Với quy mô sản xuất lớn, chuỗi giá trị trải dài từ khai thác, sàng tuyển, chế biến, đến tiêu thụ, hoạt động của các doanh nghiệp ngành Than, trọng tâm là Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) đã và đang tạo ra nguồn thu đáng kể cho ngân sách, đồng thời duy trì việc làm và thúc đẩy nhiều lĩnh vực dịch vụ trên địa bàn Quảng Ninh.
Giai đoạn 2021-2025, bình quân mỗi năm Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam khai thác 37-39 triệu tấn than nguyên khai; than sạch sản xuất đạt 38-42 triệu tấn. Thực hiện nghĩa vụ tài chính với Nhà nước, những năm qua TKV luôn đảm bảo số nộp ngân sách từ khoảng 18.900-24.000 tỷ đồng. Trong đó, tại Quảng Ninh, số nộp ngân sách là khoảng 14.700-16.700 tỷ đồng.
Ông Vũ Đức Nghĩa, Phó Trưởng Ban Kế hoạch TKV khẳng định: Việc duy trì ổn định và nâng cao hiệu quả sản xuất than có tác động trực tiếp đến giá trị sản xuất công nghiệp, tăng trưởng kinh tế, việc làm và nguồn thu ngân sách của Quảng Ninh. Tập đoàn tập trung nâng năng suất lao động, tiết giảm chi phí, nâng cao tỷ lệ thu hồi tài nguyên, chủ động chế biến - tiêu thụ và nâng giá trị trên mỗi tấn than sản xuất ra.
Theo kịch bản chuyên đề năm 2026, sản lượng than sạch của TKV tại Quảng Ninh dự kiến khoảng 36,5 triệu tấn. Hòa chung khí thế thi đua cùng các ngành, lĩnh vực sản xuất kinh doanh trên địa bàn Quảng Ninh, TKV đặt mục tiêu hoàn thành số nộp NSNN ở mức cao nhất, tích cực đóng góp vào số thu nội địa của thành phố trong năm 2026.
Cũng theo Ban Kế hoạch TKV, nguồn nộp ngân sách không chỉ phụ thuộc vào sản lượng khai thác. Giá bán, cơ cấu sản phẩm, tỷ lệ thu hồi, chi phí sản xuất, năng lực tiêu thụ và kết quả kinh doanh đều tác động đến giá trị cuối cùng. Vì vậy, định hướng của TKV là duy trì sản lượng, nhưng phải đồng thời đảm bảo hiệu quả kinh doanh trên mỗi tấn than.
Ở Công ty CP Than Vàng Danh - Vinacomin, sản xuất than hầm lò luôn đi kèm những yêu cầu cao về điều kiện địa chất, chuẩn bị diện, thông gió, thoát nước, vận tải, an toàn và tổ chức lao động. Khi hoạt động khai thác ngày càng xuống sâu, việc duy trì sản lượng không thể chỉ dựa vào tăng lao động, hay thiết bị, mà phải dựa nhiều hơn vào công nghệ, năng suất và quản trị.
Theo ông Trần Văn Thức, Phó Giám đốc Công ty CP Than Vàng Danh, năm 2025, trong điều kiện khó khăn công ty vẫn đạt sản lượng than nguyên khai gần 4,3 triệu tấn. Sản lượng than sạch đạt khoảng 3,787 triệu tấn, vượt 3,3% kế hoạch Hội nghị người lao động. Giá bán than bình quân đạt khoảng 1.834.013 đồng/tấn, cao hơn so với kế hoạch đề ra, góp phần làm tăng doanh thu năm 2025 khoảng 36,4 tỷ đồng. Duy trì hiệu quả sản xuất kinh doanh giúp Than Vàng Danh thực hiện tốt nghĩa vụ nộp NSNN, với khoảng 1.299,6 tỷ đồng, tăng 3% so với kế hoạch Hội nghị người lao động năm 2025.
6 tháng đầu năm 2026 càng cho thấy chiều hướng tích cực hơn tại nhiều đơn vị ngành Than, trong đó có Công ty Kho vận Đá Bạc - TKV. Mặc dù tình hình địa chính trị thế giới tiếp tục phức tạp, giá năng lượng, chi phí logistics và một số loại vật tư đầu vào biến động; nhưng sau 6 tháng, Công ty Kho vận Đá Bạc vẫn đạt 6,48 triệu tấn than mua mỏ; than tiêu thụ đạt 7,22 triệu tấn, bằng 58,4% kế hoạch năm, tăng 22% so với cùng kỳ năm 2025.
"Sản lượng tiêu thụ tăng hơn so với kế hoạch là một trong những yếu tố giúp doanh thu 6 tháng của công ty đạt khoảng 58% kế hoạch năm. Đáng chú ý, lợi nhuận thực hiện của công ty trong 6 tháng đạt 468,2 tỷ đồng, bằng 324% kế hoạch năm - mức tăng theo kỳ cao nhất từ trước đến nay. Nhờ đó, thu nhập bình quân của người lao động trong nửa đầu năm 2026 tăng 14% so với chỉ tiêu đề ra. Công ty cũng đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ nộp thuế, phí với nhà nước" - ông Hoàng Đức Quang, Kế toán trưởng Công ty Kho vận Đá Bạc cho biết.
Bên cạnh việc duy trì quy trình công nghệ sản xuất phù hợp, các doanh nghiệp ngành than cũng đang từng bước áp dụng chuyển đổi số vào khâu quản trị theo hướng liên thông cơ sở dữ liệu, báo cáo nhanh, thống kê sản lượng và chi phí. Ngoài ra, việc triển khai thuế điện tử cũng là một trong những yếu tố giúp doanh nghiệp đảm bảo nộp đúng, đủ, kịp thời với NSNN.
Ở góc độ quản lý nhà nước, các số liệu thống kê của ngành thuế cũng cho thấy hiệu quả sản xuất kinh doanh và trách nhiệm, nghĩa vụ tài chính của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam được thực hiện rất tốt.
Theo ông Ngô Bá Đạt, Trưởng Phòng Quản lý, hỗ trợ doanh nghiệp số 1, Thuế thành phố Quảng Ninh, hoạt động khai thác, chế biến, kinh doanh của ngành Than, trọng tâm là TKV đóng góp trung bình khoảng 40% tổng thu nội địa hằng năm. 6 tháng đầu năm 2026, số nộp NSNN của TKV đạt trên 45% tổng thu nội địa của thành phố.
Khoản đóng góp lớn từ ngành Than đã và đang tạo nền tảng tài chính ổn định, giúp Quảng Ninh thực hiện các mục tiêu tăng trưởng GRDP cao và phát triển cơ sở hạ tầng đồng bộ. Ngành Than cũng giải quyết việc làm cho hàng chục vạn lao động tại địa phương với mức thu nhập ổn định, nâng cao chất lượng đời sống người dân Vùng mỏ.
