Một thẩm phán tại bang New Mexico (Mỹ) ngày 21/10 ra phán quyết yêu cầu tập đoàn Meta nộp phạt 25 tỷ USD sau khi bồi thẩm đoàn xác định công ty đã lừa dối người dùng Facebook về quyền kiểm soát dữ liệu cá nhân. Đây là mức phạt lớn nhất từ trước đến nay đối với Meta, vượt xa khoản phạt 5 tỷ USD mà Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) áp dụng năm 2019.
Trong phán quyết, Thẩm phán Francis J. Mathew thuộc Tòa án cấp quận bang New Mexico xác định Facebook đã cố ý lừa dối người dùng và các lãnh đạo công ty liên tục đưa ra những thông tin sai lệch về cách thức hoạt động của nền tảng. Theo thẩm phán, Facebook đã không thực hiện đúng cam kết cho phép người dùng kiểm soát dữ liệu cá nhân của mình.
Trước đó, vào tháng 9/2026, bồi thẩm đoàn kết luận Meta phải chịu trách nhiệm đối với hơn 43 triệu hành vi vi phạm luật bảo vệ người tiêu dùng của New Mexico do đưa ra những tuyên bố gây hiểu nhầm về cách xử lý dữ liệu cá nhân. Vụ kiện bắt nguồn từ bê bối công ty tư vấn chính trị Cambridge Analytica thu thập dữ liệu Facebook để xây dựng các quảng cáo chính trị nhắm mục tiêu trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm 2016.
Tổng chưởng lý bang New Mexico Raúl Torrez đánh giá phán quyết là lời cảnh báo đối với các tập đoàn công nghệ tại Thung lũng Silicon, đồng thời khẳng định chính quyền bang sẽ buộc các doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm khi vi phạm pháp luật.
Về phía Meta, Giám đốc pháp lý C.J. Mahoney phản đối phán quyết và cách thực thi pháp luật của văn phòng Tổng chưởng lý New Mexico, cho rằng điều này khiến các doanh nghiệp gần như không thể hoạt động tại bang. Meta lập luận vụ kiện thực chất đang tìm cách áp đặt những hạn chế mới đối với quyền tự do ngôn luận trên mạng và tuyên bố sẽ kháng cáo, với kỳ vọng đảo ngược phán quyết.
Phán quyết tại New Mexico được đưa ra sau khi Meta đạt thỏa thuận dàn xếp trị giá 18 tỷ USD hồi tháng 8/2026 với gần như toàn bộ các bang và vùng lãnh thổ của Mỹ, ngoại trừ New Mexico và Florida. Thỏa thuận này cũng yêu cầu Meta tăng cường các biện pháp bảo vệ trẻ em trên Facebook và Instagram, qua đó khép lại vụ kiện liên quan đến tình trạng nghiện mạng xã hội ở thanh thiếu niên và những tác động đối với sức khỏe tâm thần của trẻ em. New Mexico không tham gia thỏa thuận chung mà lựa chọn tiếp tục vụ kiện riêng.
Trọng tâm vụ kiện tại New Mexico là cáo buộc Facebook đánh lừa người dùng về một vụ thu thập dữ liệu thông qua ứng dụng trắc nghiệm tính cách của bên thứ ba. Ứng dụng này đã lấy dữ liệu từ khoảng 87 triệu hồ sơ người dùng rồi bán cho Cambridge Analytica, công ty hiện đã ngừng hoạt động và từng có khách hàng là chiến dịch tranh cử tổng thống Mỹ năm 2016 của ông Donald Trump.
Trong quá trình xét xử, các luật sư của New Mexico viện dẫn một bài viết đăng trên báo The Washington Post năm 2010, trong đó Giám đốc điều hành Facebook Mark Zuckerberg từng khẳng định công ty không bán dữ liệu người dùng và người sử dụng có quyền kiểm soát cách thức thông tin cá nhân được chia sẻ.
Phía New Mexico cho rằng toàn bộ người dân trong bang đã bị lừa dối, đồng thời cáo buộc Facebook để thông tin sai lệch và nội dung bạo lực lan rộng trên nền tảng. Các luật sư của bang từng đề nghị mức phạt từ 35 đến 40 tỷ USD, lập luận rằng Meta chỉ thay đổi cách thức hoạt động khi giá cổ phiếu bị ảnh hưởng.
Ngược lại, các luật sư của Meta cho rằng bang New Mexico không chứng minh được công ty đã đưa ra những tuyên bố gây hiểu nhầm hoặc người dùng thực sự bị tổn hại vì các tuyên bố đó. Meta đề nghị mức phạt tối đa 3,4 tỷ USD, đồng thời lập luận rằng một khoản phạt cao gấp nhiều lần sẽ vi phạm Hiến pháp Mỹ. Meta cho biết đã thay đổi các chính sách kể từ khi vụ kiện được đệ trình năm 2021 và hiện có thể phát hiện, loại bỏ khoảng 99% nội dung vi phạm các tiêu chuẩn của nền tảng.
Mức phạt 25 tỷ USD gây chú ý do vượt xa các khoản dàn xếp pháp lý trước đây liên quan đến bê bối Cambridge Analytica. Phó Giáo sư luật Peter Ormerod tại Đại học Villanova nhận định đây là mức phạt gần như chưa từng có tiền lệ, tương đương khoảng 12.000 USD cho mỗi người dân New Mexico.
Trong khi đó, bà Nidhi Hegde, Giám đốc điều hành tổ chức phi lợi nhuận American Economic Liberties Project, cho rằng khoản phạt 25 tỷ USD vẫn tương đối nhỏ so với quy mô tài chính của Meta, nhưng thể hiện yêu cầu tăng cường trách nhiệm giải trình đối với các tập đoàn công nghệ. Bà cũng bày tỏ lo ngại về việc Meta đang triển khai trợ lý trí tuệ nhân tạo Muse, khuyến khích người dùng tin tưởng chia sẻ nhiều thông tin cá nhân, từ tài khoản ngân hàng đến hồ sơ y tế.
Theo Hiến pháp bang New Mexico, tiền phạt thu được từ các hành vi vi phạm luật bảo vệ người tiêu dùng sẽ được dành cho chi tiêu giáo dục. Tuy nhiên, quá trình kháng cáo có thể khiến bang phải chờ nhiều năm mới nhận được khoản tiền này. Trong thời gian kháng cáo, tiền lãi vẫn tiếp tục được cộng vào khoản phạt, dù Meta có thể thành công trong việc giảm số lượng hành vi vi phạm mà công ty phải chịu trách nhiệm.
Meta có trụ sở tại Menlo Park, bang California, hiện có giá trị vốn hóa thị trường khoảng 1.800 tỷ USD, với doanh thu năm 2025 vượt 200 tỷ USD. Cổ phiếu công ty tăng khoảng 2% sau khi phán quyết được công bố ngày 21/10.
