Ngày 22/9, trong bài phát biểu khai mạc cuộc họp thường niên của Đại hội đồng Liên hợp quốc, Tổng thư ký Antonio Guterres kêu gọi cộng đồng quốc tế kiến tạo "một thế giới được xây dựng trên tinh thần gắn kết, hỗ trợ lẫn nhau" giữa lúc các nhà lãnh đạo toàn cầu đang phải đối mặt với vô vàn thách thức lớn, từ biến đổi khí hậu, chiến tranh cho đến bất bình đẳng và trí tuệ nhân tạo (AI).
Người đứng đầu Liên hợp quốc (UN) từ lâu luôn kiên trì kêu gọi các nước giữ vững tinh thần hợp tác và cùng nhau đưa ra quyết định, nhất là khi các cuộc khủng hoảng toàn cầu ngày càng leo thang và sự cạnh tranh giữa các cường quốc trở nên gay gắt. Thông điệp này càng mang tính cấp bách hơn tại kỳ họp Đại hội đồng lần này, vì ông sẽ chính thức kết thúc nhiệm kỳ vào cuối năm nay.
"Các đường đứt gãy trong thế giới của chúng ta đang ngày càng nới rộng", ông Guterres nhấn mạnh khi nhắc đến các cuộc chiến tranh khốc liệt, nhiệt độ toàn cầu không ngừng tăng cao và sự trỗi dậy của AI. Thay vì để tương lai tiếp tục trượt dài vào sự chia rẽ, tư duy vụ lợi và lòng nghi kỵ, ông kêu gọi xây dựng "một thế giới dựa trên sự tương hỗ, duy trì bằng mạng lưới kết nối chặt chẽ về kinh tế, chính trị, xã hội và công nghệ".
Bài phát biểu của ông Guterres mở màn cho tuần lễ ngoại giao lớn nhất trong năm của hành tinh. Sự kiện quy tụ lãnh đạo của 193 nước thành viên cùng tề tựu để bày tỏ quan điểm, chia sẻ kỳ vọng, kế hoạch cũng như những nỗi bức xúc của quốc gia mình.
Bên cạnh đó, ông Guterres cũng bác bỏ tư duy “cá lớn nuốt cá bé”, đồng thời nhắn nhủ các siêu cường cần nhìn nhận thực tế rằng “sức mạnh của họ không hề vạn năng”. Những năm qua đã chứng minh một điều rõ ràng rằng: “Riêng sức mạnh quân sự không thể mang lại hòa bình”, ông khẳng định.
Thực tế cho thấy, năm qua là một chặng đường đầy thử thách đối với tổ chức lớn nhất hành tinh. UN nhiều lần rơi vào thế bên lề trong nhiệm vụ cốt lõi là bảo đảm hòa bình, an ninh quốc tế và giải quyết các điểm nóng xung đột ở Trung Đông hay Ukraine. Không những thế, tình hình tài chính của tổ chức cũng bị rơi vào cảnh lao đao khi Mỹ chưa thanh toán khoản nợ phí thành viên trị giá hàng tỷ USD.
“Dù thế giới vẫn đặt niềm tin vào Liên hợp quốc, công chúng toàn cầu đang rất khao khát những thay đổi mạnh mẽ”, cựu Phó Tổng thư ký UN Mark Malloch-Brown nhận định.
Bên cạnh đó, tương lai của trí tuệ nhân tạo (AI) cũng vươn lên thành mối quan tâm cấp bách của toàn nhân loại. Công nghệ này đang phát triển với tốc độ chóng mặt, trong khi thế giới nhận ra rằng ngành công nghệ vẫn thiếu vắng các quy chuẩn chung, chứ chưa bàn đến hành lang pháp lý toàn cầu để kiểm soát một lĩnh vực vừa nhiều ưu điểm, vừa tiềm ẩn vô số rủi ro khó lường.
Trước thực trạng đó, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc đã bổ sung một phiên họp về AI vào chiều 23/9, cho thấy mức độ lo ngại ngày càng lớn cũng như nhu cầu cấp thiết phải quản lý chặt chẽ vấn đề này". Trước đó, cơ quan này đã lên lịch tổ chức một cuộc họp cấp cao về vấn đề Ukraine cùng ông Zelensky vào sáng 23/9.
