Phát huy lợi thế về khí hậu, điều kiện tự nhiên, cùng hệ sinh thái nông - lâm nghiệp phong phú, các địa phương vùng miền núi, biên giới của Quảng Ninh đang tích cực xây dựng, phát triển các sản phẩm OCOP mới. Qua đó, tạo động lực mạnh mẽ thúc đẩy kinh tế - xã hội, xây dựng nông thôn mới, nâng cao đời sống người dân.
Ông Vi Văn Nghiệp (bên trái), Giám đốc HTX Nông nghiệp và dịch vụ Nghiệp Đoàn (xã Hoành Mô) giới thiệu về 3 sản phẩm OCOP của đơn vị.
Nhận thức rõ vai trò động lực của chương trình mỗi xã, phường một sản phẩm (OCOP) trong quá trình xây dựng nông thôn mới, xã Hoành Mô đã ban hành kế hoạch triển khai thực hiện chương trình OCOP trên địa bàn giai đoạn 2026-2030. Trong đó, tập trung rà soát, lựa chọn những sản phẩm phù hợp và có đặc trưng riêng; phát huy vai trò chủ thể của HTX, hộ sản xuất, tổ hợp tác…
Trên cơ sở đó, tháng 8/2026, địa phương đồng hành và hướng dẫn 2 chủ thể hoàn thiện hồ sơ đánh giá, phân hạng đợt 1 cho 4 sản phẩm tiềm năng, gồm: Nhung hươu mật ong, nhung hươu thái lát, rượu nhung hươu (HTX Nông nghiệp và dịch vụ Nghiệp Đoàn) và bí ngô khổng lồ Hoành Mô (HTX Hoa Bình Liêu). Các sản phẩm tham gia đánh giá, phân hạng được Hội đồng OCOP cấp tỉnh thẩm định và phê duyệt công nhận OCOP 3 sao.
Sau 3 năm kiên trì đầu tư hàng tỷ đồng, mô hình nuôi hươu sao lấy nhung của ông Vi Văn Nghiệp, Giám đốc HTX Nông nghiệp và dịch vụ Nghiệp Đoàn, đã chứng minh hiệu quả kinh tế, trở thành điểm sáng trong nỗ lực chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi tại xã Hoành Mô. Đến nay, với quy mô đàn hươu lên tới 30 con, HTX không chỉ làm chủ quy trình nhân giống, thu hoạch nhung đạt hàm lượng dinh dưỡng cao, mà còn từng bước chuyển sang chế biến sâu, nhằm nâng cao giá trị sản phẩm.
Chia sẻ về định hướng phát triển trong thời gian tới, ông Vi Văn Nghiệp cho biết: HTX sẽ tiếp tục mở rộng quy mô đàn hươu, đầu tư hạ tầng chuồng trại, máy móc phục vụ chế biến sâu để nâng cấp hạng sao OCOP. Đồng thời, liên kết với các hộ dân trong xã tham gia mô hình nuôi hươu sao, từ đó đảm bảo nguồn nguyên liệu ổn định phục vụ sản xuất chế biến.
Trong khi đó, những quả bí ngô đạt trọng lượng ấn tượng đến hàng trăm kg tại HTX Hoa Bình Liêu đang mở ra hướng đi mới trong việc gắn kết giữa sản xuất nông nghiệp và phát triển du lịch cộng đồng tại Hoành Mô. Địa phương đang quy hoạch các vườn bí khổng lồ thành điểm tham quan, check-in trải nghiệm kết hợp du lịch sinh thái.
Việc lồng ghép khéo léo sản phẩm OCOP vào chuỗi sản phẩm dịch vụ du lịch không chỉ giúp nâng cao giá trị cho nông sản, mà còn tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập và biến văn hóa nông nghiệp bản địa thành tài nguyên du lịch hấp dẫn, mang bản sắc riêng.
Ông Hoàng Kiên Trung, Phó Chủ tịch UBND xã Hoành Mô, cho biết: Với những sản phẩm OCOP đã được công nhận, xã chỉ đạo các phòng, ban chuyên môn phối hợp với chủ thể từng bước chuẩn hóa quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng và cải tiến bao bì, mẫu mã; đẩy mạnh quảng bá thương hiệu, mở rộng thị trường tiêu thụ. UBND xã cũng sẽ tiếp tục tuyên truyền, vận động, hỗ trợ các chủ thể hoàn thiện hồ sơ để tham gia đánh giá, phân hạng đợt 2 năm 2026 đối với những sản phẩm tiềm năng và chủ lực khác của địa phương.
Ông Trần Văn Linh (bên trái), Phó Giám đốc HTX Bảo tồn và phát triển dược liệu Kỳ Thượng, trao đổi với lãnh đạo Hội Nông dân xã Kỳ Thượng.
Còn tại xã Kỳ Thượng, kinh tế lâm nghiệp được xác định là mũi nhọn trong định hướng phát triển đến năm 2030, với mục tiêu thành lập mới 2-3 HTX, tổ hợp tác; tạo tiền đề phát triển mới 2-3 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên. Ngoài cây trà hoa vàng, xã đang tập trung tuyên truyền người dân trồng ba kích tím, hình thành vùng nguyên liệu tập trung.
HTX Bảo tồn và phát triển dược liệu Kỳ Thượng đang tích cực triển khai dự án “Thổ dược Kỳ Thượng - Hệ sinh thái dược liệu xanh từ ba kích tím bản địa”. Ông Trần Văn Linh, Phó Giám đốc HTX, cho biết: Dự án hướng tới xây dựng chuỗi liên kết giá trị 4 tầng, gồm vùng trồng chuẩn hóa, thu mua và bao tiêu; sơ chế, sấy khô và chuẩn hóa chất lượng; chế biến sản phẩm giá trị cao; thương mại điện tử B2B và OCOP. Cách làm này góp phần đưa hoạt động sản xuất từ khâu trồng trọt tiến sâu hơn vào các công đoạn tạo giá trị, giúp người dân có thêm cơ hội hưởng lợi từ chuỗi sản phẩm.
Từ khoảng 10ha ba kích hiện có trong vùng nguyên liệu của dự án, HTX dự kiến mở rộng lên 20-25ha vào năm 2027 và tăng số hộ tham gia liên kết. 2 sản phẩm chủ lực được định hướng đưa ra thị trường trong năm 2026 và phấn đấu trở thành sản phẩm OCOP 4 sao vào năm 2027.
Khi mỗi sản phẩm OCOP mới được ra đời, đồng nghĩa với những lợi thế về đất đai, khí hậu, tài nguyên dược liệu, văn hóa bản địa được khai thác hiệu quả và chuyển hóa thành sinh kế bền vững cho người dân. Đây sẽ là nền tảng để kinh tế nông thôn phát triển theo hướng xanh, hiện đại, góp phần xây dựng diện mạo miền núi biên giới của Quảng Ninh ngày càng khởi sắc.
