Sau hơn một thập kỷ tiên phong với nhiều đột phá về đầu tư hạ tầng giao thông, Quảng Ninh đang đề xuất Chính phủ xem xét đầu tư tuyến cao tốc kết nối trực tiếp từ tỉnh đến đường Vành đai 5 - hành lang giao thông liên vùng quan trọng của quốc gia. Khi được triển khai, tuyến đường trở thành trục động lực mới, tăng cường liên kết vùng, mở rộng không gian phát triển và kết nối Quảng Ninh với chuỗi trung tâm kinh tế, logistics lớn của miền Bắc.
Trục động lực liên kết
Nhìn lại hành trình phát triển của Quảng Ninh trong hơn một thập kỷ qua có thể thấy, mỗi bước chuyển mình mạnh mẽ của tỉnh đều gắn với một dấu mốc đột phá về hạ tầng. Từ việc đầu tư đồng bộ tuyến cao tốc dọc tỉnh, đưa Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn vào khai thác, phát triển hệ thống cảng biển nước sâu, Quảng Ninh từng bước phá vỡ thế phát triển khép kín, rút ngắn khoảng cách với các trung tâm kinh tế lớn, tạo nền tảng thu hút đầu tư, phát triển công nghiệp, dịch vụ và du lịch.
Thực tiễn phát triển của Quảng Ninh cho thấy, giao thông không chỉ là hạ tầng phục vụ đi lại mà còn là yếu tố mở đường cho những không gian phát triển mới. Mỗi tuyến đường được hình thành tạo ra sự thay đổi về cấu trúc kinh tế, thúc đẩy đô thị hóa, hình thành các khu công nghiệp, khu kinh tế và gia tăng sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư.
Bước vào giai đoạn phát triển mới của đất nước, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, bối cảnh vùng Đồng bằng sông Hồng và vùng Thủ đô đang triển khai các quy hoạch chiến lược, hình thành các cực tăng trưởng liên kết chặt chẽ… Quảng Ninh tiếp tục chủ động nghiên cứu, đề xuất bổ sung đầu tư tuyến cao tốc kết nối từ cao tốc Hải Phòng - Hạ Long đến đường Vành đai 5 - vùng Thủ đô Hà Nội và tuyến cao tốc Hải Phòng - Gia Bình. Đây được xem là bước đi nhằm đưa hệ thống hạ tầng giao thông của tỉnh tham gia sâu hơn vào mạng lưới liên kết vùng, phát huy hiệu quả những công trình chiến lược đã đầu tư trong nhiều năm qua.
Theo văn bản số 3316/UBND-XDMT gửi Thủ tướng Chính phủ, Quảng Ninh đề nghị bổ sung tuyến cao tốc vào Quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Theo đề xuất, tuyến đường có chiều dài khoảng 55km, điểm đầu tại nút giao Hạ Long Xanh (Km6+700 tuyến cao tốc Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái), thuộc phường Tuần Châu; điểm cuối kết nối với đường Vành đai 5 - vùng Thủ đô Hà Nội trên địa bàn TP Hải Phòng cùng các tuyến nhánh nối với cao tốc Hải Phòng - Gia Bình. Tuyến được nghiên cứu theo tiêu chuẩn cao tốc 6 làn xe, tốc độ thiết kế từ 100-120km/h, kết nối đồng bộ với các tuyến giao thông chiến lược trong khu vực. Tuyến cao tốc này dự kiến song hành với tuyến đường ven sông mà tỉnh Quảng Ninh đang đầu tư, tạo thành hành lang giao thông mới ở khu vực phía Tây tỉnh.
Điểm đáng chú ý, đề xuất này không chỉ nhằm giải quyết nhu cầu giao thông trước mắt mà được đặt trong tầm nhìn dài hạn về tổ chức không gian phát triển. Nếu như trước đây hệ thống cao tốc của Quảng Ninh chủ yếu đóng vai trò kết nối dọc theo trục Đông - Tây, thì tuyến kết nối mới được định hướng mở thêm hướng phát triển về phía Tây - Tây Nam, trực tiếp tham gia vào mạng lưới hạ tầng liên vùng của quốc gia. Đây là sự chuyển dịch quan trọng trong tư duy phát triển hạ tầng: Từ tư duy kết nối nội tỉnh sang kết nối vùng; từ xây dựng những tuyến đường phục vụ giao thông sang kiến tạo những hành lang phát triển mới. Đặc biệt, tuyến đường mở rộng dư địa phát triển cho khu vực phía Tây tỉnh - nơi được định hướng trở thành không gian phát triển công nghiệp, đô thị, dịch vụ và logistics.
Đồng chí Đỗ Xuân Điệp, Giám đốc Sở Xây dựng Quảng Ninh, cho biết: Hành lang kết nối mới sẽ tạo điều kiện khai thác hiệu quả quỹ đất phát triển công nghiệp, logistics, thương mại, dịch vụ và đô thị hiện đại, đồng thời nâng cao khả năng thu hút các nhà đầu tư chiến lược vào khu vực phía Tây của tỉnh. Khi đó, giao thông không chỉ giữ vai trò kết nối mà còn trở thành động lực dẫn dắt quy hoạch, thu hút đầu tư và tái cấu trúc không gian kinh tế.
Việc nghiên cứu các tuyến kết nối với Vành đai 5 và cao tốc Hải Phòng - Gia Bình cũng được hai địa phương tích cực phối hợp nghiên cứu, trao đổi phương án kết nối, bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống hạ tầng giữa Quảng Ninh và Hải Phòng.
Như vậy, tuyến cao tốc mới không chỉ là nhu cầu phát triển riêng của một địa phương mà đang được đặt trong tổng thể chiến lược liên kết của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Việc chủ động đề xuất nghiên cứu tuyến cao tốc đã tiếp tục thể hiện tư duy phát triển hạ tầng mang tính đón đầu của Quảng Ninh. Bởi, trong cuộc cạnh tranh thu hút nguồn lực đầu tư giữa các địa phương, khả năng kết nối nhanh, đồng bộ với các trung tâm kinh tế lớn sẽ trở thành một trong những lợi thế quan trọng để hình thành các chuỗi sản xuất, logistics và dịch vụ quy mô lớn.
Mở rộng không gian phát triển toàn vùng
Trong chiến lược phát triển hạ tầng quốc gia giai đoạn tới, miền Bắc đang hình thành mạng lưới giao thông quy mô lớn với nhiều công trình mang tính động lực như đường Vành đai 5 - vùng Thủ đô, Cảng hàng không quốc tế Gia Bình, hệ thống cao tốc liên vùng và các tuyến đường sắt chiến lược. Mỗi công trình có vai trò riêng, nhưng giá trị lớn nhất chỉ được phát huy khi được kết nối thành một chỉnh thể thống nhất. Vì vậy, tuyến cao tốc nối Quảng Ninh với đường Vành đai 5 và tuyến cao tốc Hải Phòng - Gia Bình mang ý nghĩa lớn hơn một dự án giao thông đơn thuần, đó là một mắt xích trong quá trình hoàn thiện mạng lưới liên kết vùng phía Bắc.
Bởi khi hình thành, sẽ tạo thêm một hành lang vận tải mới, giúp Quảng Ninh mở rộng khả năng kết nối với không gian kinh tế rộng lớn của vùng Đồng bằng sông Hồng và vùng Thủ đô. Hàng hóa, hành khách từ Quảng Ninh có thêm lựa chọn kết nối trực tiếp với các trung tâm công nghiệp, logistics, dịch vụ lớn thay vì phụ thuộc vào những hướng kết nối truyền thống. Đặc biệt, việc kết nối với Cảng hàng không quốc tế Gia Bình trong tương lai sẽ mở ra thêm dư địa phát triển các ngành dịch vụ có giá trị gia tăng cao. Khả năng tiếp cận nhanh với một trung tâm hàng không lớn sẽ tạo thuận lợi cho vận chuyển hành khách, hàng hóa giá trị cao, phát triển logistics hàng không, thương mại và các lĩnh vực công nghệ cao.
Quảng Ninh sở hữu hệ thống cảng biển nước sâu, cửa khẩu quốc tế, sân bay quốc tế và mạng lưới cao tốc hiện hữu, tuyến cao tốc mới này còn góp phần củng cố lợi thế đặc biệt của Quảng Ninh trong phát triển giao thông đa phương thức. Khi các loại hình vận tải đường bộ, đường biển, hàng không và đường sắt từng bước được kết nối đồng bộ, năng lực cạnh tranh của tỉnh sẽ tiếp tục được nâng lên.
Sự kết nối ở đây không chỉ mang lại lợi ích cho riêng Quảng Ninh, mà còn góp phần nâng cao hiệu quả khai thác các công trình hạ tầng của cả vùng. Các trung tâm công nghiệp như: Bắc Ninh, Hưng Yên, Thái Nguyên, Hà Nội sẽ có thêm hướng tiếp cận thuận lợi tới hệ thống cảng biển, cửa khẩu của Quảng Ninh. Ngược lại, hàng hóa xuất, nhập khẩu qua Quảng Ninh cũng có thêm điều kiện kết nối nhanh với mạng lưới sản xuất, tiêu dùng và logistics phía Bắc. Khi những tuyến giao thông chiến lược được kết nối thành mạng lưới, mỗi công trình không còn phát huy giá trị riêng lẻ mà tạo thành hiệu ứng cộng hưởng, gia tăng sức mạnh cho toàn bộ nền kinh tế vùng.
Cùng với đó, tuyến kết nối mới tiếp tục củng cố vai trò của tam giác tăng trưởng Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh. Nếu Hà Nội giữ vai trò trung tâm chính trị, tài chính, đổi mới sáng tạo; Hải Phòng là trung tâm cảng biển, công nghiệp, logistics thì Quảng Ninh đang khẳng định vị thế là trung tâm kinh tế biển, du lịch, dịch vụ, cửa ngõ giao thương quốc tế với Trung Quốc và khu vực Đông Bắc Á.
Khi ba cực tăng trưởng được liên kết bằng hệ thống hạ tầng hiện đại, đồng bộ, không gian phát triển của toàn vùng được mở rộng, tạo thêm động lực mới cho quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thu hút đầu tư và nâng cao vị thế của miền Bắc trong giai đoạn phát triển mới.
