Trách nhiệm công dân số

Chuyển đổi số toàn diện không thể thành công nếu chưa hình thành được các công dân số. Trong cuộc sống hiện đại, mỗi người có trách nhiệm phải trang bị cho mình kiến thức, kỹ năng cơ bản, đổi mới tư duy để sử dụng hiệu quả các công cụ số; đồng thời cần tìm hiểu quy định pháp luật, chuẩn mực đạo đức trên môi trường số.

Ít năm trước, những người dân ở thôn Khe Muối, xã Điền Xá, hầu như chỉ sử dụng điện thoại thông minh để liên lạc với người thân, bạn bè hoặc để vào mạng xã hội giải trí hằng ngày. Nhưng giờ đây, xu hướng chuyển đổi số toàn diện đã len lỏi vào từng ngõ ngách của đời sống. Việc mua sắm những món đồ dùng sinh hoạt, đặt một chuyến xe taxi, thậm chí trả tiền một cốc nước, một bữa ăn... cũng được thực hiện thông qua hình thức chuyển khoản không dùng tiền mặt.

Các loại thông tin cá nhân như đăng ký xe, bằng lái xe, bảo hiểm y tế, học bạ, căn cước công dân... được tích hợp vào ứng dụng VneID thay cho giấy tờ vật lý. Các lớp học, buổi họp hoàn toàn có thể diễn ra trực tuyến, giúp tiết kiệm đáng kể thời gian, công sức, chi phí so với cách làm truyền thống. Tuy nhiên, hiệu quả chỉ có thể đạt được tốt nhất khi mỗi người dân đã có kiến thức, kỹ năng cần thiết để sử dụng tiện ích số đúng cách, hiệu quả và an toàn.

Anh Trần Thanh Tuấn, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ, Bí thư Đoàn Thanh niên xã Điền Xá, cho biết: Để hỗ trợ, khuyến khích mỗi người dân trên địa bàn hòa nhịp chuyển đổi số, hình thành công dân số thì trong gần 1 năm qua, các lớp "Bình dân học vụ số" đã được MTTQ lần lượt tổ chức tại tất cả các nhà văn hóa thôn trong toàn xã. Cách làm hướng dẫn trực quan, “cầm tay chỉ việc” đã giúp bà con nắm được những kỹ năng cơ bản về dùng mạng xã hội an toàn, hiểu về dịch vụ công trực tuyến, thương mại điện tử, nền tảng VneID và bảo mật thông tin cá nhân... Trên nền tảng đó, xã ghi nhận được nhiều điểm sáng như livestream bán hàng nông, lâm sản địa phương; ít nhất 90% hộ gia đình có thành viên sử dụng được các ứng dụng thương mại điện tử, thanh toán số, y tế số và dịch vụ công trực tuyến.

Tại Quảng Ninh thời gian qua, nền tảng công nghệ được đầu tư đồng bộ, người dân được tạo điều kiện thuận lợi tiếp cận và khai thác các tiện ích số trong đời sống hằng ngày, chủ động tham gia các hoạt động trên môi trường số. Trách nhiệm đầu tiên của mỗi công dân số là hiểu biết về chuyển đổi số, có kiến thức và kỹ năng về giao tiếp số (qua thư điện tử, video call...), giao dịch thương mại điện tử, tra cứu thông tin... Tư duy mới không chỉ phục vụ chất lượng đời sống nâng lên, mà còn giúp tăng sức cạnh tranh trên thị trường lao động, góp phần vào sự phát triển bền vững của xã hội. Đồng thời trách nhiệm công dân số còn thể hiện ở việc tuân thủ các chuẩn mực đạo đức, quy tắc ứng xử trên môi trường mạng; hiểu rõ những nguy cơ ảnh hưởng tiêu cực của công nghệ số đến sức khỏe thể chất và tâm lý. Đặc biệt là chủ động bảo đảm an toàn, an ninh mạng, phòng chống các nguy cơ tấn công mạng, đánh cắp thông tin cá nhân, lừa đảo trực tuyến, thông tin xấu độc, chống phá...

Trước yêu cầu phát triển mạnh mẽ của giai đoạn mới, việc thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị “Về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia” là yêu cầu cấp bách. Mục tiêu Nghị quyết đề ra đến năm 2030 sẽ phát triển Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số, công dân số, công nghiệp văn hóa số đạt mức cao của thế giới. Mỗi người dân với vai trò mà một công dân số, vì thế phải chủ động nâng cao nhận thức về vai trò, trách nhiệm của mình trong cuộc cách mạng này.