Chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy đổi mới phương thức quản lý, nâng cao hiệu quả sản xuất và gia tăng giá trị nông nghiệp Quảng Ninh. Với việc đẩy mạnh ứng dụng KHCN và xây dựng nền tảng dữ liệu số, ngành nông nghiệp đang từng bước tạo tiền đề phát triển theo hướng hiện đại, thông minh và bền vững.
Đưa công nghệ số đến gần hơn với sản xuất
Tại thôn Bình Quyền, xã Bình Liêu, việc đầu tư công nghệ đã tạo bước chuyển trong hoạt động sản xuất miến dong tại cơ sở của ông Nguyễn Xuân Tùng. Với hệ thống tráng, sấy liên hoàn, cơ sở duy trì sản xuất quanh năm, sản lượng đạt trên 150 tấn miến/năm. Việc hiện đại hóa dây chuyền cũng góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Năm 2025, sản phẩm miến dong Bình Liêu của cơ sở được công nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia và đầu năm 2026 chính thức xuất khẩu chính ngạch sang Nhật Bản.
Ông Nguyễn Xuân Tùng chia sẻ: Trước đây sản xuất miến phụ thuộc nhiều vào thời tiết, nhất là công đoạn phơi, sấy. Từ khi đầu tư dây chuyền liên hoàn, chúng tôi chủ động hơn về tiến độ, chất lượng sản phẩm cũng ổn định hơn. Đây là điều kiện quan trọng để cơ sở mở rộng sản xuất và đáp ứng các đơn hàng lớn.
Còn với bà Phạm Thị Nguyệt Dung, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất thương mại thực phẩm Tân An (phường Hà An), ứng dụng công nghệ cũng là cách giúp khẳng định thương hiệu của đơn vị trong phát triển sản xuất. Hiện trang trại Tân An đã được đầu tư hệ thống chuồng lạnh, thiết bị cấp thức ăn, nước uống tự động, vận hành theo quy trình khép kín, gắn với kiểm soát an toàn sinh học. Việc ứng dụng tự động hóa giúp giảm sức lao động, nâng cao năng suất và chủ động hơn trong tổ chức chăn nuôi.
“Trên cơ sở những thành công trong phát triển trang trại, đơn vị tiếp tục đầu tư hệ thống trang thiết bị, máy móc công nghệ hiện đại để sản xuất thực phẩm, đáp ứng các yêu cầu khắt khe của các đối tác như khách sạn, nhà hàng, bếp ăn công nghiệp” - bà Phạm Thị Nguyệt Dung cho biết.
Cùng với hiện đại hóa máy móc, thiết bị, ứng dụng công nghệ số trong quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc và kết nối thị trường cũng đang từng bước được mở rộng. Giai đoạn 2021-2025, Quảng Ninh đã hỗ trợ gần 49.000 hộ sản xuất nông nghiệp cập nhật thông tin trên sàn thương mại điện tử postmart.vn; 418 doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất tham gia giao dịch trực tuyến; số hóa thông tin của 456 sản phẩm OCOP và triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc cho 142 doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất, chế biến nông sản. Các cấp hội nông dân tổ chức gần 80 lớp tập huấn về ứng dụng KHCN, chuyển đổi số cho khoảng 5.000 lượt hội viên, giúp nông dân từng bước tiếp cận các phương thức sản xuất, kinh doanh mới.
Không chỉ dừng ở việc đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử, nhiều hội viên, hợp tác xã đã chủ động sử dụng facebook, zalo, tiktok để quảng bá, kết nối khách hàng và tiêu thụ nông sản. Cùng với đó, việc ứng dụng mã QR truy xuất nguồn gốc, tem điện tử, nhật ký sản xuất điện tử và các công cụ quản lý số đang được các cấp hội hướng dẫn, hỗ trợ triển khai, từng bước thay đổi cách thức quản lý, quảng bá và tiêu thụ nông sản.
Hướng đến quản lý nông nghiệp thông minh
Cùng với những chuyển biến trong sản xuất, kinh doanh của người nông dân, chuyển đổi số trong lĩnh vực nông nghiệp, Quảng Ninh đang được triển khai theo hướng lấy dữ liệu làm nền tảng, công nghệ làm công cụ nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành. Trọng tâm là xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu đồng bộ, tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), internet vạn vật (IoT) trong giám sát, dự báo, từng bước hình thành phương thức quản lý nông nghiệp hiện đại, chủ động và chính xác hơn.
Sở NN&MT đã ban hành các kế hoạch triển khai chuyển đổi số toàn diện năm 2026, tập trung phát triển hạ tầng số, hoàn thiện các hệ thống thông tin chuyên ngành và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong hoạt động chuyên môn. Đến tháng 10, Sở NN&MT được giao 126 nhiệm vụ về KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; trong đó đã hoàn thành 52 nhiệm vụ (đạt 41,3%), 74 nhiệm vụ đang triển khai, không có nhiệm vụ chưa thực hiện, hoặc quá hạn.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng, hoàn thiện 9 cơ sở dữ liệu thành phần thuộc các lĩnh vực trồng trọt và bảo vệ thực vật, chăn nuôi và thú y, lâm nghiệp và kiểm lâm, thủy sản và kiểm ngư… Các cơ sở dữ liệu được triển khai theo hướng số hóa tại nguồn, chuẩn hóa, cập nhật thường xuyên, từng bước kết nối với hệ thống dữ liệu quốc gia. Khi được hoàn thiện và khai thác đồng bộ, đây sẽ là nguồn thông tin quan trọng phục vụ theo dõi tình hình sản xuất, quản lý dịch bệnh, chất lượng nông sản và hoạch định chính sách phát triển nông nghiệp.
Cùng với đầu tư hạ tầng và phát triển dữ liệu số, ngành nông nghiệp cũng chú trọng nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ của đội ngũ cán bộ, công chức. Trong năm 2026, Sở NN&MT đã phối hợp với VNPT tổ chức tập huấn kỹ năng sử dụng AI cho 370 cán bộ, công chức, viên chức; đồng thời cử cán bộ tham gia các khóa đào tạo chuyên sâu về AI và quản lý nhiệm vụ chuyển đổi số. Đây là bước chuẩn bị cần thiết để nâng cao khả năng khai thác dữ liệu, ứng dụng công nghệ trong công tác chuyên môn.
Tuy nhiên, theo đánh giá của Sở NN&MT, mức độ cập nhật, chuẩn hóa và liên thông dữ liệu giữa các hệ thống chuyên ngành hiện chưa đồng đều; một số cơ sở dữ liệu còn thiếu thông tin hoặc tiến độ cập nhật thấp. Do đó, thời gian tới, ngành tiếp tục tập trung hoàn thiện các cơ sở dữ liệu thành phần, đẩy nhanh số hóa, chuẩn hóa và kết nối dữ liệu với các nền tảng dùng chung, bảo đảm thông tin được quản lý thống nhất, khai thác hiệu quả.
