Quảng Ninh có trên 641 di tích lịch sử danh lam thắng cảnh, trên 378 di sản văn hóa phi vật thể, đặc biệt có 2 Di sản thế giới là Vịnh Hạ Long (2 lần được UNESCO công nhận di sản thiên nhiên thế giới) và Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc vừa được trao bằng Di sản văn hóa thế giới. Thời gian qua, tỉnh chú trọng ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo trong xây dựng, phát triển, quản lý trong bảo tồn, phát triển văn hóa.
Công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa trên nền tảng số được các cấp ủy, chính quyền quan tâm. Tỉnh đã hoàn thiện hệ thống quy hoạch, cơ chế, chính sách bảo tồn, phát huy giá trị di sản và tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý di sản, văn hóa. Đặc biệt, thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW (ngày 22/12/2024) của Bộ Chính trị “Về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia” và các chỉ đạo của Chính phủ, của tỉnh, Sở VH,TT&DL đã tham mưu UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 255/KH-UBND về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngành văn hoá, thể thao và du lịch tỉnh năm 2025, định hướng đến năm 2030. Từ đó, các đơn vị, địa phương tích cực ứng dụng mạnh mẽ chuyển đổi số trong bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa, du lịch.
Quảng Ninh đang vận hành “du lịch thông minh” thông qua những tiện ích thiết thực cho du khách, như: Hệ thống mã QR được phủ rộng tại các di tích, khu tham quan, cho phép mở thuyết minh, hình ảnh, video 3D và bản đồ di sản... Tại Bảo tàng Quảng Ninh, đơn vị đã tiên phong áp dụng hình thức đặt vé và thanh toán trực tuyến qua Zalo Mini App. Đơn vị cũng cung cấp cho du khách dịch vụ thuyết minh tự động bằng 2 thứ tiếng (tiếng Việt và tiếng Anh)... Qua đánh giá cho thấy, tỷ lệ khách tham quan Bảo tàng sử dụng thanh toán điện tử chiếm khoảng 80% tổng lượng khách.
Ngoài ra, thông qua ứng dụng Zalo Official Account, Bảo tàng đã thêm kênh thông tin giới thiệu, quảng bá về văn hóa, du lịch của tỉnh Quảng Ninh đến khách du lịch. Chị Nguyễn Thị Quyên (TP Hà Nội) cho biết: Tham quan Bảo tàng Quảng Ninh, tôi thấy ở đây ứng dụng rất tốt công nghệ trong trưng bày và giới thiệu các sản phẩm văn hóa, di sản. Không gian trưng bày mang đến cho du khách những trải nghiệm 3D mapping mô phỏng công trường khai thác than cũng như những khoảnh khắc lịch sử hào hùng của vùng đất Quảng Ninh…
Bên cạnh đó, các di tích, danh thắng trên địa bàn tỉnh cũng chủ động triển khai ứng dụng số trong công tác quản lý, phục vụ nhân dân, du khách. Tại Nhà trưng bày không gian văn hóa người Dao Thanh Y (phường Yên Tử), việc giới thiệu và bảo tồn văn hóa, nhất là về đời sống, phong tục, trang phục và các giá trị văn hóa đặc trưng của đồng bào Dao Thanh Y được thực hiện số hóa, lưu trữ và trình chiếu thông qua thiết bị màn hình cảm ứng thông minh. Việc tích hợp công nghệ hiện đại không chỉ giúp nâng cao tính tương tác mà còn tạo không gian trưng bày sống động, trực quan và hiện đại, thu hút sự quan tâm của du khách.
Cùng với đó, việc triển khai ứng dụng IoT trong ngành du lịch cũng được chú trọng. Theo Giám đốc Sở VH,TT&DL, Sở đã báo cáo, đề nghị UBND tỉnh phê duyệt Kế hoạch ứng dụng IoT trong du lịch trên địa bàn tỉnh đến năm 2030. Trong đó, triển khai ứng dụng IoT trong quản lý khách du lịch, môi trường, vận tải, an ninh tại các điểm đến du lịch; ứng dụng IoT trong dịch vụ du khách (thẻ/vòng tay thông minh, bản đồ số, khách sạn thông minh); ứng dụng triển khai hệ thống ứng dụng, phân tích dữ liệu lớn từ IoT phục vụ công tác dự báo, định hướng phát triển du lịch.
Lộ trình năm 2025-2026, xây dựng Hệ thống Camera AI + Face ID tại Vịnh Hạ Long, Khu di tích và danh thắng Yên Tử, Bảo tàng Quảng Ninh; kiểm soát vào ra bằng Face ID/QR, loại bỏ vé giấy; camera AI đếm khách, đo lưu lượng khách. Trước mắt, triển khai thí điểm tại các cảng, bến, khu vực gần bờ, nơi đáp ứng các yêu cầu về hệ thống hạ tầng thông tin mạng; giám sát an ninh, phát hiện các hành vi bất thường.
Bên cạnh đó, xây dựng Ứng dụng du lịch thông minh Quảng Ninh (bản thử nghiệm): Mua vé, check-in; bản đồ số Google Maps + AR Maps tích hợp IoT beacon để chỉ đường trong khu tham quan; tìm kiếm dịch vụ như khách sạn, ăn uống, vui chơi…; cảnh báo khu vực đông đúc, gợi ý tuyến tham quan hợp lý; tự động gửi thuyết minh (audio/AR) khi du khách đến gần các khu, điểm du lịch; phát triển ứng dụng du lịch thông minh tích hợp bản đồ số và thông tin sự kiện; lắp đặt cảm biến môi trường, thùng rác thông minh, nhà vệ sinh thông minh tại một số điểm trọng điểm…
Từ 2027-2030, xây dựng hệ thống IoT cảm biến thông minh tại các khu, điểm du lịch trọng điểm và các ứng dụng quản lý và kết nối du khách. Sau năm 2030, hoàn thiện hệ sinh thái du lịch thông minh Quảng Ninh, kết nối IoT đồng bộ giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và du khách.
