Ngày 6/11 (giờ địa phương), hàng trăm người biểu tình đã đột nhập công trường xây dựng trung tâm dữ liệu mới của Microsoft tại Amsterdam (Hà Lan), trong bối cảnh làn sóng phản đối các dự án trung tâm dữ liệu ngày càng lan rộng tại châu Âu do những lo ngại về tác động đối với môi trường, tài nguyên và cộng đồng địa phương.
Làn sóng phản đối xây dựng các trung tâm dữ liệu đang lan rộng tại nhiều quốc gia châu Âu trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) và điện toán đám mây phát triển nhanh chóng, kéo theo nhu cầu mở rộng hạ tầng công nghệ số. Các trung tâm dữ liệu quy mô lớn tiêu thụ lượng điện năng và nước đáng kể để vận hành, làm mát hệ thống máy chủ, làm dấy lên lo ngại về sức ép đối với tài nguyên, môi trường và đời sống cộng đồng địa phương.
Nhiều tổ chức xã hội và nhóm dân cư đang kêu gọi tạm dừng triển khai các dự án mới, đồng thời yêu cầu tăng cường tham vấn cộng đồng, đánh giá tác động môi trường và xây dựng cơ chế quản lý phù hợp nhằm bảo đảm sự phát triển bền vững của ngành công nghiệp này.
Tại công trường xây dựng trung tâm dữ liệu mới của Microsoft tại Amsterdam (Hà Lan), một số người biểu tình trèo lên cần cẩu và đốt pháo sáng, trong khi những người khác xảy ra xô xát với cảnh sát. Đây là hoạt động mới nhất trong phong trào phản đối việc mở rộng các trung tâm dữ liệu đang diễn ra tại nhiều quốc gia châu Âu.
Ông Nathan Timmer, đại diện nhóm vận động Geef Tegengas (có nghĩa là “Phản đối”), cho biết trên đài truyền hình địa phương AT5 rằng những người biểu tình chiếm giữ công trường nhằm ngăn chặn dự án tiếp tục được triển khai. “Chúng tôi phản đối việc xây dựng trung tâm dữ liệu này. Không ai cần đến nó”, ông Timmer nói.
Ông cũng bày tỏ lo ngại các trung tâm dữ liệu có thể được sử dụng để tạo ra nội dung AI kém chất lượng, phục vụ hoạt động quân sự, giám sát dữ liệu và những hành vi vi phạm nghiêm trọng quyền con người. Nhóm tuyên bố sẽ tiếp tục biểu tình cho đến khi công trình ngừng thi công.
Các nhà hoạt động ủng hộ Palestine cũng tham gia cuộc biểu tình tại thủ đô Hà Lan.
Theo truyền thông địa phương, đến cuối buổi chiều, cảnh sát bắt đầu đưa những người biểu tình ra khỏi công trường, dù một số người vẫn tiếp tục ở lại. Tối cùng ngày, cảnh sát Hà Lan thông báo đã tạm giữ khoảng 150-200 người bị nghi xâm nhập trái phép khu vực xây dựng.
Microsoft xác nhận đã nắm được thông tin về cuộc biểu tình tại Amsterdam. “Chúng tôi hiểu rằng nhiều người có quan điểm mạnh mẽ về dự án và tôn trọng quyền bày tỏ ý kiến một cách hòa bình của họ. Tuy nhiên, chúng tôi không chấp nhận những hành vi vi phạm pháp luật hoặc gây nguy hiểm cho sự an toàn của người khác”, người phát ngôn Microsoft cho biết.
Phong trào phản đối lan rộng tại nhiều quốc gia châu Âu
Các cuộc biểu tình diễn ra chỉ vài ngày sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ với kết quả là nhiều ứng cử viên đảng Dân chủ giành chiến thắng và cam kết tăng cường kiểm soát hoạt động phát triển trung tâm dữ liệu.
Trên phạm vi toàn cầu, các dự án này đang vấp phải sự phản đối ngày càng lớn do nhu cầu sử dụng điện năng và nước ở mức cao để vận hành, làm mát hệ thống máy chủ.
Theo thông tin từ các nhóm tổ chức chiến dịch “Stop Dirty Data Centres” (Phản đối các trung tâm dữ liệu gây ô nhiễm), hàng chục tổ chức xã hội dân sự và nhóm cộng đồng dự kiến tham gia các hoạt động biểu tình trong hai ngày 6 và 7/11 tại 15 quốc gia châu Âu, trong đó có Ireland, Ba Lan, Đan Mạch, Phần Lan, Tây Ban Nha, Italy, Hà Lan, Pháp và Anh.
Ông Owen Espley, điều phối viên của StopDirtyDataCentres.eu, cho rằng đang tồn tại khoảng cách đáng kể giữa sự kỳ vọng của các nhà lãnh đạo đối với trí tuệ nhân tạo (AI) và những mối quan tâm thực tế của người dân.
Tại Đức, khoảng 12 người biểu tình tập trung trước một trung tâm dữ liệu ở ngoại ô Berlin ngày 6/11. Bà Caro Weber, người phát ngôn của nhóm biểu tình, cho biết họ muốn ngăn chặn việc xây dựng ồ ạt các trung tâm dữ liệu trên khắp nước Đức mà không xem xét đầy đủ những tác động đối với môi trường.
“Điều này thực sự rất nguy hiểm đối với tương lai của chúng ta”, bà Weber nhấn mạnh.
Cùng ngày, khoảng 100 người tập trung trước trụ sở Quốc hội Ba Lan để phản đối các dự án trung tâm dữ liệu mới. Những người tham gia đại diện cho các cộng đồng dân cư quanh thủ đô Warsaw, nơi nhiều trung tâm dữ liệu đang được lên kế hoạch xây dựng.
Italy đối mặt làn sóng phản đối các dự án trung tâm dữ liệu
Tại Italy, ngành công nghiệp trung tâm dữ liệu đang phát triển nhanh chóng, kéo theo sự gia tăng mạnh mẽ của các phong trào phản đối từ cộng đồng địa phương. Làn sóng phản đối đặc biệt rõ nét tại vùng Lombardy ở miền bắc Italy, khu vực được xem là trung tâm hạ tầng kỹ thuật số quan trọng nhất của nước này.
Các nhà hoạt động cho rằng tốc độ mở rộng các cơ sở phục vụ điện toán đám mây và AI đang vượt quá khả năng tổ chức tham vấn cộng đồng và giám sát môi trường của các cơ quan chức năng.
Ngày 10/10, phong trào phản đối tại Italy ghi nhận một dấu mốc đáng chú ý khi hơn 1.000 người cùng đại diện khoảng 40 nhóm cộng đồng địa phương tập trung tại quảng trường Piazza della Scala ở Milan. Theo ban tổ chức, đây là cuộc biểu tình quy mô toàn quốc đầu tiên tại Italy nhằm phản đối việc phát triển các trung tâm dữ liệu.
Những người tham gia yêu cầu tạm dừng phê duyệt các dự án mới, đồng thời xây dựng chiến lược quốc gia để quản lý sự phát triển của ngành công nghiệp này.
Cuộc biểu tình tại Milan diễn ra sau hàng loạt hoạt động phản đối với quy mô ngày càng lớn tại các thị trấn chung quanh thành phố.
Dự báo dòng vốn đầu tư hàng nghìn tỷ USD vào trung tâm dữ liệu
Bất chấp những phản ứng từ cộng đồng, nhu cầu đầu tư vào hạ tầng trung tâm dữ liệu được dự báo tiếp tục gia tăng mạnh trong những thập niên tới, cùng với sự phát triển của AI và điện toán đám mây.
Theo báo cáo Triển vọng Trung tâm dữ liệu toàn cầu giai đoạn 2026-2050 (Global Data Centre Outlook 2026-50) của Hãng tư vấn PwC, tổng vốn đầu tư lũy kế vào các trung tâm dữ liệu tại châu Âu trong giai đoạn 2026-2050 dự kiến đạt 5.600 tỷ USD, chiếm khoảng 18% tổng vốn đầu tư toàn cầu.
Trong cùng giai đoạn, Mỹ được dự báo thu hút khoảng 15.100 tỷ USD vốn đầu tư vào lĩnh vực này.
Những dự báo trên cho thấy quy mô mở rộng đáng kể của ngành công nghiệp trung tâm dữ liệu, đồng thời đặt ra yêu cầu cân bằng giữa phát triển hạ tầng công nghệ, bảo vệ môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên và bảo đảm lợi ích của cộng đồng địa phương.
