Từ hệ thống băng tải đá Cao Sơn đến các tuyến vận tải liên mỏ và dự án băng tải khép kín tại vùng than Hòn Gai, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam đang từng bước hình thành mạng lưới vận tải hiện đại, đồng bộ, trải dài khắp Vùng mỏ Quảng Ninh. Những tuyến băng tải không chỉ tiết giảm chi phí mà còn góp phần cải thiện môi trường, hướng tới phát triển xanh, bền vững cho ngành Than.
Tại Công ty Than Uông Bí - TKV, khu vực mặt bằng +24 mỏ Tràng Bạch giờ đây trở thành điểm khởi đầu của một chuỗi vận tải khép kín. Than sau khai thác, sàng tuyển được đưa trực tiếp lên các tuyến băng thông qua hệ thống cấp liệu tự động, thay vì tập kết để xe ô tô vận chuyển như trước.
Tại các điểm chuyển tải, hệ thống cảm biến, camera giám sát và thiết bị điều khiển tự động liên tục theo dõi trạng thái làm việc của từng tuyến băng. Những thông số về tốc độ, tải trọng, sản lượng, tình trạng thiết bị đều được truyền về trung tâm điều hành, giúp cán bộ kỹ thuật có thể giám sát toàn bộ quá trình vận hành theo thời gian thực.
Theo ông Phạm Xuân Vinh, Trưởng phòng Cơ điện Vận tải, Công ty Than Uông Bí - TKV, từ khi tuyến băng tải của dự án hệ thống băng tải vận chuyển than từ mặt bằng sân công nghiệp +24 mỏ Tràng Bạch đến mặt bằng +56 Mạo Khê đi vào hoạt động, tỷ trọng vận chuyển bằng ô tô giảm mạnh. Nhiều cung đường vận tải được xóa bỏ hoàn toàn, chi phí logistics từng bước được tối ưu, đồng thời năng lực cấp than cho các đơn vị tiêu thụ cũng ổn định hơn do không còn phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết hay lưu lượng giao thông trên các tuyến đường.
Băng tải hóa công tác vận chuyển than từ các đơn vị sản xuất đến khâu sàng tuyển, chế biến và tiêu thụ là chủ trương, chiến lược đúng đắn và hiệu quả của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam; đẩy mạnh chuyển đổi xanh, phát triển bền vững, hiện đại hóa hạ tầng logistics, giảm phát thải và từng bước thay thế các phương thức vận tải truyền thống bằng công nghệ tiên tiến.
Nối dài thêm chiến lược ấy, TKV đã quyết định lựa chọn đầu tư xây dựng hệ thống băng tải vận chuyển than khép kín từ các mỏ đến trung tâm chế biến và cảng tiêu thụ. Công ty Tuyển than Hòn Gai - Vinacomin là đơn vị được giao nhiệm vụ triển khai dự án này.
Tuyến băng tải có tổng chiều dài gần 8,9km, với công suất từ 1,8-4,2 triệu tấn/năm. Trong đó: Tuyến băng tải từ mỏ Núi Béo đến Trạm chuyển tải Hà Tu - Núi Béo chiều dài 2,7km, công suất 1,8 triệu tấn/năm; tuyến băng tải từ mỏ Hà Tu đến Trạm chuyển tải Hà Tu - Núi Béo dài 127m, công suất 2,4 triệu tấn/năm; tuyến băng tải từ Trạm chuyển tải Hà Tu - Núi Béo đến kho than tập trung mặt bằng +55 có chiều dài 1,7km, công suất 4,2 triệu tấn/năm; tuyến băng tải từ kho than tập trung mặt bằng +55 đến cảng Làng Khánh có chiều dài 4,1km, công suất 4,2 triệu tấn/năm.
Từ khi hoàn thành và đưa vào vận hành từ đầu tháng 9/2026 đến nay, hệ thống băng tải Núi Béo - Hà Tu - Trung tâm chế biến - Làng Khánh trở thành tuyến vận chuyển than khép kín hiện đại bậc nhất vùng than Hòn Gai.
Ông Doãn Đình Văn, Phó Giám đốc Công ty Tuyển than Hòn Gai - Vinacomin, cho biết: Theo thiết kế, mỗi năm, hàng triệu tấn than thương phẩm từ các mỏ Núi Béo và Hà Tu sẽ được vận chuyển liên tục bằng băng tải về Trung tâm chế biến và kho than tập trung mặt bằng +55 trước khi đưa ra cảng Làng Khánh. Với công suất thiết kế 4,2 triệu tấn mỗi năm, hệ thống giúp tiết giảm trên 5.000 đồng chi phí vận chuyển cho mỗi tấn than, tương đương trên 20 tỷ đồng mỗi năm.
Không chỉ băng tải hóa công tác vận tải than, TKV cũng duy trì khâu vận chuyển đất đá thải mỏ bằng băng tải. Đối với khai thác than lộ thiên, vận chuyển đất đá là một trong những công đoạn quan trọng nhất, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và giá thành sản phẩm. Khi các khai trường ngày càng xuống sâu, diện khai thác thu hẹp, chiều cao nâng tải lớn và cung độ vận chuyển ngày càng xa, phương thức vận tải hoàn toàn bằng ô tô bộc lộ những hạn chế về chi phí, an toàn và môi trường.
Sau hơn 10 năm vận hành, hệ thống vận tải liên hợp ô tô - băng tải tại khai trường Cao Sơn của Công ty CP Than Cao Sơn - TKV đến nay đã thực hiện sang giai đoạn 2 và vẫn đang khẳng định hiệu quả. Trung bình mỗi năm, hệ thống này vận tải hơn 22 triệu m³ đất đá thải mỏ; công suất vận tải hơn 10.000 tấn đá mỗi giờ, tốc độ vận chuyển 6m/giây.
Theo phân tích của đơn vị, giá thành vận chuyển đất đá bằng băng tải thấp hơn vận chuyển hoàn toàn bằng ô tô theo cung độ thực tế, chưa kể các khoản chi phí làm đường, tưới nước dập bụi và san gạt bãi thải. Hiệu quả môi trường cũng được ghi nhận với kết quả giảm khoảng 40% số lượng ô tô hoạt động trong phạm vi vận tải liên quan. Mật độ phương tiện trên đường mỏ và bề mặt bãi thải giảm, góp phần hạn chế khí thải, bụi phát tán và nguy cơ mất an toàn.
