Ngày 3/11, Google thông báo học sinh sử dụng phần mềm của hãng trong lớp học sẽ không thể truy cập công cụ tìm kiếm Google nếu nhà trường không đồng ý triển khai các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI).
Google hiện là nhà cung cấp công nghệ giáo dục hàng đầu tại Mỹ. Trên toàn thế giới, khoảng 150 triệu học sinh và giáo viên sử dụng Google Classroom, nền tảng hỗ trợ giao bài tập, quản lý lớp học và trao đổi trực tuyến. Nhiều trường học tại Mỹ còn trang bị máy tính Chromebook (dòng máy tính sử dụng hệ điều hành của Google) cho học sinh sử dụng.
Trước tháng 8/2026, Google chỉ cho phép các trường học kích hoạt Gemini, công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) có khả năng trả lời câu hỏi và hỗ trợ học tập, đối với học sinh từ 18 tuổi trở lên. Tuy nhiên, vào tháng 8, hãng tự động mở quyền sử dụng Gemini cho nhiều học sinh từ mẫu giáo đến lớp 12 thông qua Google Classroom. Động thái này vấp phải sự phản đối của phụ huynh, giáo viên và các chuyên gia phát triển trẻ em do lo ngại AI có thể ảnh hưởng đến khả năng tư duy độc lập và quá trình phát triển của học sinh.
Trước những phản ứng trên, ngày 3/11, Google thông báo thay đổi chính sách, không còn mặc định kích hoạt các công cụ AI đối với tài khoản học sinh. Thay vào đó, nhà trường phải chủ động cho phép học sinh sử dụng. Tuy nhiên, theo quy định mới, nếu trường học không chấp nhận triển khai các công cụ AI của Google, học sinh cũng sẽ không thể sử dụng công cụ tìm kiếm Google thông qua tài khoản do trường quản lý.
Ông Chris Phillips, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc phụ trách giáo dục của Google, cho biết hãng sẽ tự động tắt các công cụ Gemini, Gemini Notebook, Gemini trong Classroom và Google Search đối với tài khoản học sinh từ mẫu giáo đến lớp 12, cho đến khi ban quản lý nhà trường quyết định kích hoạt.
Theo ông Phillips, chính sách mới nhằm trao quyền cho các trường học chủ động kiểm soát việc sử dụng AI trong lớp học. Tuy nhiên, việc Google gắn quyền truy cập công cụ tìm kiếm với quyết định triển khai AI tiếp tục làm dấy lên tranh cãi về nguy cơ hãng sử dụng vị thế thống lĩnh thị trường để gây sức ép đối với các cơ sở giáo dục.
Lo ngại Google gây sức ép buộc trường học sử dụng AI
Thông báo ngày 3/11 của Google vấp phải sự chỉ trích từ giới giáo dục và các nhà hoạch định chính sách Mỹ, trong bối cảnh nhiều người lo ngại về tác động của AI đối với học sinh.
Bà Lina Khan, cựu Chủ tịch Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC), cáo buộc Google lợi dụng vị thế thống lĩnh thị trường tìm kiếm trực tuyến để gây sức ép buộc các trường học sử dụng công cụ AI của hãng. Theo bà, một doanh nghiệp có vị thế độc quyền kiểm soát dịch vụ thiết yếu như công cụ tìm kiếm tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt khi thiếu sự giám sát chặt chẽ. Bà cho rằng Google đang tìm cách gây bất lợi cho những trường học từ chối triển khai AI, bất chấp những lo ngại ngày càng gia tăng trong xã hội.
Tranh cãi diễn ra khi nhiều địa phương tại Mỹ đang thận trọng với việc đưa AI vào giáo dục. New York và Los Angeles, hai thành phố có hệ thống trường công lập lớn nhất nước Mỹ, đã tạm thời cấm sử dụng các công cụ AI tạo sinh tại trường tiểu học và trung học cơ sở để đánh giá mức độ an toàn, tác động đối với học sinh và xây dựng quy định quản lý phù hợp.
Mặc dù AI có thể hỗ trợ học sinh tìm kiếm thông tin, giải đáp thắc mắc và làm bài tập, các chuyên gia cảnh báo việc quá phụ thuộc vào công nghệ này có thể khiến học sinh dễ gian lận, quen tìm câu trả lời có sẵn thay vì tự suy nghĩ, phân tích và giải quyết vấn đề. Bên cạnh đó, giới nghiên cứu cũng đặt ra những câu hỏi về ảnh hưởng lâu dài của AI đối với quá trình phát triển não bộ và khả năng tư duy của trẻ em.
Kêu gọi tìm giải pháp thay thế Google
Ông Josh Golin, Giám đốc điều hành tổ chức bảo vệ quyền lợi trẻ em Fairplay, nhận định nỗ lực gây sức ép buộc các trường học sử dụng sản phẩm AI có thể gây tác dụng ngược đối với Google.
Theo ông Golin, Google đưa công nghệ vào trường học không chỉ nhằm phục vụ giáo dục mà còn hướng tới mục tiêu hình thành sự gắn bó lâu dài của người dùng với các sản phẩm của hãng.
Ông cho rằng AI hiện chưa bảo đảm an toàn cho trẻ em, đồng thời có nguy cơ ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng giáo dục và khả năng tư duy phản biện. Vì vậy, các trường học nên tắt công cụ AI của Google ngay khi có quyền lựa chọn.
Thay vì lo ngại mất quyền truy cập công cụ tìm kiếm, ông Golin kêu gọi các trường cân nhắc ngừng sử dụng cả AI lẫn các dịch vụ Google.
Ông đề xuất các cơ sở giáo dục tận dụng cơ hội này để hướng dẫn học sinh sử dụng những công cụ tìm kiếm bảo vệ quyền riêng tư tốt hơn, đồng thời phát triển kỹ năng nghiên cứu chuyên sâu, thay vì chỉ tìm kiếm thông tin và nhấp vào các đường dẫn trên mạng.
