Quảng Ninh hiện đang quyết liệt triển khai nhiều giải pháp nhằm thúc đẩy phát triển hoạt động thương mại điện tử (TMĐT). Đến nay, hệ sinh thái TMĐT trên địa bàn tỉnh đang ngày càng hoàn thiện, góp phần mở rộng thị trường tiêu thụ hàng hóa, nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp địa phương và thúc đẩy phát triển kinh tế số.
Mở rộng khả năng tiếp cận thị trường số
Nếu như trước đây, TMĐT chủ yếu được triển khai trong khối doanh nghiệp, thì hiện nay Quảng Ninh đang hướng tới mục tiêu đưa TMĐT trở thành công cụ kinh doanh phổ biến đối với cả hộ kinh doanh, hợp tác xã, làng nghề và các chủ thể OCOP. Một trong những điểm nhấn đáng chú ý là việc thúc đẩy chuyển đổi số ngay tại các chợ truyền thống - nơi tập trung đông đảo tiểu thương, hộ kinh doanh nhỏ lẻ.
Giữa nhịp mua bán sôi động tại chợ Hạ Long I, nhiều tiểu thương đang từng bước thay đổi phương thức kinh doanh để thích ứng với xu hướng tiêu dùng mới. Trước đây, khách hàng chủ yếu đến tận nơi lựa chọn sản phẩm, thì nay không ít đơn hàng được thực hiện thông qua điện thoại, mạng xã hội, hay các phiên livestream bán hàng trực tuyến.
Để hỗ trợ các hộ kinh doanh bắt kịp xu thế chuyển đổi số, Hội Doanh nghiệp phường Hồng Gai đã xây dựng kế hoạch phối hợp với UBND phường và Ban Quản lý chợ Hạ Long I triển khai mô hình “Trung tâm Hỗ trợ chuyển đổi số chợ Hạ Long I - Hợp tác xã Trải nghiệm đặc sản Quảng Ninh”. Theo đó, các tiểu thương sẽ được đào tạo trực tiếp về kỹ năng livestream bán hàng, xây dựng nội dung quảng bá sản phẩm, đăng tải hàng hóa lên các nền tảng số, sử dụng thanh toán điện tử, kết nối đơn vị vận chuyển và quản lý đơn hàng trực tuyến. Điểm đặc biệt của mô hình này là phương thức đào tạo “cầm tay chỉ việc”, giúp người kinh doanh có thể thực hành ngay trên điện thoại đang sử dụng để bán hàng trực tuyến.
Anh Trần Thành Trung, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp phường Hồng Gai, cho biết: Ở chợ Hạ Long I có rất nhiều gian hàng đã gắn bó với chợ hàng chục năm; tuy nhiên hiện nay khách hàng không chỉ đến chợ mua trực tiếp, mà còn mua qua điện thoại, mạng xã hội và các phiên livestream, nên các hộ cũng thay đổi, đa dạng phương thức tiếp cận với khách hàng. Bởi vậy, Trung tâm Hỗ trợ chuyển đổi số chợ Hạ Long I được xây dựng nhằm giúp tiểu thương tiếp cận các phương thức kinh doanh hiện đại một cách đơn giản, hiệu quả nhất. Chúng tôi mong muốn mỗi tiểu thương đều có thể tự livestream, đăng sản phẩm, chốt đơn và đưa hàng hóa đến khách hàng trên toàn quốc. Chuyển đổi số sẽ không làm mất đi bản sắc của chợ truyền thống, mà giúp các giá trị ấy được lan tỏa rộng hơn.
Đối với nhiều tiểu thương, đây còn được xem là cơ hội để mở rộng thị trường tiêu thụ trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng lớn. Chị Vũ Thị Hương, tiểu thương kinh doanh hải sản tại chợ Hạ Long I, chia sẻ: Trước đây tôi chủ yếu bán cho khách du lịch, hoặc khách quen đến chợ. Hiện nay, khách hàng có xu hướng tìm kiếm và đặt mua hàng qua mạng rất nhiều, vì vậy tôi mong muốn được học cách livestream, đăng ký bán sản phẩm trên các sàn TMĐT và sử dụng các nền tảng số để quảng bá hàng hóa. Khi sản phẩm được đưa lên môi trường trực tuyến, không chỉ khách trong tỉnh, mà khách hàng trên cả nước đều có thể tiếp cận, qua đó giúp mở rộng đầu ra và tăng doanh thu bán hàng.
Không chỉ hỗ trợ tiểu thương, Quảng Ninh còn đẩy mạnh đồng hành cùng doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ sản xuất và các chủ thể OCOP ứng dụng TMĐT trong hoạt động kinh doanh. Theo thống kê, toàn tỉnh hiện có 437 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, trong đó có 8 sản phẩm 5 sao cấp quốc gia. Đây là nguồn sản phẩm đặc trưng có nhiều tiềm năng phát triển trên môi trường số. Đến nay, 100% sản phẩm OCOP Quảng Ninh đã được đưa lên các sàn TMĐT của tỉnh và nhiều sản phẩm được đưa lên những sàn TMĐT lớn như Shopee, Lazada, Buudien.vn, hay các nền tảng trực tuyến khác, với mục tiêu kết nối sản phẩm đặc trưng của tỉnh đến tay người tiêu dùng trên toàn quốc và quốc tế.
Cùng với đó, để nâng cao công tác hỗ trợ, đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc thúc đẩy kinh doanh số, các sở, ngành, địa phương đã tăng cường hướng dẫn và hỗ trợ các hộ kinh doanh, hợp tác xã, doanh nghiệp xây dựng website, trang facebook và tham gia các nền tảng bán hàng trực tuyến; ký kết hợp tác với các đối tác vận chuyển như Express, Viettel, VNPT để đảm bảo giao hàng nhanh chóng, chính xác; kết nối với Viettel để tích hợp tính năng thanh toán điện tử qua Viettel Pay, giúp người tiêu dùng thuận tiện hơn trong quá trình thanh toán… Nhờ đó, phần lớn các chủ thể OCOP trong tỉnh đã sở hữu những kênh bán hàng online riêng, mở rộng được phạm vi tiêu thụ sản phẩm, tăng khả năng tiếp cận khách hàng tiềm năng.
Tạo nền tảng TMĐT vững chắc
Theo định hướng của tỉnh, các sản phẩm OCOP, sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu, đặc sản địa phương, nông sản chủ lực, sản phẩm làng nghề và các mặt hàng có tiềm năng xuất khẩu sẽ được ưu tiên hỗ trợ xây dựng gian hàng số, chuẩn hóa thông tin sản phẩm, hình ảnh, bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc và nâng cao kỹ năng bán hàng trực tuyến.
Để TMĐT phát triển bền vững, Quảng Ninh không chỉ tập trung hỗ trợ doanh nghiệp, mà còn chú trọng xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, hiện đại, cùng hệ thống hạ tầng số đồng bộ. Hiện toàn tỉnh có hơn 170 website bán hàng và trên 33.500 gian hàng hoạt động trên các sàn TMĐT được xác nhận quản lý. Đây là nền tảng quan trọng để địa phương tiếp tục mở rộng quy mô kinh tế số và gia tăng giá trị giao dịch trực tuyến.
Song hành với sự phát triển của TMĐT là tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ của thanh toán không dùng tiền mặt. Giai đoạn 2021-2025, số lượng giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt trên địa bàn tỉnh tăng bình quân 67,3%/năm, giá trị giao dịch tăng 35,6%/năm. Đây là nền tảng quan trọng thúc đẩy các hoạt động mua bán trực tuyến phát triển mạnh mẽ.
Xác định TMĐT chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi gắn với những tiện ích thiết thực trong đời sống, thời gian qua, các sở, ngành và địa phương đã tích cực triển khai mô hình “Chợ 4.0 - Thanh toán không dùng tiền mặt”. Đến nay, 100% chợ trên địa bàn tỉnh có hộ kinh doanh chấp nhận thanh toán điện tử, với tỷ lệ trung bình đạt 86,3%. Tại các chợ trung tâm, toàn bộ các khoản phí dịch vụ, điện, nước đều được thanh toán qua các phương thức điện tử. Việc thay đổi thói quen giao dịch từ tiền mặt sang thanh toán số không chỉ tạo thuận lợi cho người dân, mà còn góp phần thúc đẩy TMĐT phát triển sâu rộng hơn trong cộng đồng.
Bên cạnh đó, tỉnh đặc biệt quan tâm phát triển hạ tầng logistics, kho vận, thanh toán số và dịch vụ giao nhận hàng hóa, nhất là tại khu vực nông thôn, miền núi, biên giới, vùng sâu, vùng xa. Các hoạt động kết nối giữa doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh với hệ thống phân phối hiện đại, doanh nghiệp logistics, hiệp hội ngành hàng và các sàn TMĐT ngày càng được tăng cường triển khai đồng bộ. Hoạt động xúc tiến thương mại số được đẩy mạnh thông qua: Hội chợ trực tuyến, tuần hàng Việt trên nền tảng số và các chương trình kết nối cung - cầu trực tuyến... Qua đó, đã giúp mở rộng đầu ra cho hàng hóa địa phương, giúp doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng số.
Song song với đó, công tác quản lý nhà nước đối với TMĐT cũng được tăng cường. Các lực lượng chức năng thường xuyên kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh trên môi trường mạng; đấu tranh với các hành vi buôn bán hàng giả, hàng nhái, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ; bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh. Việc kết hợp chặt chẽ giữa phát triển và quản lý đã giúp Quảng Ninh từng bước hình thành hệ sinh thái TMĐT ổn định, tạo niềm tin cho doanh nghiệp và người tiêu dùng khi tham gia giao dịch trên môi trường số.
Những kết quả này cũng được phản ánh qua các chỉ số đánh giá môi trường kinh doanh. Theo Báo cáo kinh tế tư nhân Việt Nam và Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2025 do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam công bố, lần đầu tiên Chỉ số hiệu quả kinh tế tư nhân (BPI) được công bố, Quảng Ninh đứng thứ 3 trong cả nước với 5,33 điểm. Ở chỉ số thành phần Chính quyền kiến tạo thuộc PCI 2025, tỉnh đứng thứ 4 toàn quốc với 6,41 điểm. Những kết quả này cho thấy môi trường kinh doanh của Quảng Ninh đang ngày càng thuận lợi cho doanh nghiệp ứng dụng công nghệ số và tham gia TMĐT.
Theo kế hoạch triển khai Chương trình OCOP tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2026-2030, tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% sản phẩm OCOP được dán tem điện tử và có mã số truy xuất nguồn gốc; 100% cán bộ quản lý và chủ thể tham gia chương trình được đào tạo, tập huấn nâng cao kỹ năng, nghiệp vụ; 100% chủ thể OCOP tham gia các kênh bán hàng hiện đại và sàn TMĐT…
Đại diện Ban Xúc tiến đầu tư, thương mại và du lịch tỉnh cho biết: TMĐT đang trở thành xu hướng tất yếu trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Quảng Ninh xác định phát triển TMĐT không chỉ là giải pháp mở rộng thị trường, mà còn là động lực quan trọng thúc đẩy chuyển đổi số doanh nghiệp và phát triển kinh tế số. Thời gian tới, đơn vị sẽ tiếp tục hỗ trợ các doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất nông sản trong tỉnh phát triển nền tảng quản lý bán hàng, marketing, logistics và tích hợp giải pháp thanh toán điện tử. Đồng thời, đẩy mạnh các chương trình đào tạo, hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã, chủ thể OCOP xây dựng gian hàng số, kết nối với các sàn TMĐT lớn và mở rộng các hoạt động xúc tiến thương mại trên môi trường số, qua đó nâng cao giá trị sản phẩm địa phương và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt và xu hướng tiêu dùng liên tục thay đổi, phát triển TMĐT theo hướng chuyên nghiệp, minh bạch và bền vững không còn là lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu tất yếu. Với sự quyết liệt trong chỉ đạo, điều hành, cùng hàng loạt giải pháp đồng bộ từ hoàn thiện hạ tầng số, logistics, thanh toán điện tử, đến hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh chuyển đổi số, Quảng Ninh đang từng bước xây dựng hệ sinh thái TMĐT hiện đại, tạo động lực mới cho tăng trưởng kinh tế và hiện thực hóa mục tiêu phát triển kinh tế số trong những năm tới.
