Từ 200 gốc nho sữa đầu tiên, gia đình chị Trần Thị Vân đã mạnh dạn mở rộng lên 600 gốc, từng bước biến một giống cây còn mới mẻ thành sản phẩm có giá trị trên vùng cao Bình Liêu.
Dưới những mái che ngay ngắn, từng hàng nho xanh mướt nối nhau, những chùm quả căng mọng nép dưới tán lá. Khu vườn của gia đình chị Trần Thị Vân ở xã Bình Liêu giờ đây không chỉ là nơi sản xuất mà còn trở thành điểm đến khiến nhiều du khách thích thú khi được tận mắt ngắm, trải nghiệm hái nho ngay giữa vùng cao.
Ít ai nghĩ rằng, trước khi bén duyên với nho sữa, vợ chồng chị Vân từng dự định sử dụng diện tích đất của gia đình để trồng rau sạch. Một lần tình cờ tìm hiểu các mô hình trồng nho sữa, nhận thấy điều kiện đất đai có khả năng phù hợp, anh chị quyết định thử sức với giống cây vốn đòi hỏi kỹ thuật chăm sóc khá khắt khe.
Năm 2024, 200 gốc nho đầu tiên được đưa về trồng trên diện tích khoảng 2.000m². Gia đình đầu tư hệ thống nhà màng, giàn, tưới nhỏ giọt; đồng thời chủ động học hỏi kinh nghiệm, kỹ thuật để điều chỉnh cách chăm sóc phù hợp với điều kiện khí hậu địa phương. Riêng tiền giống khoảng 80 triệu đồng, tổng chi phí đầu tư ban đầu gần 500 triệu đồng.
Không giống những cây trồng quen thuộc, nho sữa đòi hỏi người trồng phải theo dõi sát từng giai đoạn sinh trưởng. Từ tạo tán, tỉa lá, tỉa quả, kiểm soát độ ẩm đến phòng trừ sâu bệnh đều ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng chùm nho.
Chị Vân chia sẻ: “Trồng nho phải chăm rất kỹ, gần như ngày nào cũng phải ra vườn theo dõi. Tán lá phải đủ để che nắng cho quả nhưng nếu quá dày lại giữ ẩm, dễ phát sinh bệnh; quả cũng phải tỉa đúng kỹ thuật thì chùm mới đẹp, chất lượng tốt. Qua từng vụ, chúng tôi vừa làm vừa rút kinh nghiệm để cây thích nghi tốt hơn với điều kiện ở đây”.
Sự mạnh dạn và công sức chăm sóc đã mang lại những kết quả đầu tiên. Ngay vụ bói năm 2024, vườn cho khoảng 500kg nho. Sản phẩm được bán với giá từ 150.000-250.000 đồng/kg tùy chất lượng. Nhiều chùm đạt trọng lượng 500-600g, quả to, mọng, giòn và thơm. Khách tìm đến mua ngay tại vườn, có thời điểm nho được cắt gần hết chỉ sau vài ngày mở cửa vườn.
Kết quả đó tiếp thêm động lực để gia đình mở rộng sản xuất. Năm 2025, anh chị đầu tư thêm khu vườn mới với 400 gốc trên diện tích khoảng 5.000m², nâng tổng quy mô lên 600 gốc. Tổng mức đầu tư cho mô hình đến nay gần 1 tỷ đồng.
Điều đáng chú ý là giá trị của vườn nho đang không chỉ được tính bằng sản lượng quả. Những mùa nho chín đã thu hút người dân, du khách tìm đến tham quan, chụp ảnh, trải nghiệm hái quả. Từ thực tế đó, gia đình chị Vân bắt đầu tính đến việc kết hợp sản xuất nông nghiệp với dịch vụ trải nghiệm, tạo thêm giá trị trên cùng một diện tích canh tác.
“Khách đến vườn rất thích thú, nhiều người nói không nghĩ ở vùng núi lại có thể trồng được nho đẹp như thế. Có người chưa mua được nho vẫn muốn vào tham quan, chụp ảnh. Điều đó khiến chúng tôi nghĩ rằng nếu làm bài bản hơn, vườn nho vừa có thể tạo ra sản phẩm, vừa trở thành điểm trải nghiệm để nhiều người biết đến nông sản và vùng đất Bình Liêu hơn”, chị Vân chia sẻ.
Với hướng đi đó, khu vườn mới được gia đình trồng thưa hơn, nâng cao giàn và tính toán không gian phục vụ khách tham quan, check-in. Gia đình cũng hướng tới đăng ký sản phẩm OCOP, VietGAP, tìm đường đưa nho vào các kênh phân phối ổn định; đồng thời tính đến sản phẩm chế biến như nho sấy để kéo dài thời gian bảo quản và nâng cao giá trị.
Câu chuyện từ vườn nho của chị Vân cũng cho thấy một cách nghĩ mới trong phát triển kinh tế ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi: Không bó hẹp trong những cây trồng, vật nuôi quen thuộc mà chủ động tìm kiếm cơ hội, đưa tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất và khai thác giá trị từ chính điều kiện của địa phương. Đây cũng là tinh thần được các cấp Hội Nông dân chú trọng khuyến khích, thông qua tuyên truyền thay đổi cách nghĩ, cách làm, kết nối nguồn lực, hỗ trợ hội viên tiếp cận kiến thức, kỹ thuật, kinh nghiệm và nhân rộng những cách làm hiệu quả.
