Dự án tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh đang từng bước được triển khai trên địa bàn Quảng Ninh. Cùng với việc tổ chức thi công các vị trí cầu, trụ cầu, công tác GPMB tiếp tục được tập trung đẩy nhanh. Chủ đầu tư quyết tâm hoàn thành dự án trong năm 2028 và chính thức khai thác thương mại vào năm 2029.
Với quy mô đầu tư lớn, công nghệ hiện đại và vai trò kết nối các trung tâm kinh tế, đô thị, du lịch trọng điểm phía Bắc, tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh được kỳ vọng tạo ra bước đột phá về hạ tầng giao thông, mở rộng không gian phát triển và tăng cường liên kết vùng. Dự án có tổng chiều dài khoảng 120km, điểm đầu tại Trung tâm Hội chợ Triển lãm Quốc gia (Cổ Loa), xã Đông Anh, thành phố Hà Nội, điểm cuối tại khu công viên công cộng, phường Tuần Châu, thành phố Quảng Ninh. Tuyến đi qua 4 địa phương gồm Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Phòng và Quảng Ninh.
Hiện các nhà thầu đang tập trung thi công hạng mục cầu và kết cấu phần dưới.
Theo thiết kế, tuyến đường sắt được đầu tư đường đôi, khổ đường 1.435mm, điện khí hóa, tốc độ thiết kế tuyến chính đạt 350km/h, riêng đoạn qua Hà Nội là 120km/h. Toàn tuyến bố trí 5 nhà ga gồm Cổ Loa, Gia Bình, Ninh Xá, Yên Tử và Hạ Long Xanh; trong đó Depot được đặt tại ga Hạ Long Xanh (phường Tuần Châu).
Tổng mức đầu tư dự án khoảng 147.370 tỷ đồng, chưa bao gồm khoảng 10.270 tỷ đồng chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư do NSNN bảo đảm. Riêng phần vốn đầu tư trên địa bàn Quảng Ninh khoảng 48.100 tỷ đồng, chi phí GPMB dự kiến khoảng 3.579 tỷ đồng. Dự án do Công ty CP Đầu tư và Phát triển đường sắt cao tốc Vinspeed làm nhà đầu tư.
Đến thời điểm này, hoạt động thi công đang tập trung vào các hạng mục cầu và kết cấu phần dưới. Cụ thể, đoạn qua địa bàn Quảng Ninh, các nhà thầu đang thực hiện thi công tại vị trí 45 trụ, hoàn thành 237 cọc khoan nhồi. Tại cầu vượt cao tốc Hạ Long - Hải Phòng đã hoàn thành thi công 84 cọc khoan nhồi tại vị trí 18 trụ; đối với kết cấu phần dưới, đã thi công 10 bệ trụ và 4 thân trụ… Đây là những hạng mục có yêu cầu kỹ thuật cao, giữ vai trò nền tảng trong hình thành kết cấu công trình cầu trên toàn tuyến.
Song song với công tác tổ chức thi công, hiện tiến độ GPMB cũng đang được đẩy nhanh. Quảng Ninh đã hoàn thành bàn giao 226,88ha mặt bằng, tương đương khoảng 82%; diện tích còn lại là 46,53ha. Một số địa bàn đã cơ bản hoàn thành bàn giao như Mạo Khê, Tuần Châu, Uông Bí. Các địa bàn Hoàng Quế, Yên Tử và Hà An hiện mới bàn giao khoảng 80% khối lượng; riêng phường Đông Mai (địa bàn còn khối lượng GPMB tương đối lớn) mới đạt 43%. Đặc biệt, công tác di dời các công trình hạ tầng kỹ thuật đang chậm so với kế hoạch.
Để đảm bảo tiến độ, hoàn thành dự án trong năm 2028 và chính thức khai thác thương mại vào năm 2029, trên tinh thần chỉ đạo của UBND thành phố, chủ đầu tư và các địa phương liên quan đang tăng cường phối hợp, tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn, xác định rõ trách nhiệm của từng địa phương, đơn vị và tiến độ xử lý đối với từng vị trí cụ thể. Trọng tâm là giải quyết dứt điểm những trường hợp còn vướng mắc về đất ở, tài sản trên đất, nuôi trồng thủy sản; đẩy nhanh hoàn thiện quỹ đất tái định cư, phương án di dời các công trình quốc phòng - an ninh.
Cùng với đó, cần khẩn trương xây dựng phương án và tổ chức di dời hệ thống điện, viễn thông, chiếu sáng, nhất là các vị trí đường điện cao thế có nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn và tiến độ thi công; rà soát cụ thể từng đoạn tuyến đã có mặt bằng để tổ chức thi công hợp lý; tranh thủ những khu vực đủ điều kiện, huy động tối đa nhân lực, máy móc, thiết bị, tổ chức nhiều mũi thi công đồng thời.
Tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh không chỉ là một công trình giao thông trọng điểm, mà còn mở ra không gian phát triển mới, tạo động lực thúc đẩy liên kết kinh tế, du lịch và đô thị giữa Quảng Ninh với các trung tâm lớn của miền Bắc. Do vậy, để đảm bảo mục tiêu hoàn thành xây dựng trong năm 2028, đưa vào khai thác thương mại từ năm 2029, chủ đầu tư cùng các đơn vị, địa phương liên quan cần tập trung hơn nữa.
Đặc biệt, cần tổ chức thi công khoa học, phát huy tối đa hiệu quả các mặt bằng đã có, đồng thời đẩy nhanh GPMB và di dời hạ tầng kỹ thuật. Khi mọi điểm nghẽn được tháo gỡ đồng bộ, các mũi thi công được mở rộng và kết nối liên tục, dự án sẽ có thêm điều kiện để tăng tốc, từng bước hiện thực hóa mục tiêu hình thành tuyến đường sắt tốc độ cao hiện đại đầu tiên ở Việt Nam, tạo động lực mới cho liên kết vùng và phát triển kinh tế - xã hội của Quảng Ninh.
