện đại đầu tiên. Giờ đây, công trình nổi tiếng này đang trải qua một cuộc “đại vệ sinh” quy mô lớn.
Được xây dựng lại để phục vụ Olympic Athens năm 1896, Panathenaic cũng là địa điểm tổ chức nghi thức trao ngọn lửa Olympic trước khi ngọn đuốc được chuyển tới nước chủ nhà, trong đó có Olympic Los Angeles 2028.
Điểm đặc biệt của sân vận động là toàn bộ công trình được xây bằng loại đá cẩm thạch trắng lấp lánh tương tự vật liệu được sử dụng tại quần thể Acropolis. Chính vì vậy, quá trình làm sạch phải được thực hiện hết sức thận trọng.
Làm sạch nhưng không xoá dấu vết thời gian
Các công nhân mặc trang phục màu trắng di chuyển trên 47 tầng khán đài dốc, sử dụng vòi phun mảnh với nước sạch được điều chỉnh ở áp suất thấp và được kiểm soát một cách chặt chẽ. Nước thải sau khi rửa được máy hút thu gom ngay trong quá trình vệ sinh.
Theo ông Dimitris Selemis, chuyên gia bảo tồn cao cấp tại công trình, mục tiêu không phải biến toàn bộ sân vận động trở lại màu trắng sáng như mới.
“Mục tiêu của việc làm sạch không phải là khiến mọi thứ đều trắng. Chúng tôi muốn loại bỏ bụi bẩn và những lớp vật chất hữu cơ đầu tiên tích tụ trên bề mặt” - ông Selemis cho biết.
Theo ông, quá trình này cũng giúp các chuyên gia hiểu rõ hơn tình trạng thực tế của công trình. Những khu vực ít nhận ánh nắng trực tiếp thường có nhiều cỏ dại và chất bẩn tích tụ hơn.
Ngoài bụi bẩn và rêu mốc, các đội thi công còn phải xử lý những vết kẹo cao su đã chuyển thành màu đen theo thời gian. Hơi nước được sử dụng để bóc tách những mảng bám này khỏi bề mặt đá.
Giới chức sân vận động cho biết kẹo cao su, giày cao gót và các vết nước ngọt là những nguyên nhân phổ biến nhất gây ố đá cẩm thạch.
Khi những lớp bụi bẩn dần được loại bỏ, vẻ sáng bóng nguyên bản của công trình cũng hiện rõ hơn. Chính vẻ đẹp này đã mang lại cho sân vận động biệt danh quen thuộc trong tiếng Hy Lạp là “Kallimarmaro”, nghĩa là “đá cẩm thạch tuyệt đẹp”.
“Chúng tôi gọi nơi đây là Kallimarmaro vì công trình được làm từ loại đá cẩm thạch tốt nhất từng được khai thác. Chúng tôi rất tự hào về điều đó” - Chủ tịch Ủy ban Olympic Hy Lạp Isidoros Kouvelos nói.
“Công trình cần được làm sạch những gì đã tích tụ trong suốt nhiều năm. Bằng cách đó, sân vận động Panathenaic sẽ phô bày trọn vẹn vẻ rực rỡ và một lần nữa trở thành một trong những biểu tượng hàng đầu của Phong trào Olympic” - ông nhấn mạnh.
Di tích gắn với lịch sử Olympic
Sân vận động Panathenaic được xây trong một khe núi tự nhiên, trên địa điểm từng tổ chức các cuộc thi thể thao thời Hy Lạp cổ đại và sau đó là những màn trình diễn dưới thời La Mã. Công trình về sau bị bỏ hoang trong nhiều thế kỷ trước khi được phục dựng vào cuối thế kỷ XIX.
Kể từ khi hồi sinh năm 1896, Panathenaic đã trở thành địa điểm tổ chức nhiều sự kiện, từ trình diễn thời trang, hòa nhạc rock, thi đấu quyền Anh đến các lễ kỷ niệm quốc gia. Trong những năm 1960, sân vận động cũng từng được sử dụng cho các nghi lễ quy mô lớn dưới thời chính quyền quân sự Hy Lạp.
Ngày nay, đây là một trong những điểm tham quan nổi tiếng của Athens.
Song song với việc làm sạch đá cẩm thạch, sân vận động cũng được lắp đặt đường chạy mới, nâng cấp hệ thống chiếu sáng và cải tạo các cơ sở hỗ trợ. Dự án do một công ty vận tải biển tư nhân tài trợ, dưới sự giám sát của Ủy ban Olympic Hy Lạp và sự hướng dẫn chuyên môn của Bộ Văn hóa Hy Lạp.
Công việc dự kiến kéo dài hết năm 2026. Hiện các đội thi công tập trung vào phần cong ở cuối sân vận động, để kịp hoàn thành trước lễ trao ngọn lửa Olympic vào ngày 10/9.
Ngọn lửa lần này sẽ dành cho Olympic Trẻ Dakar, dự kiến diễn ra từ ngày 31/10 đến 13/11 tại Senegal. Đây sẽ là sự kiện Olympic đầu tiên trong lịch sử được tổ chức tại châu Phi.
Theo Chủ tịch Ủy ban Olympic Hy Lạp Isidoros Kouvelos, Chủ tịch Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC) Kirsty Coventry, cựu vận động viên bơi lội người Zimbabwe từng giành huy chương vàng Olympic, dự kiến tham dự lễ trao ngọn lửa tại Panathenaic ngày 10/9.
