Là xã miền núi, với 13 dân tộc cùng sinh sống, Quảng Tân luôn chú trọng gìn giữ, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc, coi đây là động lực quan trọng để phát triển bền vững.
Thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa các dân tộc thiểu số, đầu tháng 12/2025, Đoàn công tác của Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam đã có chuyến khảo sát tại xã Quảng Tân. Trọng tâm của chuyến công tác là tìm hiểu phong tục, tập quán, đời sống văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Sán Chỉ tại thôn Châu Hà - nơi có hơn 80% dân số là người Sán Chỉ, giữ vai trò quan trọng trong việc hình thành và lưu giữ bản sắc văn hóa đặc trưng của địa phương.
Theo đó, Đoàn công tác đã tiến hành điền dã, phỏng vấn các nghệ nhân, người cao tuổi, người có uy tín trong cộng đồng; đồng thời ghi âm, ghi hình, lập hồ sơ tư liệu đối với nhiều loại hình văn hóa truyền thống còn được bảo tồn khá nguyên vẹn. Nổi bật là làn điệu hát soóng cọ - hình thức hát giao duyên dân gian đặc sắc, gắn bó mật thiết với đời sống của người Sán Chỉ; các trò chơi dân gian như đánh quay, cầu lông gà, bắn nỏ, đẩy gậy; các loại nhạc cụ, trò diễn dân gian thổi kèn lá; những nghi lễ truyền thống tiêu biểu như lễ cầu mùa, lễ cấp sắc.
Theo đánh giá của Đoàn công tác, các giá trị văn hóa của người Sán Chỉ tại thôn Châu Hà nói riêng và xã Quảng Tân nói chung vẫn đang được cộng đồng gìn giữ, thực hành trong đời sống thường nhật. Đây là nguồn tư liệu quý, có giá trị khoa học và thực tiễn cao, góp phần làm phong phú kho tàng văn hóa các dân tộc thiểu số Việt Nam; đồng thời là nền tảng quan trọng để địa phương triển khai hiệu quả các chương trình, dự án về văn hóa, xây dựng nông thôn mới, phát triển du lịch cộng đồng.
Hiện nay trên địa bàn xã Quảng Tân có 13 dân tộc cùng sinh sống, các dân tộc trên địa bàn vẫn giữ được những nét văn hóa đặc trưng, như: Trang phục truyền thống, lễ hội, nghi lễ tín ngưỡng, các làn điệu dân ca, dân vũ và trò chơi dân gian. Các lễ hội tiêu biểu: Lễ cầu mùa của người Sán Chỉ, lễ cấp sắc của người Dao Thanh Phán, Dao Thanh Y; các hình thức hát giao duyên, hát đối, hát soóng cọ, hát sán cố…
Xã Quảng Tân đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống. Các CLB văn hóa, văn nghệ dân gian được thành lập và duy trì hoạt động hiệu quả, như: CLB hát soóng cọ với 11 thành viên, các CLB trò chơi dân gian, CLB thêu trang phục truyền thống của người Dao Thanh Y, Dao Thanh Phán. Xã cũng phối hợp tổ chức các lớp truyền dạy hát soóng cọ cho thế hệ trẻ; phục dựng lễ cầu mùa của người Sán Chỉ, lễ cấp sắc của người Dao; tổ chức trình diễn trang phục truyền thống, thi đấu trò chơi dân gian trong các ngày hội văn hóa, ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và tại các chợ phiên.
Song song với đó, địa phương chú trọng đầu tư, hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hóa - thể thao cơ sở; nâng cao hiệu quả hoạt động của nhà văn hóa thôn, trung tâm văn hóa - thể thao xã. Công tác tuyên truyền, vận động được đẩy mạnh nhằm nâng cao nhận thức của người dân về vai trò, ý nghĩa của việc bảo tồn đa dạng văn hóa các dân tộc; thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội; từng bước loại bỏ các hủ tục lạc hậu, mê tín dị đoan, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh từ cơ sở.
Xã Quảng Tân xác định bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc là nhiệm vụ xuyên suốt, gắn chặt với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Đảng ủy xã đang triển khai các bước lấy ý kiến, hoàn thiện dự thảo Nghị quyết chuyên đề về bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc gắn với phát triển du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm giai đoạn 2025-2030, định hướng đến năm 2035.
Trên cơ sở đó, Quảng Tân sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan chuyên môn, huy động vai trò của đội ngũ nghệ nhân, người có uy tín trong cộng đồng; khuyến khích người dân tham gia bảo tồn, trình diễn, quảng bá văn hóa truyền thống; từng bước xây dựng các sản phẩm du lịch cộng đồng đặc trưng, tạo sinh kế bền vững, nâng cao thu nhập cho người dân.
