Chính phủ Đan Mạch ngày 19/9 bày tỏ lạc quan thận trọng trước thông báo của Tổng thống Donald Trump về thỏa thuận liên quan Greenland, theo đó Mỹ sẽ tăng cường hiện diện quân sự tại đây nhưng hòn đảo vẫn nằm dưới quyền kiểm soát của Đan Mạch. Thỏa thuận được công bố sau nhiều tháng Tổng thống Mỹ đe dọa sử dụng vũ lực để giành quyền kiểm soát vùng lãnh thổ bán tự trị của một đồng minh NATO.
Các nhà lãnh đạo Greenland cũng có quan điểm tương tự và cho rằng thỏa thuận, hiện chưa được công bố, là kết quả đã được chờ đợi từ lâu.
Các quan chức Mỹ, Greenland và Đan Mạch đã âm thầm đàm phán trong nhiều tháng nhằm tìm giải pháp giải quyết một số lo ngại của ông Trump về an ninh tại vùng lãnh thổ có khoảng 56.000 dân này. Việc công bố thỏa thuận cũng cho phép ông Trump coi đây là một thành tựu trong chính sách đối ngoại trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ.
Hôm 18/9, ông Trump cho biết thỏa thuận sẽ trao cho Mỹ “quyền kiểm soát vĩnh viễn đối với an ninh và mọi nhu cầu khác tại Greenland, qua đó giải quyết hoàn toàn tất cả những mối quan ngại của Mỹ”.
Đan Mạch và Mỹ vốn đã có một thỏa thuận an ninh lâu dài cho phép Mỹ triển khai lực lượng tại Greenland, song chưa rõ thỏa thuận mới sẽ khác biệt như thế nào so với thỏa thuận hiện có.
Thỏa thuận dự kiến được ký tại Liên Hợp Quốc
Sau tuyên bố của ông Trump, Văn phòng Thủ tướng Mette Frederiksen cho biết thỏa thuận sẽ được ký vào tuần tới trong khuôn khổ Đại hội đồng Liên hợp quốc. Thỏa thuận vẫn cần được cơ quan lập pháp của Đan Mạch và Greenland thông qua trước khi có thể được thực thi.
“Hy vọng một giai đoạn bất định sẽ được thay thế bằng một thỏa thuận mang tính ràng buộc, giúp tăng cường an ninh tại Bắc Cực và Bắc Đại Tây Dương, qua đó củng cố an ninh chung của chúng ta trong NATO và châu Âu”, Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Løkke Rasmussen cho biết.
Thủ hiến Greenland Jens-Frederik Nielsen cho rằng thỏa thuận sẽ mang lại lợi ích “không chỉ cho an ninh chung của chúng ta mà còn cho sự phát triển liên tục của đất nước”.
Ông Trump cho biết với thỏa thuận này, Mỹ sẽ "ngay lập tức” bắt đầu quá trình mở rộng sự hiện diện quân sự tại vùng lãnh thổ giàu khoáng sản thuộc Đan Mạch. Mỹ từng duy trì nhiều căn cứ và cơ sở quân sự tại Greenland trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, trước khi thu hẹp sự hiện diện. Hiện Mỹ vẫn vận hành Căn cứ Không gian Pituffik ở phía Tây Bắc Greenland, được xây dựng sau khi Mỹ và Đan Mạch ký Hiệp ước Quốc phòng Greenland năm 1951. Căn cứ này hỗ trợ các hoạt động cảnh báo tên lửa, phòng thủ tên lửa và giám sát không gian cho Mỹ và NATO.
Hiện chưa có nhiều thông tin chi tiết về thỏa thuận
Đan Mạch và Greenland không xác nhận cụ thể bất kỳ nội dung nào trong tuyên bố của ông Trump, cũng không cung cấp thêm thông tin chi tiết về thỏa thuận.
Sau khi trở lại Nhà Trắng, ông Trump từng kêu gọi Đan Mạch bán Greenland cho Mỹ, đồng thời khẳng định hòn đảo này có ý nghĩa quan trọng đối với an ninh Mỹ. Ông cũng nhiều lần không loại trừ khả năng sử dụng vũ lực quân sự để giành quyền kiểm soát Greenland, dù Đan Mạch là đồng minh NATO của Mỹ.
Đan Mạch và Greenland nhiều lần khẳng định hòn đảo không phải để bán, đồng thời lên án những thông tin cho rằng Mỹ tiến hành hoạt động thu thập thông tin tình báo tại đây. Nỗ lực của Mỹ nhằm kiểm soát Greenland cũng vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ Nga và nhiều nước châu Âu.
Nhà hoạt động ủng hộ chủ quyền Greenland Orla Joelsen viết trên mạng xã hội X rằng "cuộc đấu tranh chống tham vọng của ông Trump nhằm tiếp quản Greenland đã giành thắng lợi”. Nhà hoạt động này nói thêm: "Thỏa thuận mới công nhận rõ ràng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Vương quốc Đan Mạch, cũng như quyền tự quyết của người dân Greenland”.
Tại Đan Mạch, nhiều người bày tỏ nhẹ nhõm khi thỏa thuận với Mỹ dường như sắp được hoàn tất, cho rằng việc giải quyết căng thẳng bằng con đường ngoại giao là điều tích cực và đây có thể là giải pháp thực tế nhất trong bối cảnh Đan Mạch là một quốc gia nhỏ cần hợp tác với các nước lớn hơn cũng như Liên minh châu Âu.
